VİYANA, 19.04.2026.- Avusturya’nın sağ çizgide yayın yapan EXXPRESS.at adlı internet gazetesi, Viyana’da tartışma yaratan Sobieski anıtı konusunda iki tarafa da söz verdi. İlk gün Polonya Büyükelçisi Zenon Kosiniak-Kamysz, “Sobieski’nin ayakları burada, heykeli ise Viyana vize vermiyor; bunu kabul edemeyiz” diyerek yalnızca kaidenin kalmasını eleştirdi. Ertesi gün ise TKG Başkanı ve yayıncı Birol Kılıç, tarihî belgeler, Polonya-Türkiye ilişkileri ve kamu yararı ekseninde ayrıntılı cevap verdi. Böylece Avusturya basınında nadir görülen açık ve seviyeli bir fikir düellosunun ortaya çıkması dikkat çekti.
Polonya Büyükelçisi sert çıktı: ‚Sobieski Hristiyan Batı’nın savunulmasının bir sembolüdür…“
Polonya Büyükelçisi EXXPRESS’e verdiği röportajda şu ifadeleri kullandı: “Kahlenberg’deki kaidenin bu şekilde bırakılması kabul edilemez.” Büyükelçi ayrıca Polonya’da hazır bekleyen Sobieski heykel maketini göstererek, özetle “Sobieski için Viyana’da sadece kaide var, heykeli ise Viyana vize engeline takıldı” görüşünü savundu. Röportajda Hristiyan Avrupa vurgusu da dikkat çekti.
Polonyalı kahraman Sobieski için dikilecek anıtın, aynı zamanda ‚Hristiyan Batı’nın savunulması’nın bir sembolü olarak görülebileceği için bazıları tarafından reddedildiği itirazına Büyükelçi şu yanıtı veriyor:
„(…) Avrupa Birliği’nin kurucu belgelerinde ve anayasada Avrupa’nın Hristiyan kökenleri olduğu vurgulanmaktadır. İnanıyorum ki Viyana’nın bugün bu kadar çok kültürlü olmasının sebebi de böylesi bir tarihe sahip olmamızdır. Hristiyanlık o dönemde aynı zamanda başkalarına karşı açık olmak (hoşgörü) anlamına da geliyordu.“ ( Exxpress mülakatının tümü Türkçe diline aşağıda çevrilmişi ve kaynaklar verilmiştir.)
Ertesi gün TKG Think Tank’da Kılıç’a söz verildi
EXXPRESS, bir gün sonra bu kez TKG Başkanı Birol Kılıç ile röportaj yayımladı. Kılıç, Sobieski’nin tarihî önemini inkâr etmeden, konunun yalnızca 1683’e indirgenemeyeceğini söyledi. Polonya’nın 1772, 1793 ve 1795 paylaşımlarıyla 123 yıl haritadan silindiğini hatırlatan Kılıç, Osmanlı Devleti’nin bu paylaşımı tanımadığını ve Polonyalı sürgünlere kapı açtığını vurguladı. Kılıç ayrıca Adam Mickiewicz, Józef Bem ve diğer Polonyalı tarihî şahsiyetlerin Osmanlı topraklarında iz bıraktığını belirterek, Polonya-Türkiye ilişkilerinin yalnızca savaş ekseninde okunamayacağını ifade etti.
“Kamu yararı yoksa sorgulanmalıdır”
Kılıç, röportajında temel sorunun tarih değil, günümüzde böyle bir anıtın toplumsal fayda üretip üretmediği olduğunu savundu. Tarihin yeni cepheleşmeler için kullanılmaması gerektiğini söyleyen Kılıç, Viyana gibi çok kültürlü bir şehirde sembollerin dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Akademik geçmişi dikkat çekti
Yayıncı Birol Kılıç, Neue Welt Verlag Grubu bünyesinde, Avusturya Bilimler Akademisi ile birlikte hazırlanan ve 24 bilim insanının katkı sunduğu “Orient Okzident – 500 Jahre Begegnungen und Wahrnehmungen” adlı yaklaşık 800 sayfalık eserin finansman ve koordinasyonuna katkı sağlamıştı. Türkçesiyle “Şark ve Garp: 500 Yıllık Karşılaşmalar ve Algılar” başlığını taşıyan eser, beş yıllık çalışmanın ardından tamamlanmış ve Almanca konuşulan ülkelerde akademik kaynak olarak kullanılmıştı.
