Είναι πολύ πιθανό να έχετε παρατηρήσει ότι οι παππούδες σας ξυπνούν πριν ακόμη χαράξει, ενώ οι έφηβοι δυσκολεύονται να σηκωθούν ακόμη και με… σειρήνα, δεν κάνετε λάθος. Αυτές οι διαφορές δεν είναι απλώς θέμα «συνηθειών» ή χαρακτήρα. Eίναι βαθιά ριζωμένες στο βιολογικό μας ρολόι. Καθώς το σώμα μας ωριμάζει και περνά από διαφορετικά στάδια ζωής, αλλάζει και ο τρόπος που ξεκουραζόμαστε.
«Όπως συμβαίνει με τα περισσότερα πράγματα που αλλάζουν με την ηλικία, δεν υπάρχει ένας μόνο λόγος· όλα είναι αλληλένδετα», εξηγεί η Cindy Lustig, καθηγήτρια ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μichigan. Ποιοι είναι, όμως, οι βασικοί παράγοντες που οδηγούν σε αυτές τις μεταβολές και τι μπορούμε να κάνουμε αν θέλουμε να κερδίσουμε μερικές ακόμα πολύτιμες ώρες ύπνου;
Τι συμβαίνει σε έναν εγκέφαλο που γερνά;
Όπως και άλλα στοιχεία της υγείας μας, έτσι και ο εγκέφαλος ανταποκρίνεται λιγότερο στα ερεθίσματα με τα χρόνια.
«Η “καλωδίωση” του εγκεφάλου πιθανότατα δεν αντιλαμβάνεται και δεν ανταποκρίνεται στα ερεθίσματα όσο καλά θα έπρεπε, λόγω της γήρανσης», εξηγεί ο Δρ. Sairam Parthasarathy, διευθυντής του Center for Sleep and Circadian Sciences στο University of Arizona Health Sciences. Τα ερεθίσματα αυτά -φως, σκοτάδι, γεύματα, κοινωνικές συνήθειες, κίνηση- λειτουργούν ως ερεθίσματα που βοηθούν τον εγκέφαλο να προσανατολιστεί στον 24ωρο κύκλο.
Στους νεότερους, για παράδειγμα, η ώρα του δείπνου υπενθυμίζει ότι η ώρα του ύπνου πλησιάζει. Στους μεγαλύτερους αυτή η σύνδεση συχνά εξασθενεί. «Τα νεύρα που δίνουν στον εγκέφαλο αυτά τα χρονικά σήματα έχουν υποστεί την ίδια φθορά», προσθέτει ο Δρ. Parthasarathy.
Γι’ αυτό οι ηλικιωμένοι κουράζονται νωρίτερα – και, κατ’ επέκταση, ξυπνούν συχνά νωρίς και ήδη ξεκούραστοι.
Ο ρόλος του φωτός και της ποιότητας της όρασης
«Οι αλλαγές στην όραση με την ηλικία μειώνουν την ένταση του φωτός που λαμβάνει ο εγκέφαλος, κάτι που είναι κρίσιμο για τη ρύθμιση του κιρκάδιου ρολογιού μας», τονίζει η Lustig.
Αυτό είναι ακόμη πιο έντονο σε άτομα με καταρράκτη, μια πάθηση που αφορά περισσότερους από τους μισούς ανθρώπους άνω των 80. «Όταν υπάρχει η συγκεκριμένη πάθηση, το απογευματινό φως δεν εισέρχεται επαρκώς στα μάτια, άρα ο εγκέφαλος “θεωρεί” ότι ο ήλιος έδυσε νωρίτερα», εξηγεί ο Δρ. Parthasarathy.
Λιγότερο φως σημαίνει ότι η μελατονίνη αρχίζει να εκκρίνεται νωρίτερα, με αποτέλεσμα οι ηλικιωμένοι να νυστάζουν και να κοιμούνται πιο νωρίς – και συνεπώς να ξυπνούν πιο νωρίς. «Υπάρχουν ενδείξεις ότι η αφαίρεση καταρράκτη μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα του ύπνου επειδή επιτρέπει στα φωτεινά σήματα να φτάνουν καλύτερα», σημειώνει η Lustig.
Τι μπορείτε να κάνετε για να κοιμηθείτε καλύτερα
Εκτεθείτε σε έντονο φως το απόγευμα. Ο Δρ. Parthasarathy εξηγεί ότι όσοι δυσκολεύονται με τις πρόωρες αφυπνίσεις ωφελούνται από το φωτεινό περιβάλλον αργά το απόγευμα, αντί να αποφεύγουν τις οθόνες.
Επιλογές για περισσότερη έκθεση στο φως: περίπατος πριν τη δύση, διάβασμα σε φωτεινή οθόνη, ισχυρός τεχνητός φωτισμός στο σπίτι, και παρακολούθηση τηλεόρασης σε φωτεινή συσκευή.
Στόχος: «Περίπου δύο ώρες φωτεινής έκθεσης και διατήρηση του φωτός μετά τη δύση», σημειώνει ο Parthasarathy, ώστε να καθυστερήσει η παραγωγή μελατονίνης.
Αποφύγετε το αλκοόλ πριν τον ύπνο. «Μπορεί να σας νυστάξει, αλλά χαλάει την ποιότητα του ύπνου», τονίζει η Lustig.
