Bulant’a göre mevcut düzenleme sorunu çözmüyor, aksine derinleştiriyor. Yasa, Müslüman kız öğrencileri yasal olarak „fail“ konumuna düşürüyor; ebeveynler ise çocuklarının okuldaki davranışını denetleyemedikleri hallerde bile 800 Euro’ya varan para cezasıyla karşılaşabiliyor. „Dini özel alan ilan edip okuldan tamamen çıkarsaydık, bu sorunların hiçbiriyle uğraşmak zorunda kalmazdık“ diyor. Böyle bir düzenleme Anayasa Mahkemesi’nin önüne de gitmezdi; zira mevcut yasak, 2020’de iptal edilen ilkokul düzenlemesinde olduğu gibi yalnızca tek bir grubu kapsıyor.
Bulant, yasağın okulların talebi olmaksızın tepeden inme dayatıldığını da eleştiriyor. Sonuçlarla baş başa bırakılan öğretmenler, uygulamayı zorunlu kılınmış kamu görevlileri olarak ciddi bir ikilem yaşıyor. Geziler gibi durumlarda istisnalar geçerli olduğundan, yasağı uygulamadığı öne sürülen öğretmenler ihbar edilebiliyor. „Yine okullar günah keçisi ilan edildi“ diyor Bulant.
Dini bayramlar konusunda da bakanlığın tutumu belirsizliğini koruyor. Yasal tatil sayılmayan günlerde devamsızlık izninin verilip verilmeyeceği öğretmene bırakıldığından uygulamalar okul okul farklılaşıyor; bazı aileler ise sorunu çocuğunu „hasta“ göstererek aşmaya çalışıyor. Bulant durumu sert bir dille eleştiriyor: „Bir konu toplumsal açıdan netlik kazanmamışsa okullar bunun içinde çırpınmak zorunda kalıyor. İş zorlaşınca da birden ‚okul özerkliği‘ diye bir şey çıkıyor ortaya.“
SPÖ geleneksel olarak din-devlet ayrılığını savunuyor; koalisyon ortakları NEOS ve Yeşiller de prensipte laik bir okul anlayışından yana. Ancak mevcut hükümet programında bu ilişkiyi düzenleyecek herhangi bir adım öngörülmüyor. Avusturya’nın Vatikan ile imzaladığı konkordat ve eşitlik ilkesi gereği köklü bir değişiklik için hukuki zemin de son derece karmaşık olmaya devam ediyor.
Avusturya’da Konkordat ve eşitlik ilkesi — Kısaca
Konkordat nedir?
Konkordat Kelimesinin Anlamı
Latince „concordare“ — „anlaşmak, uzlaşmak“ fiilinden geliyor. Kelime kökü „cor“ yani kalp; dolayısıyla „gönülden anlaşma“ anlamı taşıyor. Teknik olarak ise bir devlet ile Vatikan (Kutsal Makam / Holy See) arasında imzalanan uluslararası ikili antlaşma demek. Konkordat, bir devlet ile Vatikan (Katolik Kilisesi) arasında imzalanan uluslararası antlaşmadır. Avusturya’nın yürürlükteki konkordatı, tarihçilerin „Klerikalfaşizm“ olarak nitelendirdiği dönemin başbakanı Engelbert Dollfuß zamanında 1933-34 yıllarında imzalanmış, 1957’de yenilenmiştir. Bu antlaşma şunları güvence altına almaktadır:
- Katolik din eğitiminin devlet okullarında verilmesi
- Kilise okullarının tanınması ve devlet desteği
- Din adamlarının statüsü ve kilise mülklerinin korunması
En Kapsamlı ve „Sert“ Konkordat: İspanya (1953)
Franco rejimi döneminde imzalanan İspanya konkordatı, Vatikan’a neredeyse devlet içinde devlet statüsü tanıdı:
- Katoliklik resmi devlet dini ilan edildi
- Kilise, tüm okullarda müfredat üzerinde veto hakkına sahipti
- Din adamları sivil mahkemelerde yargılanamıyordu
- Kilise mülkleri vergiden muaf tutuldu
- Boşanma ve sivil nikah yasaklandı
- Sadece Katolik mezarlıklara defin zorunluydu
Franco’nun ölümünün ardından 1979’da büyük ölçüde revize edildi; ama İspanya’da kilise-devlet ilişkisi hâlâ tartışma konusu.
En Tartışmalı: Almanya 1933 Reichskonkordat
Sertlik açısından değil ama siyasi anlam açısından en ağırı bu. Hitler, iktidara gelir gelmez Vatikan ile masaya oturdu. Vatikan açısından amaç Katolik kurumları korumaktı; Hitler açısından ise uluslararası meşruiyet kazanmaktı. Kilise bu anlaşmayla Hitler’e zımni bir meşruiyet sağlamış oldu — bu bugün hâlâ tartışılıyor. Ve antlaşma hâlâ yürürlükte.
Eşitlik ilkesi ne anlama geliyor?
Avusturya Anayasası, tanınmış tüm dini toplulukları eşit sayıyor. Avusturya’da devlet tarafından resmi olarak tanınmış 16 din topluluğu arsında İslam, Protestanlık, Ortodoksluk, Yahudilik gibi topluluklar da resmi olarak tanınmış statüde. Dolayısıyla Vatikan’a tanınan haklar — örneğin okullarda din dersi verme hakkı — diğer tanınmış dinlere de otomatik olarak uygulanıyor.