İşte Exxpress’te Birol Kılıç ile 19.04.2026 tarihinde, Polonya Büyükelçisi ile ise 18.04.2026 tarihinde yayımlanan röportajların Türkçe tam, eksiksiz ve birebir tercümeleri.
Birol Kılıç: “Sobieski’nin adı daraltılmamalı ve siyasi anlamlarla yüklenmemelidir”
Avusturya Türk Kültür Cemiyeti Başkanı, reddedilen Sobieski heykeli gibi tarihî bir anıtı toptan “Türk düşmanı” ya da “İslamofobik” olarak nitelendirmenin fazla kolay olduğunu düşünüyor. Buna rağmen Birol Kılıç, Exxpress röportajında tarihin araçsallaştırılmaması gerektiğini savunuyor.
Yıllardır süren tartışmalara rağmen, Polonya Kralı ve Viyana’nın kurtarıcısı III. Jan Sobieski için Viyana’daki Kahlenberg’de hâlâ bir anıt bulunmuyor.
2026 yılının Şubat ayında buna ilişkin bir önerge Viyana ÖVP’si tarafından sunuldu ancak başarısız oldu. FPÖ lehte oy verdi, SPÖ, Yeşiller ve NEOS ise önergeyi reddetti.
Exxpress, Avusturya’daki Polonya Büyükelçisi Zenon Kosiniak-Kamysz ile de röportaj yaptı. Büyükelçi bu görüşmede engellenen Sobieski anıtına ilişkin Polonya tarafının bakış açısını anlattı.
Kılıç: “Sivil toplum desteğinin bulunmadığını kabul etmek gerekir”
Exxpress bir internet medyası olarak ayrıca Avusturya’da yaşayan Türklerin ve Viyana’daki Türk toplumunun bu tartışmayı nasıl değerlendirdiğini de öğrenmek istedi. Ancak ne SPÖ’lü belediye meclis üyesi Bozatemur, ne Avusturya’daki Türkiye Büyükelçisi Gürsel Dönmez, ne de Avusturya İslam İnanç Toplumu Başkanı Ümit Vural, Exxpress’in röportaj talebine yanıt verdi.
Birol Kılıç ise bu internet gazetesi Exxpress ile medya kuruluşuyla konuşarak aslında zor bir işin altına girdi ama amacı bu okuyucu kitlesine ulaşmak ve aydınlatmak olduğunu ifade etti. İstanbul doğumlu yazar, yayıncı , yayınevi sahibi ve Türk kökenli ve Almanca konuşan Avusturyalılara hitap eden yayınların sahibi olan Kılıç, Sobieski heykeli etrafındaki tartışmanın esasen yalnızca Viyana Belediye Meclisi’nde siyasi bir ortamdan yaşandığını belirtti.
“Kabul etmek gerekir ki bu projenin arkasında bir sivil toplum desteği yoktu. Bunlar yalnızca parti siyasetine ait önergelerdi. Parlamentolar tarih hakkında karar vermemelidir” diyen Kılıç, aynı zamanda Avusturya Türk Kültür Cemiyeti Başkanıdır.
Kılıç, Exxpress’in sorularını ayrıca yazılı olarak daha uzun bir biçimde de yanıtladı. Kesilmiş halini dikkate sunuyoruz:
Exxpress: Sayın Kılıç, siz Türkiye’den geliyorsunuz ve Müslümansınız. Sobieski anıtı hakkında ne düşünüyorsunuz?
Benim kişisel kökenim burada belirleyici değildir. Ben Avusturya vatandaşı olarak, anayasa vatanseveri olarak ve Avusturya Türk Kültür Cemiyeti’nin temsilcisi sıfatıyla, odağında açık biçimde kamu yararı bulunan bir anlayışla konuşuyorum.
III. Jan Sobieski (1629–1696) kuşkusuz Avrupa’nın önemli tarihî şahsiyetlerinden biridir. 1683 yılında Viyana’nın kurtarılmasındaki rolü tarihî olarak sabittir ve Avrupa hafızasının bir parçasıdır. Avusturyalı Ernst Rüdiger von Starhemberg de Türkiye’de saygıyla bir kahraman olarak hatırlanan büyük bir savunmacıydı – her ne kadar daha çok talihinin yardımıyla olsa da. Bunu teslim etmek tarihî dürüstlüğün gereğidir.