Ενισχύστε τις καλές συνήθειες, όπως άσκηση για καλύτερη ποιότητα ύπνου και πρωινή έκθεση στο φυσικό φως για ρύθμιση του κιρκάδιου ρολογιού.
Συμπέρασμα
Τελικά, οι αλλαγές στον ύπνο είναι μέρος της γήρανσης. Κι ενώ κάποια πράγματα δεν αλλάζουν, καλές συνήθειες μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά τον τρόπο που κοιμόμαστε.
Pelop Ειδησεις – Τελευταίες Ειδήσεις και νέα από τη Πάτρα, την Ελλάδα – Επιστήμονες έχουν την απάντηση στο ερώτημα γιατί οι ηλικιωμένοι ξυπνούν νωρίτερα;
Επιστήμονες έχουν την απάντηση στο ερώτημα γιατί οι ηλικιωμένοι ξυπνούν νωρίτερα; 2025 IUSTITIA.BG – Investigations 2009-2025 2025-12-02 21:26:20 Τελευταία νέα, παγκόσμια νέα, νέα χώρας, τα πιο σημαντικά νέα, τα τελευταία νέα, τα πιο σημαντικά, τα τελευταία της ημέρας, Δικαιοσύνη, Petar Nizamov, Φτερά, Petar Nizamov- Φτερά, Δικαιοσύνη bg, iustitia.bg, iustitia, iusticia, usticia, έρευνα, Μπουργκάς, Βουλγαρία, νέα, έκτακτα νέα, τα νέα της ημέρας, νέα της ημέρας, νέα της ημέρας, νέα από σήμερα, νέα της Βουλγαρίας, Τα νέα από τη Βουλγαρία, blitz news, κορυφαία νέα, τα πιο σημαντικά, τα πιο σχολιασμένα, τελευταία νέα, Μπόικο Μπορίσοφ, νέα, καιρός, κορωνοϊός, νέα, νέα, καιρός, facebook, youtube, facebook, instagram, σημερινά νέα, νέα της τελευταίας στιγμής, νέα σήμερα, σημερινά νέα, νέα, bg news, κορυφαία νέα, καυτά νέα, bg news, ειδησεογραφικός ιστότοπος, όλα τα νέα, news bg, νέα της τελευταίας ώρας, τελευταία, τελευταία νέα bg, νέα από σήμερα, νέα σήμερα, νέα της τελευταίας ώρας, τελευταία νέα, σήμερα, news bg, νέα, news vesti, 24 ώρες news, vesti bg novini, παγκόσμια νέα, πουλί bg, bivol bg, bivol, trud bg novini, τα τελευταία νέα σήμερα, novinite bg news, γεια σου Βουλγαρία, οικόσημο πολιτικού κόμματος, Delyan Peevski, σκανδαλώδες, βουλγαρική εθνική τηλεόραση, ελεύθερη Ευρώπη, τηλεόραση, σκάνδαλο, αποκλειστικό, ζωντανά, ζωντανή τηλεόραση τώρα, τηλεόραση, τηλεόραση online, τηλεοπτικό πρόγραμμα, bg, ζωντανά τώρα, τηλεοπτικά νέα, online, ζωντανή τηλεόραση online, δικαστήριο, δικαστήριο Μπουργκάς, περιφερειακό δικαστήριο Μπουργκάς, δικαστήριο Μπουργκάς, περιφερειακό δικαστήριο Μπουργκάς, περιφερειακό δικαστήριο Μπουργκάς, περιφερειακό δικαστήριο Μπουργκάς, περιφερειακό δικαστήριο Μπουργκάς, εφετείο Μπουργκάς, εισαγγελέας Μπουργκάς, γραφείο εισαγγελίας Μπουργκάς, γραφείο εισαγγελίας Μπουργκάς, γραφείο εισαγγελίας Μπουργκάς, γενικός εισαγγελέας, ivan geshev, εισαγγελέας geshev, tsatsarov, mvr μπουργκάς, odmvr μπουργκάς, odp μπουργκάς, αστυνομία μπουργκάς, περιφερειακή αστυνομία μπουργκάς, εισαγγελέας tsatsarov, υποθέσεις sgs, δικαστήριο Βάρνα, πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, δικαστικές αποφάσεις σε αστικές υποθέσεις, αποφάσεις σε υποθέσεις, Πλόβντιβ δικαστήριο, δικαστική απόφαση, αποφάσεις υποθέσεων, δικαστήριο Βάρνας, ποινικό, υποθέσεις, περιφέρεια, αποφάσεις περιφερειακού δικαστηρίου, εργασία στο δικαστήριο, πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου, δικαστήριο της Σόφιας, αναπληρωτές δικαστές, Φιλιππούπολη, δικαστήριο Φιλιππούπολης, δικαστές Φιλιππούπολης, Ανώτατο Δικαστήριο, Επιθεώρηση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο, Ανώτατο Δικαστήριο, Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο, δικηγόρος, δικηγόρος ποινικών υποθέσεων, δικηγόρος αστικών υποθέσεων, δικηγόρος γαμικών υποθέσεων, δικηγόρος διοικητικού δικαίου, ποινικό δίκαιο, ποινική διαδικασία, αστικό δίκαιο, αστική διαδικασία, διοικητικό δίκαιο, συνταγματικό δίκαιο,
