Gündelik kahramanlık: Nasıl ve neden? 2026

Küba, dışarıdan bakıldığında burada yaşananları hayal etmenin bile imkânsız olduğu gizemli bir yer. Bunu anlamak için burada yaşamak gerekir. Elektrik kesintilerini, gıdanın, ulaşımın ve vazgeçilmesi çok güç olan temel ürünlerin astronomik fiyatlarını gelirleri sayesinde aşabilen az sayıdaki insanın konforundan bakarak değil. Ben “kırılganlar” (yoksulluk için kullanılan bir sınıflandırma) listesinde yer almayan, ancak alışık oldukları statüye rağmen hiç hesapta olmayan zorluklarla yüzleşmek zorunda kalan profesyonel meslek sahipleri adına konuşuyorum.

Neredeyse hiç toplu taşıma yok ve özel araçların da yakıtı bulunmuyor. Merkezi bir konumda olmasına rağmen Küba Ulusal Tiyatrosu’na ulaşım zor; çünkü zaten sayısı çok azalmış olan taksiler, güvenlik nedenleriyle Devrim Sarayı’na çıkan Paseo Bulvarı’ndan geçmiyor.

25 Ocak Pazar günü Ulusal Tiyatro’da, Caz Festivali’nin açılış gösterisi yapıldı. İki büyük salon da tıklım tıklımdı. Bunca insan oraya nasıl ulaşmıştı? Ben yürüyerek gittim; evim yaklaşık 25 sokak uzaklıkta. Peki ya diğerleri? O şık giyimli, bakımlı ve her şeyden önemlisi mutlu görünen insanlar? Onlar nasıl başardı?

Ben Nachito Herrera’nın konser verdiği Covarrubias Salonu’ndaydım. Kendisine Ulusal Senfoni Orkestrası eşlik ediyordu. Hangisinin daha güzel olduğunu bilemediğim olağanüstü performanslar sergilendi. Ben eleştirel, talepkâr ve mükemmeliyetçi biriyimdir; bunu kabul ediyorum. Ama yine de tüm gösteriyi tek bir şekilde tanımlayabilirim: eksiksiz, görkemli ve kusursuz.

Baştan sona her şey birbiriyle etkileşim içindeydi; özenle, büyük bir keyif ve zevkle örülmüştü. İki saatlik boyunca tam bir şölen yaşandı. Caz vardı elbette; Bobby Carcassés vardı, rumba ve bolero vardı. Çok sayıda belirsizlik ve eksiklik ihtimalinin olduğu sezon başından sonra, şimdi sahnede şu sözler yankılanıyordu:

“Havana, eğer hayat beni dünyanın ücra bir köşesine sürgün etseydi; aşkından ve sokaklarında yürüme arzusundan ölürdüm.”

Seyirci ayağa kalktı, şarkıya eşlik etti; hatta bazıları ağladı.

Venezuela’daki o uğursuz olayların üzerinden henüz bir ay bile geçmemişti. Konserde bundan söz edilmedi. Ancak konserin kapanışı Mercedes Sosa’nın o muhteşem şarkılardan biriyle yapıldı:

“Bütün sesler bir olsun, bütün eller bir; rüzgârda yankılanan bir şarkı olabilir bütün kanlar… Benimle söyle, söyle Amerikalı kardeşim; sesindeki bir çığlıkla özgür bırak umudunu.”

Seyirci ayakta, dakikalar süren bir alkış tufanı eşliğinde bu şarkıya eşlik ediyordu. Boş lafa veya nutuklara gerek kalmadan, söylenmesi gereken her şey söylenmişti. Bana göre tek kelimeyle mükemmeldi.

Gözlerimi Senfoni Orkestrası müzisyenlerinin üzerinde gezdirirken, en arkada bembeyaz saçlarıyla bas davula vuran ve marimbayı1 okşayan büyük perküsyoncu Luís Barrera’yı gördüm. Kendisi uzun yıllardır komşumdur. Konserden bir gün önce onu eve dönerken görmüştüm. Sırtında çantasıyla ter içinde ve bitkin bir haldeydi. Lennon Parkı’ndaki manavdan geliyordu. Ona konserden söz açtığımda bana şöyle demişti:

“Üzgünüm ama benimle gelemezsin; orkestra bir minibüs kiraladı ve koltuk sayısı sınırlı.”

