Γενέθλια ΠΑΣΟΚ: Ο Ανδρέας «ζει», αλλά δεν οδηγεί 2026

Μπορούμε άραγε αυτό που γίνεται αυτές τις μέρες στην Κρήτη να γίνει βίωμα και στην υπόλοιπη Ελλάδα; Μπορεί το μήνυμα για πολιτική αλλαγή να φτάσει σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της ελληνικής επικράτειας;

Μπορούμε και θα τα καταφέρουμε! Eχουμε ένα χρέος και μόνο: να πετύχουμε!

Με το πρόγραμμά μας, τα στελέχη μας, τις ιδέες μας, την παρέμβασή μας στην κοινωνία, την καθημερινή επαφή με τους συμπολίτες μας, θα στείλουμε ένα ενιαίο μήνυμα. Εμείς θα παλέψουμε για τους πολλούς.

Εμείς θα συγκρουστούμε με την εγχώρια ολιγαρχία και θα σταθούμε στην ίδια όχθη του ποταμού με τους μη προνομιούχους της δικής μας εποχής. Με τον πρόεδρό μας, τον Νίκο Ανδρουλάκη, ως έναν από εμάς, ως ίσο μεταξύ ίσων, με την ίδια πίστη στις ιδέες μας, θα κερδίσουμε το στοίχημα των επόμενων εθνικών εκλογών. Η φετινή 3η του Σεπτέμβρη θα μείνει ανεξίτηλη στη μνήμη όλων μας. Από την Κρήτη ξεκινάει η Νέα Αλλαγή!

Η 3η Σεπτεμβρίου δεν είναι απλώς μια επέτειος για το ΠΑΣΟΚ. Είναι μια ημερομηνία που σημάδεψε τη σύγχρονη πολιτική ιστορία της χώρας. Το 1974, σε μια Ελλάδα που μόλις έβγαινε από τη δικτατορία και κουβαλούσε τις πληγές της, η Διακήρυξη της 3ης Σεπτεμβρίου έβαλε στο τραπέζι ένα ξεκάθαρο αίτημα: ο λαός να πάρει τη ζωή και την τύχη του στα χέρια του.

«Εθνική Ανεξαρτησία, Λαϊκή Κυριαρχία, Κοινωνική Απελευθέρωση, Δημοκρατική Διαδικασία».

Τέσσερις έννοιες που γράφτηκαν πριν από 52 χρόνια, αλλά δεν έχουν χάσει τη σημασία τους. Ισως σήμερα να είναι περισσότερο επίκαιρες από ποτέ.

Τότε η Ελλάδα ζητούσε Δημοκρατία και Αλλαγή. Και λίγα χρόνια αργότερα, το 1981, ο λαός έδωσε στο ΠΑΣΟΚ την εντολή να κυβερνήσει. Δεν ήταν απλώς μια εκλογική νίκη. Ηταν η έκφραση μιας κοινωνίας που ζητούσε να αλλάξει η καθημερινότητά της, να ανοίξουν οι ευκαιρίες, να αποκτήσει φωνή ο εργαζόμενος, ο αγρότης, ο νέος, η γυναίκα, ο άνθρωπος της διπλανής πόρτας.

Σήμερα η Ελλάδα είναι διαφορετική. Ομως οι ανάγκες της κοινωνίας παραμένουν μεγάλες.

Μετά από μια δεκαετία κρίσης, θυσίας και ανασφάλειας, κανείς δεν μπορεί να θεωρεί αυτονόητο ότι όλα λύθηκαν. Η ακρίβεια πιέζει το οικογενειακό εισόδημα, η στέγη γίνεται δυσκολότερη για τους νέους, οι ανισότητες μεγαλώνουν και η αξιοκρατία συχνά μοιάζει περισσότερο με ευχή παρά με κανόνα.

Και ο πολίτης έχει κουραστεί. Εχει κουραστεί να ακούει μεγάλα λόγια και να βλέπει μικρά αποτελέσματα. Εχει κουραστεί να αισθάνεται ότι για κάποιους υπάρχουν πάντα λύσεις, ενώ για τους πολλούς υπάρχει μόνο η προσπάθεια να «βγει ο μήνας».

Εδώ βρίσκεται και η σημερινή ευθύνη του ΠΑΣΟΚ. Δεν χρειάζεται να υποσχεθεί επιστροφή στο παρελθόν. Χρειάζεται να πείσει ότι μπορεί να χτίσει το επόμενο βήμα.

Αυτό το έχει αποδείξει με ουσία, σοβαρότητα, θεσμική παρουσία, κοστολόγηση προγράμματος και προτάσεις. Για ένα κράτος που λειτουργεί για όλους και όχι για τους λίγους. Με αξιοκρατία αντί για πελατειακές λογικές. Με ισχυρή δημόσια υγεία και παιδεία. Με πραγματική στήριξη της οικογένειας, του εργαζομένου, του μικρομεσαίου, του αγρότη. Με οικονομική ανάπτυξη που δεν μετριέται μόνο σε αριθμούς, αλλά στην τσέπη και στην ποιότητα ζωής του πολίτη.

Αυτό σημαίνει σήμερα η 3η Σεπτεμβρίου: να ξαναβάλουμε τον άνθρωπο στο επίκεντρο της πολιτικής.