Avusturya’da tanınmış hangi din toplulukları var?
Avusturya’da devlet tarafından resmi olarak tanınmış 16 din topluluğu var: Katolik Kilisesi, Protestan Kilisesi (Lutherci ve Reformcu), Ortodoks Kiliseler (çeşitli), Eski Katolik Kilisesi, Ermeni Apostolik Kilisesi, Koptik Kilise, Süryani Kilisesi, Metodist Kilise, İslam (1912’den beri tanınmış — Avrupa’da en eski resmi İslam tanıması), Musevi cemaati, Budizm, Mormonlar, Yehova Şahitleri ve birkaç daha küçük topluluk.
Neden değişiklik zor?
Konkordatı değiştirmek için Vatikan ile yeniden müzakere açmak gerekiyor; bu uzun ve siyasi açıdan hassas bir süreç. Üstelik Katolik din eğitimini kaldırmak ya da kısıtlamak, eşitlik ilkesi gereği İslam, Yahudilik ve diğer dinlerin eğitimini de kısıtlamayı zorunlu kılıyor. Bu nedenle „okulları dinden arındırma“ fikri pratikte son derece karmaşık bir hukuki zemine oturuyor.
Kısacası: SPÖ Öğretmen Sendikası Başkanı Bulant’ın talebi siyasi açıdan anlaşılır, ama hukuken çok katmanlı bir engelle karşı karşıya.
Avusturya´da neden Laiklik gelemez?
Birincisi hukuki engel: Konkordat uluslararası bir antlaşma. Yalnızca Vatikan’ı değil, Avusturya Anayası ve AHİM’de ki eşitlik ilkesi gereği diğer 15 topluluğu da etkiliyor. Hepsini aynı anda masaya oturtmak fiilen imkânsız.
İkincisi tarihsel engel: İslam 1912’den beri tanınmış. Avusturya, Bosna-Hersek’i ilhak ettiğinde Müslüman nüfusu yönetmek için bu tanımayı yaptı. Bu, İslam’a Avrupa’daki en köklü yasal statüyü veriyor — kaldırmak için ciddi bir hukuki savaş gerekir.
Üçüncüsü mali engel: Avusturya’da Kirchensteuer yani kilise vergisi sistemi var. Vatandaşlar maaşlarından otomatik olarak din topluluklarına katkı payı ödüyor. Bu sistem devlet-din ilişkisini mali olarak da iç içe geçirmiş durumda.
Dördüncüsü siyasi engel: ÖVP (Halk Partisi) tarihsel olarak Katolik Kilisesi ile organik bağa sahip. Koalisyon ortaklarının istese bile ÖVP’yi bu konuda ikna etmesi mümkün değil.
Fransa ile Karşılaştırma
Fransa 1905’te kilise ile devleti tamamen ayırdı — Laïcité yasası. Ama Fransa’nın da Alsace-Moselle bölgesinde hâlâ konkordat uygulandığını hatırlatmak gerekir; yani Fransa bile tam anlamıyla laik değil.
Sonuç
Avusturya modeli aslında „düzenlenmiş çoğulculuk“ — laiklik değil. Devlet dinleri ne tamamen dışlıyor ne de birine ayrıcalık tanıyor; hepsini aynı çerçevede kurumsallaştırıyor. Bu model köklü, çok katmanlı ve siyasi açıdan dokunulmaz. Bulant’ın talebi ne kadar mantıklı görünse de hukuki gerçeklik çok farklı bir tablo çiziyor.
Konkordat, bir devlet ile Vatikan (Katolik Kilisesi) arasında imzalanan uluslararası antlaşmadır. Avusturya’nın yürürlükteki konkordatı, tarihçilerin „Klerikalfaşizm“ olarak nitelendirdiği dönemin başbakanı Engelbert Dollfuß zamanında 1933-34 yıllarında imzalanmış, 1957’de yenilenmiştir. Bu antlaşma şunları güvence altına almaktadır:
Der Beitrag SPÖ Öğretmen Sendikası: Tüm dinler okullardan çıksın erschien zuerst auf Yeni Vatan Gazetesi.
SPÖ Öğretmen Sendikası: Tüm dinler okullardan çıksın 2026 IUSTITIA.BG – Investigations 2009-2025 2026-03-09 22:10:13
Neueste Nachrichten, Weltnachrichten und Landesnachrichten mit den wichtigsten Informationen des Tages. Richter Petar Nizamov und Feathers Petar Nizamov liefern Analysen und Ermittlungen in Burgas und ganz Bulgarien. Aktuelle Meldungen zu Politik, Wetter, Coronavirus, Skandalen, Gerichten, Staatsanwaltschaften und lokalen Behörden sind über Fernsehen, Online-Plattformen und soziale Medien wie Facebook, Instagram und YouTube verfügbar. Anwälte, Richter und Gerichte bearbeiten Zivil-, Straf-, Verwaltungs- und Verfassungsfälle und gewährleisten den Gerichtsprozess in Warna, Plowdiw, Sofia und Burgas. Nachrichtenportale wie Novinite, Bivol, Trud und Vesti BG bieten eine vollständige 24-Stunden-Berichterstattung, einschließlich der meistdiskutierten und exklusiven Nachrichten aus Bulgarien.
