Abluka koşullarında sağlıkta dijital atılım

Küba, zorlu ekonomik koşullar, enerji krizi ve ABD ablukasının yarattığı çok yönlü baskıya rağmen, ulusal sağlık sisteminin kalitesini arttırmak üzere adımlar atmaya devam ediyor. Bunlardan biri de sağlık hizmetlerinin sürekliliğini güvence altına almayı hedefleyen dijital dönüşüm. Dijital arşivleme sistemleri, uzaktan hasta takibi ve uzman hekimlerin ameliyathanelere çevrimiçi bağlanmasını sağlayan bu uygulamaları yerinde değerlendirmek üzere Devlet Başkanı Miguel Díaz-Canel, Frank País Uluslararası Ortopedi Kompleksi’ni ziyaret etti. Başhekim Martínez, tıbbi malzemeleri başka merkezlerde sterilize etmek ve stratejik kurumlarla birlikte yeni cihazlar geliştirmek gibi yaratıcı çözümler geliştirdiklerini ve zorluklara böyle direndiklerini ifade etti. Yeni dijital altyapının ülke genelindeki hastaların tedavisini kolaylaştırdığını ve karmaşık vakalar için başkentteki uzman hekimlerden anında sanal danışmanlık alabildiklerini söyledi. Küba ablukanın yarattığı izolasyonu, kolektif bir üretim ve dayanışma pratiği ile kırıyor.

ABD ile kontrollü diyalog

29 Mayıs’ta Küba Devrimci Silahlı Kuvvetleri (MINFAR) ile ABD Güney Komutanlığı (SOUTHCOM) arasında üst düzey bir görüşme gerçekleşti. SOUTHCOM Komutanı General Francis L. Donovan ile MINFAR Birinci Bakan Yardımcısı ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Roberto Legrá Sotolongo arasında gerçekleşen görüşmede özellikle Guantánamo çevresindeki sınır güvenliği ele alındı. Ayrıca olası gerilimlerin kontrol altında tutulması ve doğrudan iletişimin kesintisiz sürdürülmesi konusunda mutabakata varıldı.

Bu temas, iki ülke arasındaki gerilime rağmen, iletişim kanallarının açık tutulduğunu ve bölgesel istikrar açısından sınırlı ama dikkat çekici diplomatik bir zeminin oluştuğunu gösteriyor. 

Camagüey’de tarihi liderlere sahip çıkma kararlılığı

4 Ocak 1959’da Camagüey’de, sakallı devrimcilerin zafer yürüyüşünü karşılayan Özgürlük Meydanı bir kez daha kitlesel bir siyasal iradenin sahnesi oldu. Binlerce Camagüeyli, Küba Devrimi’nin tarihsel liderlerini savunma kararlılığını ortaya koyarken, yapılan konuşmalarda abluka koşullarında sürdürülen toplumsal direnişe vurgu yapıldı.

Sendikaların çağrısıyla örgütlenen, Küba Komünist Partisi İl Sekreteri, Başbakan Yardımcısı ve Camagüey Valisinin katılımı ile gerçekleşen mitingde, Camagüeyliler Ordu Generali Raúl Castro Ruz’a ve Devrimci Hükümet’e açık destek verdi. Sağlık emekçileri adına konuşan Dr. Roberto Alejandro Carrazana Carballo, ABD’nin Raúl Castro’ya yönelik son saldırısını “aşağılık ve mesnetsiz bir müdahale” olarak nitelendirirken ABD yönetiminin, yaşamını ülkesinin bağımsızlığına adamış bir lideri yargılama hakkını kendinde görmesi sert sözlerle eleştirdi. Fidel’in doğumunun 100. yılı ve Raúl Castro’nun 95. yaşı vesilesiyle yapılan değerlendirmelerde, tarihi liderlere en anlamlı saygının sağlık kurumlarında verilen emekle ve her hastanın yaşamına dokunarak gösterileceği ifade edildi.

Kürsüden yapılan konuşmalarda, “Küba kiralanamaz, satın alınamaz ve satılamaz” vurgusu öne çıkarken, ülkenin abluka altında olsa da boyun eğmeyeceği bir kez daha ilan edildi.

Enerji krizi eğitimi vuruyor

UNESCO Havana Bölge Ofisi Direktörü Anne Lemaistre, Küba’daki enerji krizinin eğitim sistemini doğrudan etkilediği uyarısında bulundu. Ablukanın yanı sıra geçtiğimiz yıl yaşanan kasırgalar ve depremlerin de okulların altyapısında tahribat yarattığını vurgulayarak uluslararası dayanışma çağrısı yaptı.

Küba’da süregelen elektrik kesintileri, öğrencilerin derse erişimini kesintiye uğratırken öğretmenlerin çalışma koşullarını da zorlaştırıyor. Bu durum, yalnızca eğitim kalitesine değil, gelecek nesillerin sosyal gelişimini de etkiliyor. Zira eğitim kurumları, kriz dönemlerinde yalnızca öğrenme alanı değil, aynı zamanda toplumsal koruma ve istikrar mekânları olarak da öne çıkıyor. 

Yuvarlak Masa programında ABD’nin askeri müdahalesi ihtimali tartışıldı

Küba’da yayımlanan Yuvarlak Masa TV programında konuşan uzmanlar, ABD’nin son dönemde artan siyasi ve ekonomik baskılarının askerî bir müdahale riskini güçlendirdiğini ifade etti. Dışişleri Bakanlığı yetkilisi Rodney González Maestrey, Washington’ın Küba’yı “tehdit” ve “başarısız devlet” olarak sunarak ABD ve uluslararası kamuoyunu yönlendirmeye çalıştığını belirtti.