Οι επόμενες εκλογές δεν θα είναι απλώς μια επιλογή ανάμεσα σε κόμματα. Θα είναι επιλογή κατεύθυνσης για τη χώρα. Και το ΠΑΣΟΚ μπορεί να αποτελέσει την αξιόπιστη προοδευτική επιλογή. Οχι ως κόμμα διαμαρτυρίας, αλλά ως δύναμη διακυβέρνησης. Οχι κοιτάζοντας συνεχώς πίσω, αλλά έχοντας καθαρό βλέμμα μπροστά. Οχι ως φορέας δοκιμασμένων πολιτικών, αλλά ως δύναμη πολιτικών που θα οδηγήσουν στην ανάπτυξη, στην ευημερία και στην κοινωνική δικαιοσύνη.

Το μήνυμα της 3ης Σεπτεμβρίου παραμένει ζωντανό.

Δικαιοσύνη στην κοινωνία. Αξιοκρατία στο κράτος. Ευκαιρίες για όλους. Δημοκρατία παντού.

Βλέπεις την ιστορική φωτογραφία με τον Ανδρέα να κρατά τη διακήρυξη της 3ης του Σεπτεμβρίου, πίσω του πολλά από τα ιστορικά στελέχη, τα ιδρυτικά μέλη του ΠΑΣΟΚ, αγωνιστές της δημοκρατίας, της Εθνικής Αντίστασης, του αντιδικτατορικού αγώνα. Αυτή, όπως κι άλλες φωτογραφίες, πέρα από τη νοσταλγία για την εποχή, ασκούν και μία ανεπανάληπτη γοητεία, επιρροή, ρίγος, ακόμη και σ’ εκείνους από το ΠΑΣΟΚ που έζησαν τον Ανδρέα μόνο σε επίπεδο μιας απλής χειραψίας.

Οσοι ευτυχήσαμε να τον ζήσουμε από κοντά, και εγώ είμαι από τους νεότερους, βλέποντας φωτογραφίες της εποχής, ίσως κυλάει και ένα δάκρυ ή βγαίνει ένας βαθύς αναστεναγμός. Αναστεναγμός που συνοδεύεται από διάφορες σκέψεις για όσα έγιναν από το 1974 κι έπειτα.

Το χαρακτηριστικό του Ανδρέα και του ΠΑΣΟΚ ήταν ότι διάβαζε τη χρονική περίοδο και έπαιρνε την πολιτική θέση που έπρεπε. Τους στόχους τούς έκανε σύνθημα και πολλές φορές μονολεκτικό: Αλλαγή, μεταρρύθμιση, εκσυγχρονισμός.

Το ’74 προείχε η απεξάρτηση από τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό, τα ξένα μονοπώλια, την οικονομική ολιγαρχία, το ντόπιο μεταπρατικό κεφάλαιο. Ηταν το τέλος της δικτατορίας, η Κύπρος. Αλλο το 1977, άλλο το 1981.

Επιανε τον σφυγμό της κοινωνίας και οι άλλοι απλά παρακολουθούσαν.

Το ΠΑΣΟΚ ήταν κίνημα, είχε κινηματικό χαρακτήρα. Ετσι δικαιολογείται και η διάρκεια.

Σήμερα όμως τι γίνεται;

Το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, όταν στριμώχνεται στα σχοινιά, ανασύρει τον Ανδρέα και τον περιφέρει ως φόβητρο των πολιτικών αντιπάλων, αλλά ως εκεί.

Το ΠΑΣΟΚ τού σήμερα είναι μεταλλαγμένο και χρειάζεται κάτι πιο δυνατό για να πείσει και ν’ ανέβει στη συνείδηση του ελληνικού λαού. Να ανακάμψει δημοσκοπικά.

Με συνθήματα του χθες δεν πείθεις.

Οι εποχές άλλαξαν, οι απαιτήσεις της κοινωνίας έχουν άλλες αναφορές. Απαιτείται στρατηγική ανασυγκρότηση, στηριγμένη σε νέες θέσεις, άλλο πολιτικό λόγο και, κυρίως, «διάβασμα» του σήμερα και πρόβλεψη για το εγγύς και το απώτερο μέλλον.

Το «Ανδρέα ζεις, εσύ μας οδηγείς», το «ο λαός δεν ξεχνά τι σημαίνει Δεξιά» είναι συνθήματα άλλης εποχής.

Δυστυχώς για το ΠΑΣΟΚ, τους δημοκρατικούς πολίτες και την Ελλάδα, αν θέλετε, η τριετία που, έστω συμπτωματικά, βρέθηκε στην αξιωματική αντιπολίτευση, πέρασε χωρίς κανένα βήμα μπρος και έτσι βρήκαν χώρο άλλοι πολιτικοί σχηματισμοί. Η 3η του Σεπτεμβρίου κάποτε αποτελούσε αφετηρία αγώνων, δημοσκοπικής ανάκαμψης, ενθουσιασμού, συσπείρωσης και φυγής προς τα εμπρός. Σήμερα αυτό αποτελεί όνειρο θερινής νυκτός. Τι να πταίει ή «τίς πταίει»;

Λίγο πολύ είναι γνωστά. Υπάρχει περιθώριο διόρθωσης;

Φοβούμαι ότι πλέον είναι αργά.