Ruim een derde van de Nederlandse ziekenhuizen heeft een wankele financiële basis. Dat blijkt uit een rapport van accountancykantoor BDO dat jaarlijks kijkt hoe de ziekenhuizen ervoor staan.
18 van de 59 ziekenhuizen krijgen een onvoldoende. Het rapport kijkt of ziekenhuizen in staat zijn om genoeg geld te verdienen, de kosten in de hand te houden en of er voldoende wordt geïnvesteerd in vernieuwing.
Personeelskosten stijgen hard en zullen blijven stijgen. Investeren in het gebouw en in het moderniseren van de zorg gebeurt te weinig. En dat terwijl de vraag naar zorg alleen maar groter wordt.
Optisch herstel
De ziekenhuizen scoren wel wat beter dan vorig jaar, maar toen vielen de zorgkosten uitzonderlijk hoog uit, waardoor er minder werd verdiend. De omzetstijging van 7,5 procent van dit jaar volgt een dalende lijn sinds 2018.
Omdat de omzet minder hard stijgt dan de kosten, blijft er onder aan de streep dan ook niet veel over. De gemiddelde winstmarge blijft steken onder de 2 procent. 11 ziekenhuizen maken minder dan 1 procent winst, in de ogen van BDO een kritische grens.
Daarnaast benadrukt BDO-onderzoeker Mike Tagage dat de verbetering ten opzichte van vorig jaar een vertekend beeld geeft. Hij heeft het over "optisch herstel". Omdat de rente gunstiger uitvalt, blijft er iets meer geld over. Dat staat dus los van de prestaties van ziekenhuizen.
<h2>Investeringen</h2>
Daarnaast zien de cijfers er mooier uit dan de werkelijkheid omdat er weinig geïnvesteerd wordt. Als een ziekenhuis niet investeert, scheelt dat in de kosten, terwijl deze investeringen wel nodig zijn om de ziekenhuizen te moderniseren.
"Als er wél geïnvesteerd wordt, gaat het vaak om vervangingskosten. Als iets kapot is, wordt het nog wel nieuw gekocht", legt Tagage uit, "Maar investeringen in de toekomst blijven vaak uit." Volgens BDO hebben 39 van de 59 te maken met verouderd vastgoed, maar ook investeringen in AI, IT en slim datagebruik blijven achter, terwijl de overheid daar wel hoge verwachtingen van heeft.
De beperkte omzetten en de lage investeringen zorgen ook voor een wantrouwende houding bij banken, waarschuwt Tagage. "Verouderd vastgoed en het niet halen van bancaire normen, maakt het moeilijk om financiering aan te trekken"
<h2>Personeel</h2>
Nog grotere zorgen zijn er bij BDO over de stijgende personeelskosten. Lonen van zorgpersoneel (inclusief het salaris van medisch specialisten) slokt verreweg het grootste deel van de omzet op, namelijk 61 procent. Dat percentage stijgt al jaren.
Met name ziekenhuispersoneel in loondienst zag het loon hard stijgen, met bijna 9 procent. Ook de vrijgevestigde medisch specialisten kregen er veel bij, bijna 7 procent. Alleen voor de inhuur van zzp'ers was minder geld nodig. De overheid wil met een wet tegen schijnzelfstandigheid het aantal zzp'er terugdringen, onder andere in de zorg.
De zogeheten loonquote, het deel van de omzet dat opgaat aan salarissen, noemt BDO "onhoudbaar". Volgens onderzoeker Mike Tagage is er geen aanleiding om te denken dat de zorgkosten op termijn zullen dalen.
<h2>Politieke instabiliteit</h2>
De Nederlandse zorginstellingen maken met elkaar en de overheid afspraken over hoe de kosten van de zorg beperkt kunnen worden. BDO maakt zich zorgen over de totstandkoming en de uitvoering van deze zorgakkoorden. Een instabiel kabinet helpt daar niet bij.
En dat terwijl de vraag naar zorg alleen maar groter wordt, zegt BDO. "De noodzaak voor ziekenhuizen om samen met overheid, financiers, zorgaanbieders, brancheorganisaties en professionals tot duurzame oplossingen te komen, wordt dan ook steeds urgenter."
Tot slot, zegt BDO, moeten de ziekenhuizen zich voorbereiden op de discussie over hoe extra uitgaven voor defensie gefinancierd worden. Sommige politieke partijen vinden dat er kritisch naar de zorguitgaven gekeken moet worden om zo geld vrij te maken voor defensie.
<em>Hoe staat de gezondheidszorg in Nederland ervoor? Waar zitten de uitdagingen en wat zijn de vooruitzichten? Je ziet het in onze dataspecial.</em>
