AKP’li Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ABD gezisi kapsamında Trump ile yaptığı görüşmede pazarlık masasında yer alan Boeing siparişleri bir kez daha gündemde.

THY’nin 40 milyar dolar değerinde 225 yeni uçak almayı planladığı, iki farklı tipte uçak alımının 150 adedinin kesinleştiği, 75’inin ise opsiyonlu olduğu iddia ediliyordu. Bir bölümü filo yenilemesi, bir bölümü de 2033 yılında 800 uçağa ulaşma hedefli filo genişlemesiyle gerekçelendirilen alımlar sadece uçak üreticisi Boeing ile anlaşmaktan ibaret değil. Aynı zamanda uçak motorlarını üreten Rolls-Royce ve General Electric Aerospace ile de görüşmeler sürüyor.

THY Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Bolat, Boeing ile 150 adet 737 MAX uçak için yapılan anlaşmaya ilişkin yeni açıklamalarda bulundu. Bolat, geçtiğimiz günlerde Boeing ile dev uçak anlaşmasına yönelik önemli mesajlar vermiş Boeing’in motor üreticisi CFM’ye işaret ederek “Uygun ekonomik şartlarla gelirse Boeing ile anlaşma imzalayacağız” demiş, anlaşma sağlanamazsa Airbus’a dönebileceklerinin mesajını vermişti. Bolat, dar gövdeli uçak anlaşmasının da henüz tamamlanamadığını belirtti, görüşmelerin sürdüğünü ifade etti.

CNBC-e’ye konuşan Bolat, şunları kaydetti:

“787 siparişlerimizin 50 tanesi kesinleşti ve anlaşmasını imzaladık. Bu uçakların motor tipi farklı olduğu için bekletmemize gerek yoktu. Ayrıca 25 adetlik bir opsiyonumuz da bulunuyor. Dar gövdeli uçaklarda ise Boeing MAX modellerinden bahsediyoruz; burada toplam 150+75, yani 225 uçak söz konusu. Bu uçaklarda tek tip motor kullanılıyor ve tek bir üretici mevcut.

Son dönemde bu konuda görüşmeler yeniden hızlandı, rakamlar istediğimiz seviyelere gelirse kısa zamanda bu anlaşmayı da imzalamayı planlıyoruz. Dünyada motor üreten ülke sayısı oldukça az. Dar gövdelerde üç büyük üretici var: CFM, Pratt & Whitney ve Rolls-Royce (geniş gövdelilerde).

Ancak tedarik zincirlerinde yaşanan maliyet artışları tüm sektörü etkiliyor. COVID döneminin en belirgin etkilerinden biri de bu oldu: Maliyetler yükseldi, verimsizlikler arttı. Şimdi hem biz hem de motor üreticileri bu verimsizlikleri azaltmaya çalışıyoruz. Dolayısıyla onların da maliyetlerini belli bir seviyede karşılamaları gerekiyor; bunu biliyoruz. Ama hala kat etmemiz gereken bir mesafe var. Yani bugün size ‘dar gövdeli uçak anlaşmasını tamamladık’ diyemem, ancak o noktaya yaklaşıyoruz.”

Trump’ın Boeing diplomasisi

ABD Başkanı Donald Trump, son dönemdeki büyük uluslararası ticaret anlaşmalarını, Boeing tarafından üretilen milyarlarca dolarlık uçakları satmak üzere yabancı ülkelerle yaptığı anlaşmalarla genişletti.

Temmuz ayında Japonya, gümrük kısıtlamalarını hafifletmek amacıyla yapılan geniş kapsamlı ticaret anlaşmasının parçası olarak 100 Boeing uçağı satın almayı kabul etti. Bundan önce de İngiliz havayolu şirketi British Airways, 13 milyar dolar değerinde Boeing jet uçağını satın almak için anlaşma imzaladı. Endonezya da şirketin 50 uçağını satın almasını öngören benzer bir anlaşma yaptı.

Trump yönetimi ayrıca bu yılın başlarında, Boeing uçaklarının Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne satışını içeren ticari anlaşmalar da imzaladı.

Bu anlaşmaların henüz daha başlangıç olduğu belirtiliyor. İddialara göre bu anlaşmalar, Boeing uçaklarının Çin ve Hindistan ile yapılacak büyük uzun vadeli ticaret anlaşmalarının bir hazırlığı.

Trump’ın bugünkü “Boeing” diplomasisine Türkiye de dahil olmuş durumda.

Trump, son olarak dün, 22 adet Boeing 787 Dreamliner model uçağın satılması yönünde Özbekistan Havayolları’yla anlaşma yaptığını duyurdu.

Trump’ın açıklamasına göre, anlaşma 8 milyar dolar değerinde olacak.

Boeing neden birdenbire Trump’ın gözdesi oldu?

Son yıllarda tartışmaların odağında olan Boeing’in neden Trump’ın gözdesi haline geldiği ise merak konusu.

Boeing, bu dönemde yüksek profilli hava felaketlerine, düzenleyici soruşturmalara ve cezai soruşturmalara yol açan kalite sorunlarıyla boğuşuyor. Bu sorunlar, geçen yıl CEO’su Dave Calhoun’un işten çıkarılmasına yol açtı.

Daha da dikkat çekici olan ise Trump’ın Air Force One başkanlık uçağı olarak kullanılacak Boeing yapımı iki jumbo jetin teslimatındaki uzun gecikmelerden şikayet etmesi. ABD Başkanı, teslimin ardından da uçağın fazla büyük olmasından şikayet etmişti.

Diğer yandan, ABD tarifeleriyle karşı karşıya kalan yabancı hükümetlerin jetleri satın alma konusunda istekli olmasının diplomatik bir yönü var. Boeing, ABD’nin en büyük ihracatçısı. Bu nedenle şirketin dünya ticaretindeki payı sembolik bir anlam taşıyor.