Ancak tarih 1683 yılında sona ermez.
Yalnızca 89 yıl sonra, 1772 yılında Polonya’nın ilk paylaşımıyla, kralı Sobieski olan aynı devletin sistematik biçimde parçalanması başladı. Ardından 1793’te ikinci paylaşım ve 1795’te üçüncü paylaşım geldi. Buna II. Katerina yönetimindeki Rusya, II. Friedrich ve daha sonra II. Friedrich Wilhelm yönetimindeki Prusya ile Maria Theresia ve ardından II. Joseph yönetimindeki Avusturya katıldı. Sonuç açıktı: Polonya, 123 yıl boyunca Avrupa haritasından bütünüyle silindi ve ancak 1918’de yeniden devlet olarak geri döndü.
Tam da Polonya, III. Jan Sobieski’yi haklı olarak tarihî bir büyüklük olarak onurlandırdığı için, onun adı bugün daraltılmamalı ve siyasi anlamlarla yüklenmemelidir. Sobieski, 1683 yılındaki tarihî bir ânı temsil eder. Ancak Polonya tarihi tek bir savaş alanından çok daha büyüktür.
EXXPRESS´de 18.04.2026 tarihinde Polanya Büyükelçisi ile yapılan mülakat.
Polonya Büyükelçisi: „Kahlenberg’deki kaidenin öylece bırakılması bizim tarafımızdan kabul edilemez“
Daha 2024’ün sonlarında Viyana Belediye Meclisi’ndeki ilgili bir önerge başarısızlıkla sonuçlanmıştı. Viyana Belediyesi’nin o dönemki gerekçesini, Kültürden Sorumlu Belediye Meclis Üyesi Veronica Kaup-Hasler (SPÖ) Kasım 2024’te şu sözlerle açıklamıştı: „Yabancı düşmanı kışkırtmalar ile İslam düşmanlığı ve Türk karşıtı öfkenin körüklenmesi için araçsallaştırılabilecek bir sahne kurmak istemiyoruz.“
SPÖ, Yeşiller ve Neos anıtı reddetti
Ancak Viyana ÖVP (Avusturya Halk Partisi) pes etmedi: Şubat 2026’da Sobieski anıtı için yeniden bir önerge sundular. Yine sonuç alınamadı. ÖVP ve FPÖ lehte oy kullanırken; SPÖ, Yeşiller ve Neos reddetti.
„Şehri kurtarmak için geldi“
Peki Viyana’daki Polonya toplumu ve genel olarak Polonyalılar, kahramanlarına ait bu onaylanmayan anıta nasıl bakıyor? Exxpress bu konuda Polonya’nın Avusturya Büyükelçisi Zenon Kosiniak-Kamysz ile bir röportaj gerçekleştirdi. Büyükelçi, atlı anıtı eleştirenlerin itirazlarına kesin bir dille karşı çıkıyor.
Eleştirilere anlam veremiyor
Polonyalı diplomata göre Sobieski’nin tarihi rolü çok net: „O bir saldırgan olarak gelmedi. O, şehri kurtarmak ve Avrupa’yı yabancı bir saldırıya karşı savunmak için geldi.“
|
Viyana’da kayıtlı 3.700 anıt bulunduğunu, Paris’te ise bu sayının sadece 2.000 olduğunu belirten Büyükelçi, bu kadar anıtın arasında Sobieski anıtının tartışmalı hale gelmesini aklı almıyor: „Oraya bir heykel dikilecek diye bazı grupların temsilcilerinin kendilerini hakarete uğramış hissedeceklerini söylemeyi kesinlikle anlayamıyorum.“
„Türkiye ile mükemmel ilişkilerimiz var“
SPÖ, anıtın İslam düşmanlığı veya yabancı düşmanlığı duygularını körükleyebileceğini savunmuştu. Büyükelçi bunu asılsız buluyor: „Türk diasporasının buna karşı çıkacağını hiç sanmıyorum.“ Ayrıca tarihi ilişkilere de dikkat çekerek, „Polonya olarak Türkiye ile mükemmel ilişkilerimiz var,“ tespitinde bulunuyor.
