Şili’deki cumhurbaşkanlığı seçimleri, Komünist Partili eski Çalışma Bakanı Jeannette Jara ile popülist sağcı lider Jose Antonio Kast arasında Aralık ayında yapılacak ikinci tura doğru gidiyor.

Seçim yetkilisi Servel’e göre, dün oyların yaklaşık yüzde 83’ü sayıldı. Jara yüzde 26,71 ile önde giderken, Kast yüzde 24,12 ile onu takip ediyor.

Dünkü oylamada sekiz aday yer aldı. Seçimi ilk turda kazanmak için adayların oyların yüzde 50’den fazlasını almaları gerekiyordu.

51 yaşındaki Jara, ilk turda birinci olmasına rağmen, ikinci turda rakiplerinin Cumhuriyetçi Parti’nin kurucusu Kast’a destek vereceği zorlu bir mücadeleyle karşı karşıya kalacak.

Dünkü seçimlere yoksulluk dışında Latin Amerika’nın uzun süredir „en güvenli ülkelerinden“ biri olarak tanımlanan Şili’de artan cinayet, adam kaçırma ve gasp olaylarıyla ilgili yükselen endişeler damga vurdu.

Boric döneminde bakanlık yapan Jara, seçim kampanyasında, organize suçla mücadele etmek ve geçim sıkıntısı sorunlarını çözmek için adımlar atacağını vurguladı.

59 yaşındaki Kast ise, Venezuela gibi kuzeydeki ülkelerden gelen göçmenleri ve sığınmacıları uzak tutmak için Şili’nin Bolivya sınırına duvarlar, çitler ve hendekler inşa etme vaadinde bulundu.

Muhafazakar adaylar Kast’ı destekleyecek

Mevcut Cumhurbaşkanı Gabriel Boric’in adayları tebrik eden açıklamasının ardından başkent Santiago’da konuşan Jara, destekçilerine teşekkür ederken, Şili halkını, artan suç oranlarıyla ilgili korkuların onları ikinci turda aşırı sağın kollarına itmesine izin vermemeleri konusunda uyardı.

Jara, „Korkunun kalbinizi sertleştirmesine izin vermeyin“ diyerek, suça karşı çözümün „birbirinden radikal fikirler üretip“ kurşun geçirmez camların arkasına saklanmak olmadığını vurguladı ve Kast’ın seçim kampanyasındaki sert güvenlik önlemleri vaatlerine gönderme yaptı.

Kast ise destekçilerine hitaben yaptığı konuşmada birlik çağrısında bulundu ve „dört yıllık merkez sol iktidarının ardından Şili’yi yeniden inşa edeceğini“ iddia etti. Kast, mevcut iktidarın „Şili’nin demokratik tarihindeki belki de en kötü hükümet“ olduğunu ileri sürdü.

Bağımsız aday olan ekonomist Franco Parisi, yüzde 19,42 oyla üçüncü sırada yer alarak sürpriz yarattı. Parisi, yüzde 13,93 oy alan aşırı sağcı milletvekili Johannes Kaiser ve yüzde 12,70 oy alan eski muhafazakar belediye başkanı Evelyn Matthei’yi geride bıraktı.

Parisi, ikinci turda Jara ve Kast’ı desteklemekten kaçındı ve her ikisinin de „sokakta“ yeni seçmen araması gerektiğini söyledi.

Bir sonraki en yakın aday olan Kaiser ise, yenilgiyi kabul ederek Kast’ı desteklediğini açıkladı. Oyların yaklaşık yüzde 13’ünü alan bir diğer muhafazakâr Matthei ise, göçmenlerin „tamamen kontrolsüz gelişini“ gerekçe göstererek ve Şili’nin „keskin bir yön değişikliğine“ ihtiyacı olduğunu iddia ederek aynı yolu izleyeceğini kaydetti.

‘Kanun ve nizam’ meseleleri öne çıktı

Bir önceki seçimlerde Gabriel Boric’i iktidara getiren başlığın yeni bir anayasa taslağı hazırlama vaadi olduğu, bu seçimlerde belirleyici olanın ise „kanun ve nizam“ meseleleri olduğu ifade ediliyor.

Ülkede artan suç oranları, yabancılara dönük düşmanlığı artırmış durumda.

Bu sadece Şili’ye özgü değil, birçok ülkede artan yoksulluk ve suç oranları doğrudan göçmenlere havale edilerek düzenin suçlarının üzeri örtülmeye çalışılıyor.

Şili’de göçmenler artık ülke nüfusunun yüzde 8,8’ini oluşturuyor.

Jara’nın vaatleri ne?

Diğer yandan, Jara’nın adaylığı, işçi sınıfı geçmişi ve Şili Komünist Partisi’ni temsil etmesi nedeniyle dikkat çekici.

Çalışma haftasını 45 saatten 40 saate düşürme çalışmalarına öncülük eden Jara, seçim sürecinde de Şili’nin asgari ücretini artırma ve konutları daha uygun fiyatlı hale getirme sözü vererek, uygun fiyatlılık konusunda kampanya yürüttü. 

Ancak Jara’dan düzenden bir bütün olarak kopuşu vurgulayacak çıkışlar gelmiş değil.

Kast kimdir, babası Nazi destekçisi miydi?

Sık sık ABD Başkanı Donald Trump ile karşılaştırılan Kast ise, 2019 yılında Şili Cumhuriyetçi Partisi’ni kurdu. Aşırı sağcı görüşleri ulusal sahneye taşımasıyla tanınan Kast, 2021 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Boric’e yenilmişti.

Bununla birlikte, Alman göçmen bir ailenin çocuğu olan Kast’ın babasının Almanya’da Nazi Partisi’ni desteklediği yönünde iddialar da var. Bu iddiayı defalarca yalanlayan Kast, onu „Alman ordusunda zorunlu askerlik yapan biri“ olarak tanımladı.

Dünkü seçimlere katılımı, 15,7 milyon kayıtlı seçmenin tamamı için oy kullanma zorunluluğu getirilmesinin de etkisiyle, bir önceki 2021 cumhurbaşkanlığı seçimlerine göre daha yüksek oldu.

Şilililer aynı gün Temsilciler Meclisi ve Senato üyeleri için de oy kullandı.