Ekonomik sıkıntıların toplumsal huzursuzluğa dönüştürülerek dış müdahaleye gerekçe yaratılmak istendiğini yinelenirken, bu yaklaşımın tarihsel ABD politikalarıyla uyumlu olduğuna dikkat çekti. Raúl Castro’ya yönelik hukuki girişimler de, siyasallaştırılmış baskı araçlarının bir parçası olarak değerlendirildi.

Prensa Latina Ajansından uluslararası ilişkiler analisti Alonso ise süreci “konvansiyonel olmayan savaş” stratejisi olarak tanımladı. Özellikle enerji alanında yoğunlaşan ablukanın, halkın günlük yaşamını doğrudan etkilediğini ve krizin sorumluluğunun gizlenmeye çalışıldığını vurguladı. Küba’yı terörizmle suçlayan Washington’un, geçmişte kendi desteklediği devlet terörü nedeniyle 3 binden fazla Kübalının öldüğü gerçeğini örtbas etmeye çalıştığını dile getirdi. 

Havana Üniversitesi’nden uzaktan yüksek lisans programları

Küba, kriz koşullarına rağmen eğitim alanında alternatif modeller geliştirmeye devam ediyor. Havana Üniversitesi’nin başlattığı uzaktan yüksek lisans programları, çalışan profesyonellere esnek öğrenim imkânı sunmayı ve eğitimi uluslararası erişime açmayı hedefliyor.

Eczacılık, kalite yönetimi ve turizm gibi alanları kapsayan programlarda ülkenin stratejik sektörlerine nitelikli insan kaynağı yetiştirilmesi amaçlanıyor. Dijital platformlar üzerinden yürütülen bu model, bilimsel üretimi artırmayı ve akademiyi toplumsal ihtiyaçlarla daha doğrudan ilişkilendirmeyi hedefleyen kamusal eğitim politikalarının bir uzantısı olarak öne çıkıyor.

Suya erişim için seferberlik

Las Tunas eyaletine bağlı Manatí’de, ana pompa istasyonundaki arıza nedeniyle bir ayı aşkın süredir kesintiye uğrayan su dağıtımını yeniden sağlamak için yoğun bir çalışma yürütülüyor. Teknik sorunun giderilmesinin ardından ekipler, 122 kilometreyi aşan şebekede kapsamlı bir onarım süreci başlattı. Tamamlanan 10 kilometrelik yeni ana boru hattı, suyun yeniden düzenli ulaştırılması açısından kritik bir adım olsa da enerji krizinin sürmesi, altyapı yatırımlarının etkisini sınırlıyor. Yetkililer, elektrik sağlanan zaman dilimlerinde sistemin azami kapasiteyle kullanılması çağrısı yaparken, merkezi pompalamaya bağımlı kırsal bölgelerde yaşayan ailelerin suya erişimi için yerinde çözümler geliştiriliyor. 

Küba’da çocukluk korunuyor

Küba, 1 Haziran Uluslararası Çocuk Günü vesilesiyle, çocuk haklarını koruma konusundaki kararlılığını yineledi. Ocak 2026’da yürürlüğe giren yeni “Çocuk, Ergen ve Gençlik Yasası” ile ülkenin çocukları koruma kalkanı daha da güçlendirildi. Tarihte bir ilk olarak çocukların da yapım sürecine aktif katıldığı bu yasa; dijital güvenlik, engelli hakları ve şiddete karşı koruma gibi alanlarda somut güvenceler getiriyor.

ABD ablukasının ilaç ve tıbbi malzeme tedarikinde yarattığı ağır zorluklara rağmen ücretsiz eğitim ve sağlık hizmeti sürekliliği korunuyor. 13 hastalığa karşı geniş kapsamlı bir ulusal aşılama programı ve UNICEF tarafından takdir edilen erken çocukluk dönemi eğitim projeleri olan “çocuk yuvaları” başarıyla sürdürülüyor. Ulusal kahraman José Martí’nin sevgi ve dayanışma odaklı eğitim felsefesiyle yetiştirilen Kübalı çocuklar; spor, sanat ve kültürel faaliyetlerle desteklenerek özgür ve egemen bir ülkede büyümenin ayrıcalığını yaşıyor. Kriz koşullarında dahi çocuk refahının kamusal bir öncelik olarak korunduğunu gösteren bu tablo çocukların ülkenin en değerli hazinesi olarak görüldüğünü ve haklarının en üst düzeyde korunduğunu işaret ediyor.

Küba’da elektrik üretiminde son durum

Termik santral arızaları ve yakıt kıtlığı nedeniyle Küba’da 24 saati bulan elektrik kesintileri devam ediyor. Güneş santralleri sisteme destek sağlasa da, 106 üretim merkezi ile kritik yüzer ve fuel-oil santrallerinin yakıt yetersizliğinden devre dışı kalması nedeniyle 1200 MW’ın üzerinde kapasite kullanılamıyor. Akşam saatlerinde talebin zirve yapacağı pik dönemde, 3200 MW’lık maksimum talebe karşı üretimin sadece 1158 MW’ta kalacağı ve kesinti miktarının 2000 MW’ı aşarak rekor bir enerji açığı yaratacağı öngörülüyor.

Dün Küba’da ne kadar elektrik açığı yaşandı?