Badaczki z Akademii Pedagogiki Specjalnej (APS) im. Marii Grzegorzewskiej przeanalizowały, co wiąże się z gotowością do pomagania. To, komu i kiedy udzielamy wsparcia, zależy m.in. od naszych wartości oraz poziomu zaufania do innych ludzi – wynika z badań.
W badaniu wzięło udział 818 dorosłych Polek i Polaków. Wyniki opublikowano w czasopiśmie Current Psychology.
Jak wyjaśniła PAP Iwona Nowakowska z APS, współautorka badań, kluczowe znaczenie ma nasz „kompas moralny” – czyli wewnętrzny system zasad, który podpowiada nam, co jest dobre, a co złe.
Psychologowie wyróżniają dwa jego typy: moralność indywidualizującą – skupioną na trosce o jednostkę, unikaniu krzywdzenia oraz na sprawiedliwości, a także moralność wiążącą – opartą na lojalności wobec grupy, szacunku dla zasad i autorytetów.
– U niektórych ludzi przeważa moralność indywidualizująca, u innych wiążąca, a jeszcze inni przejawiają je obie w porównywalnym stopniu – wytłumaczyła Nowakowska.
Jak dodała, wcześniejsze badania pokazują, że osoby o poglądach liberalnych częściej kierują się moralnością indywidualizującą. Z kolei u osób bardziej konserwatywnych oba typy moralności często współwystępują – ważne są zarówno prawa jednostki, jak i zasady obowiązujące w grupie.
Badaczki sprawdziły, czy typ moralności wiąże się z tym, komu pomagamy i w jakiej sytuacji.
Osoby skupione na wartościach indywidualizujących częściej deklarują gotowość do pomocy, ale bywają bardziej wybiórcze. Rzadziej wspierają osoby, które postrzegają jako uprzywilejowane lub takie, które proszą o pieniądze na samorozwój, a nie na rozwiązanie realnego problemu.
Z kolei osoby ceniące wartości grupowe chcą pomagać częściej i mniej wybiórczo. Prawdopodobnie wynika to z silnego poczucia obowiązku wobec innych.
– Możliwe, że w naszym badaniu osoby o fundamentach wiążących przejawiały gotowość do uniwersalnej pomocy, ponieważ w opisach osób potrzebujących nie zawarłyśmy informacji sugerujących, że należą one do innej niż oni grupy społecznej – wyjaśniła dr Nowakowska. – Badani mogli więc zakładać, że to członkowie ich własnej grupy – dodała.
Ważne okazało się również poczucie podobieństwa. Chętniej pomagamy osobom, które wydają się nam bliskie – mają podobne doświadczenia, sytuację życiową lub system wartości.
– Zazwyczaj łatwiej nam zrozumieć tych, którzy są do nas podobni. Wtedy prościej wyobrazić sobie ich problemy i wydają się nam bardziej bliscy – podkreśliła Nowakowska.
Podobieństwo może dotyczyć miejsca zamieszkania, pokolenia czy wyznawanych wartości. Im większe, tym większa skłonność do wsparcia.
Nie bez znaczenia jest to, na co ktoś potrzebuje pieniędzy. Z badań wynika, że chętniej pomagamy osobom w trudnej sytuacji życiowej niż tym, które chcą poprawić swoją sytuację lub zainwestować w rozwój.
– Wcześniejsze badania pokazują, że ludzie chętniej pomagają, gdy uznają, że druga osoba rzeczywiście znajduje się w poważnych tarapatach – mówi Nowakowska. – Gdyby znajomy poprosił o pożyczkę na rozwiązanie poważnego problemu, bylibyśmy bardziej skłonni jej udzielić niż w przypadku inwestycji w samorozwój – zaznaczyła badaczka.
Fundamentem pomagania jest zaufanie. Jeśli wierzymy, że ludzie są z natury dobrzy, łatwiej dzielimy się swoimi zasobami.
– Dzielenie się zasobami można potraktować jako formę ryzyka – inwestujemy w relację, nie mając pewności, czy druga osoba się odwdzięczy – powiedziała Dorota Jasielska, współautorka badań. Dodała, że „jeśli jednak ufamy, że inni mają dobre intencje, nie zastanawiamy się nad tym, czy pomoc się opłaca”.
