Dolle Mina, de vrouwenbeweging die veel bekendheid kreeg in de jaren 70, beleeft een comeback. De actiegroep was decennialang van het toneel verdwenen, maar is begin dit jaar nieuw leven ingeblazen. Ze protesteren weer regelmatig, zoals afgelopen vrijdag.
Deze week werd Dolle Mina genomineerd voor de Joke Smit Prijs, een tweejaarlijkse staatsprijs voor een persoon of organisatie die zich inzet op het gebied van gendergelijkheid. Want, zo zeggen de Dolle Mina’s van nu, die strijd is nog hard nodig.
“Er is nog steeds een loonkloof, abortus staat nog steeds in het wetboek van strafrecht, er is nog steeds geen gratis kinderopvang en vrouwen voelen zich nog steeds onveilig op straat”, zegt Sia Hermanides, die de beweging afgelopen januari nieuw leven inblies, samen met Mina’s van het eerste uur Dunya Verwey en Claudette van Trikt. “In de jaren 70 hebben de Dolle Mina’s deze zaken op de kaart gezet, maar de strijd is nog niet gestreden.”
Dolle Mina telt inmiddels meer dan vierduizend leden en bijna veertig lokale aftakkingen. De vraag rijst: als Dolle Mina nu nog altijd strijdt voor zaken die tientallen jaren geleden al speelden, hoe effectief is zo’n beweging dan?
Abortus
Dunya Verwey was een van de oprichters van Dolle Mina in 1970 en zet zich nu, op 79-jarige leeftijd, opnieuw actief in. "In de VS hebben we gezien hoe het recht op abortus met één pennenstreek van tafel is geveegd. Wij hebben destijds hard gestreden om abortus uit het verdomhoekje te halen, dus we moeten dat recht goed bewaken."
<em>In januari 1970 lanceerden de Dolle Mina's hun beweging door een korset te verbranden bij het Wilhelmina Drucker-monument. Precies 55 jaar later deden Sia Hermanides, Dunya Verwey en anderen dat opnieuw:</em>
"<em>Grassroots </em>bewegingen als Dolle Mina zijn heel belangrijk voor de democratie", zegt gedragswetenschapper en politicoloog Conny Roggeband, verbonden aan de UvA. "Zeker groepen die ondervertegenwoordigd zijn in de politiek, zoals vrouwen, mensen uit de lhbti+ gemeenschap en mensen van kleur, moeten hun stem op een andere manier laten horen. Dat doen zij vaak door zich te organiseren in een beweging en zo komen de thema's die zij aankaarten op de maatschappelijke en politieke agenda. "
Zo hebben de Dolle Mina's in de jaren 70 een grote invloed gehad op emancipatiebeleid in Nederland, zegt Roggeband. Na Dolle Mina-acties werden de eerste blijf-van-mijn-lijfhuizen geopend, kwam er betere voorlichting over anticonceptie en kwamen er overblijfmogelijkheden voor kinderen op school.
<h2>Geweld tegen vrouwen</h2>
Hoewel op die thema's nog altijd winst te behalen is en de Mina's van nu daar ook voor strijden, richt de hernieuwde beweging zich nadrukkelijker op geweld tegen vrouwen. Begin augustus organiseerde de groep de eerste <a href="https://nos.nl/artikel/2577469-duizend-mensen-bij-demonstratie-rotterdam-tegen-femicide-het-maakt-mij-boos">Femicide Mars</a> in Rotterdam, waar ruim duizend mensen aan deelnamen. Na de moord op de 17-jarige Lisa reden Dolle Mina's door het hele land nachtelijke <a href="https://nos.nl/artikel/2580570-met-fietstochten-naar-onveilige-plekken-eisen-vrouwen-de-nacht-op">fietstochten</a> met de slogan "De nacht is ook van ons".
Ondanks de snelle groei sinds de heropleving van Dolle Mina, zegt initiatiefnemer Hermanides dat het níet de bedoeling is dat de actiegroep een professionele organisatie wordt met een hiërarchisch bestuur. "Dolle Mina was in de jaren 70 succesvol omdat het laagdrempelig was. We blijven benadrukken: Dolle Mina is een beweging waar iedereen een rol in kan spelen, geen grote organisatie."
<h2>Plasdiscriminatie</h2>
De inmiddels 37 lokale Dolle Mina-initiatieven staan in nauw contact met de landelijke beweging, maar hebben ook hun eigen thema's waar ze aandacht voor vragen. Zo maakte Dolle Mina Tilburg er deze zomer een punt van dat mannen op de Tilburgse Kermis gratis konden plassen bij 35 plaskruizen, terwijl vrouwen 1 euro moesten betalen bij slechts twee toiletkarren. Door roze lint om de plaskruizen te binden, wezen Tilburgse Mina's op deze "plasdiscriminatie". Een dag later was het toiletbezoek voor vrouwen gratis.
<em>Ook in de jaren 70 streden Dolle Mina's voor het plasrecht:</em>
Dat de beweging nu een comeback maakt, heeft volgens hoogleraar Roggeband deels te maken met het huidige politieke tij. "Deze regering heeft het woord gendergelijkheid verbannen uit beleidsstukken en er gaat minder subsidie naar projecten voor vrouwenrechten. Mensen voelen dat ook hier de vrouwenrechten onder druk staan."
Dit jaar werd het woord femicide voor het eerst genoemd in de troonrede. Hermanides denkt dat de acties van Dolle Mina daar aan hebben bijgedragen. "In aanloop naar de verkiezingen voelen we nog meer verantwoordelijkheid, maar ook een kans. Wilhelmina Druckers strijd heeft ervoor gezorgd dat vrouwen kunnen stemmen. We roepen vrouwen nu op: gebruik die stem goed."