Büyükelçi, tartışmanın siyasi bir zemine çekilmesini eleştirerek farklı bir yaklaşım talep ediyor: „Söz konusu olan Viyana’dır, Avusturya’dır; münferit siyasi partiler değil.“ Kahlenberg’de bir Sobieski anıtı istenip istenmediği tartışmasının „partiler üstü“ yürütülmesi gerektiğini belirtiyor. Kosiniak-Kamysz, exxpress röportajında, anıt konusundaki görüşlerini paylaşan Avusturyalılardan çok sayıda mektup ve yorum aldığını da anlatıyor.
„O aynı zamanda Avrupa’nın, özellikle de Avusturya’nın kahramanıdır“
Polonyalı kahraman için dikilecek anıtın, aynı zamanda ‚Hristiyan Batı’nın savunulması’nın bir sembolü olarak görülebileceği için bazıları tarafından reddedildiği itirazına Büyükelçi şu yanıtı veriyor: „(…) Avrupa Birliği’nin kurucu belgelerinde ve anayasada Avrupa’nın Hristiyan kökenleri olduğu vurgulanmaktadır. İnanıyorum ki Viyana’nın bugün bu kadar çok kültürlü olmasının sebebi de böylesi bir tarihe sahip olmamızdır. Hristiyanlık o dönemde aynı zamanda başkalarına karşı açık olmak (hoşgörü) anlamına da geliyordu.“
Polonya’da Kral Jan III. Sobieski, kolektif hafızaya sağlam bir şekilde kazınmıştır. Viyana’nın kurtarıcısı orada bir kahraman olarak kabul edilir ve okullarda çocuklara onun hakkında çok şey öğretilir.
Büyükelçi şöyle devam ediyor: „Bizim anlayışımıza göre Sobieski sadece mükemmel bir kral ve Polonya’nın kahramanı değil; o aynı zamanda Avrupa’nın ve bilhassa Avusturya’nın da kahramanıdır.Birçok Polonyalı, anıt etrafında koparılan bu fırtınaya anlam veremiyor.“
Anıt çoktan inşa edildi
İşin en çarpıcı tarafı ise anıtın halihazırda var olması. Anıt, Polonya’da Kahlenberg’e taşınmak üzere hazır bekliyor. Ancak Kosiniak-Kamysz, „Viyana bunu reddetti“ diyor. Yine de gelecekte „alternatif bir çözüm“ bulunacağı konusunda „iyimser“ olduğunu belirten Polonyalı Büyükelçi, sözlerini şöyle tamamlıyor: „Kahlenberg’deki bir kaideyi öylece bırakıp ‚burası anıt olacaktı‘ demek bizim tarafımızdan kabul edilemez.“( Kaynak, Exxpress Gazetesi, 18.04.2026, Birebir tercüme)
Kaynaklar/Quellen:
Der Beitrag Viyana’da 1683 Sobieski heykeli düellosu: TKG Başkanı Kılıç’tan Polonya Büyükelçisi’ne tarihî ve belgeli cevap erschien zuerst auf Yeni Vatan Gazetesi.
Viyana’da 1683 Sobieski heykeli düellosu: TKG Başkanı Kılıç’tan Polonya Büyükelçisi’ne tarihî ve belgeli cevap 2026 IUSTITIA.BG – Investigations 2009-2025 2026-04-19 10:40:00
Neueste Nachrichten, Weltnachrichten und Landesnachrichten mit den wichtigsten Informationen des Tages. Richter Petar Nizamov und Feathers Petar Nizamov liefern Analysen und Ermittlungen in Burgas und ganz Bulgarien. Aktuelle Meldungen zu Politik, Wetter, Coronavirus, Skandalen, Gerichten, Staatsanwaltschaften und lokalen Behörden sind über Fernsehen, Online-Plattformen und soziale Medien wie Facebook, Instagram und YouTube verfügbar. Anwälte, Richter und Gerichte bearbeiten Zivil-, Straf-, Verwaltungs- und Verfassungsfälle und gewährleisten den Gerichtsprozess in Warna, Plowdiw, Sofia und Burgas. Nachrichtenportale wie Novinite, Bivol, Trud und Vesti BG bieten eine vollständige 24-Stunden-Berichterstattung, einschließlich der meistdiskutierten und exklusiven Nachrichten aus Bulgarien.