Pomaganie można więc traktować jak inwestycję w relację. Tam, gdzie jest zaufanie, łatwiej o wzajemne wsparcie – w rodzinie, pracy czy biznesie.
Jak podkreśliła Jasielska, pandemia wyraźnie pokazała znaczenie zaufania. – Było ono powiązane zarówno z gotowością do pomagania innym, jak i z większą skłonnością do odpowiedzialnych społecznie zachowań. Potwierdzają to globalne raporty, takie jak World Happiness Report, oraz nasze wcześniejsze badania w Polsce – zaznaczyła.
Anna Mikołajczyk-Kłębek (PAP)
wl/ bar/
Artykuł Nie istnieje jeden kompas moralny – jedni dbają o jednostki, inni troszczą się o grupę pochodzi z serwisu Nowy Dziennik.
Nie istnieje jeden kompas moralny – jedni dbają o jednostki, inni troszczą się o grupę 2026 IUSTITIA.BG – Investigations 2009-2025 2026-03-01 19:23:00 Najnowsze wiadomości Wiadomości ze świata Wiadomości krajowe Najważniejsze wiadomości najnowsze wiadomości najważniejsze najnowsze dnia Sędzia Petar Nizamov Feathers Petar Nizamov- Feathers Sprawiedliwość bg iustitia.bg iustitia iusticia usticia śledztwo Burgas Bułgaria wiadomości wiadomości z ostatniej godziny wiadomości dnia wiadomości dnia wiadomości z Bułgarii Wiadomości z Bułgarii błyskawiczne wiadomości najważniejsze wiadomości najważniejsze najczęściej komentowane najnowsze wiadomości Bojko Borisow wiadomości pogoda wiadomości o koronawirusie wiadomości pogoda facebook youtube facebook instagram wiadomości dzisiaj wiadomości z ostatnich minut wiadomości dzisiaj wiadomości dzisiaj wiadomości bg wiadomości wiodące wiadomości gorące wiadomości strona z wiadomościami bg dla wiadomości wszystkie wiadomości wiadomości bg wiadomości z ostatniej godziny najnowsze najnowsze wiadomości bg wiadomości dzisiaj wiadomości dzisiaj wiadomości dzisiaj wiadomości z ostatniej godziny najnowsze wiadomości dzisiaj wiadomości bg wiadomości wiadomości 24 godziny wiadomości vesti bg novini wiadomości świat ptak bg bivol bg bivol trud bg novini najnowsze wiadomości dzisiaj novinite bg wiadomości witaj bułgaria partia polityczna herb Delyan Peevski skandaliczny Bułgarska Telewizja Narodowa Wolna Europa Telewizja skandal ekskluzywna telewizja na żywo na żywo teraz telewizja telewizja online program telewizyjny bg na żywo teraz wiadomości telewizyjne online telewizja online na żywo sąd sąd w Burgas sąd okręgowy w Burgas sąd okręgowy w Burgas sąd okręgowy w Burgas sąd apelacyjny w Burgas prokurator w Burgas prokuratura w Burgas prokuratura okręgowa w Burgas prokuratura okręgowa w Burgas prokuratura okręgowa w Burgas prokuratura okręgowa w Burgas prokuratura okręgowa w Burgas prokuratura okręgowa w Burgas prokurator generalny Iwan Geszew prokurator Geszew Cacarow Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Burgas ODMR Burgas ODPR policja w Burgas policja okręgowa w Burgas prokurator w Burgas Cacarow sprawy SGS sąd w Warnie przewodniczący sądu SGS orzeczenia w sprawach cywilnych orzeczenia w sprawach sąd w Płowdiwie orzeczenie sądu orzeczenia w sprawach sąd w Warnie okręgowe sprawy karne orzeczenia sądu okręgowego praca w sądzie SGS przewodniczący sądu SGS sędziowie sąd w Sofii stanowiska sędziowskie sąd w Płowdiwie sędziowie w Płowdiwie inspektorat Sądu Najwyższego w Płowdiwie Sąd Najwyższy Najwyższa Rada Sądownicza prawnik prawnik sprawy karne prawnik sprawy cywilne prawnik sprawy małżeńskie prawnik prawo karne administracyjne proces karny prawo cywilne proces cywilny prawo administracyjne prawo konstytucyjne