28 Aralık Pazar günü, bale dünyasının en seçkin figürlerinden biri olan Arjantinli Marianela Núñez’i, klasik Don Kişot eserinde izlemek üzere Küba Ulusal Balesine gittim. Royal Ballet’nin bu yıldızı, genç Kübalı dansçı Patricio Revé ile sahne aldı. Bale konusunda derin bir bilgiye sahip olmasam da şunu söyleyebilirim: Marianela Núñez olağanüstüydü yine de benim sade zevkime göre Patricio onu bile geride bıraktı. Salon tıklım tıklımdı.

Daha sonra, tüm programlarını ezbere bilen arkadaşım Idania de la Rosa sayesinde, Senfoni’nin bir konseri için bir kez daha Ulusal Tiyatro’ya gittim. Yine efsanevi bir performansa tanıklık ettik. Bana göre Ulusal Senfoni Orkestrası konseri için bilet alan bir seyirci asla yanılmaz. Salon yine doluydu.

14 Şubat Cumartesi günü ise Vedado’daki 11 ve C sokaklarının kesiştiği yerde bulunan Llauradó Tiyatrosu’na gittim. Abelardo Estorino’nun bilinen bir eseri olan Las Penas Saben Nadar (Acılar Yüzmeyi Bilir) oyunu sahneleniyordu. Oyuncu Valia Valdés’in parlak yorumuyla bir monolog izledik. İnsanı düşündüren, duygularını harekete geçiren ve tiyatrodan yenilenmiş olarak çıkmasını sağlayan bir oyun. Ne yazık ki seyirci azdı; sanırım tanıtım eksikliği, ulaşım sorunu ve daha pek çok nedenden dolayı…

Kültürel etkinliklerden uzaklaşıp, biraz da elektrik kesintisinin zorlamasıyla sabah saat 7’de balkona çıktığımda; çocukların anneleriyle birlikte yakındaki okullara doğru yürüdüklerini görüyorum. Okul formasıyla, derli toplu, tertemiz; ellerinde su ve atıştırmalık dolu küçük torbalarıyla. Ve kendime soruyorum: Bu kadınlar, bu karanlığın ve kesintinin ortasında çocuklarının derslere vaktinde yetişmesini nasıl sağlıyorlar? O azık torbalarını nasıl doldurabiliyorlar? Acaba kahvaltı edebildiler mi? Görünüşe bakılırsa evet.

Bakışlarımı yan balkona çeviriyorum. Orada tiyatro, sinema ve televizyonun efsane ismi Paula Alí’yi görüyorum; aralarında kendi torununun da bulunduğu o çocukları izliyor. Paula 90 yaşında ve hâlâ oyuncu olarak çalışıyor. Aynı zamanda ailesi için yemek de yapıyor. 

İşte bu nedenle her gün bu iki soru zihnimi kurcalıyor: 

Bu nasıl mümkün olabiliyor? Nasıl bu kadar muazzam gösteriler hazırlanabiliyor? O sanatçılar bunca eksikliğe göğüs gerip nasıl böylesine mükemmel performanslar sunabiliyorlar? Bu halk için dikilecek bir anıtın boyutu ne kadar olurdu?

Diğer soru ise şu: Neden başka yerlerdeki gibi yaşayamıyoruz? Elbette eksikliklerle, hatta zorluklarla. Nitekim kusursuz bir yer yok dünyamızda, ama neden düşünceleri kemiren bu belirsizlik olmadan yaşayamıyoruz.

Bu satırları bitirirken telefonuma bir mesaj düşüyor: 

“Günaydın, biz aile hekimliğinden yazıyoruz. Dilediğiniz zaman gelip Soberana’nın Covid hatırlatma dozunu ve grip aşınızı olmaya gelebilirsiniz.”

Başka bir şey söylememe gerek yok.

---

Yazar: Susana Tesoro
Kaynak: Cubadebate
Tarih: 11.03.2026
Çeviren: Derya Ünlü

“Küba Gerçeği”, 2023 Şubat ayında Türkiye Komünist Partisi’nin (TKP) girişimiyle başlatılan bir yayın.

Küba’da siyaset, ekonomi, yaşam, kültür gibi konularda Kübalı yazarların ürettiği makalelerin çevirilerini yayımlayan Küba Gerçeği’nde çıkan makaleler, soL’da paylaşılıyor.