Milli Savunma Bakanlığı’na bağlı Askeri Fabrika ve Tersane İşletme A.Ş. (ASFAT), inşası İstanbul Tersanesi Komutanlığı’nda tamamlanan TCG Akhisar’ın Romanya Deniz Kuvvetleri’ne ihracatının gerçekleştiğini duyurdu.

Daha önce kamu-özel ortaklığındaki STM Savunma tarafından Portekiz’e satılan lojistik destek gemisinden farklı olarak, ilk kez “hafif korvet” sınıfında, yani doğrudan sıcak çatışma ve devriye kapasitesine sahip bir savaş gemisi, bir NATO müttefikinin envanterine girmiş oldu.

Bu satış, ana akım medya tarafından “Türkiye’nin ilk kez bir NATO ve AB üyesi ülkeye savaş gemisi sattığı” vurgusuyla, “yerli ve milli” bir zafer havasında servis edildi. 

Ancak “ticari başarı” ambalajının sıyrılmasıyla ortaya çıkan resim, Karadeniz’deki silahlanma yarışının ve NATO’nun bölgedeki tahkimatının bir parçasını oluşturuyor.

Karadeniz’de NATO karakolu: Romanya

Satışın yapıldığı Romanya, Ukrayna savaşıyla birlikte NATO’nun Rusya’ya karşı doğu kanadındaki en stratejik yığınak noktalarından biri haline geldi. ABD ve NATO üslerine ev sahipliği yapan, Karadeniz’de Rus donanmasına karşı “ön cephe” olarak kurgulanan Romanya’nın donanma modernizasyonu, Brüksel ve Washington’ın öncelikli ajandasında yer alıyor.

ASFAT’ın “bölgesel deniz güvenliğine katkı” olarak nitelediği bu satış, gerçekte Karadeniz’in, NATO gemilerinin cirit attığı bir gerilim hattına dönüştürülmesi projesine lojistik ve teknik destek sunmak anlamına geliyor.

‘Milli’ üretim kime hizmet ediyor?

Satış haberiyle eş zamanlı olarak NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin Brüksel’de yaptığı açıklamalar, Türkiye silah sanayinin “başarısının” kime hizmet ettiğine dair çarpıcı ipuçları verdi.

Rutte, Rusya’nın güçlenmesine karşı “silah sanayi üssünün gerekli çıktıyı sağlaması” gerektiğini belirterek, Türkiye’yi doğrudan işaret etti. NATO şefi, “Türkiye’deki savunma sanayi üssünüz gibi, 3 binden fazla şirket, bu savunma sanayi üssünün bir kısmı, caydırıcılık ve savunma için gerekli çıktıyı sağlıyor” ifadelerini kullandı.

Rutte’nin sözleri, Türkiye’deki silah sanayi şirketlerinin, NATO’nun genel savaş stratejisi içinde bir “üretim üssü” olarak konumlandırıldığını teyit ediyor. Rutte’nin talep ettiği “yüzde 5 savunma harcaması” hedefi, halkın cebinden çıkacak vergilerin daha fazla silaha, yani bu şirketlerin kasasına ve dolaylı olarak NATO’nun askeri kapasitesine akıtılması manasına geliyor.

MAN, Yaltes, Meteksan…

Nitekim TCG Akhisar’ın üretim süreci, askeri tersanelerin kapılarını ardına kadar özel sermayeye açan yeni bir “iş modeli”nin laboratuvarı gibi işledi. Kamuoyuna “devletin tersanesinde üretildi” diye sunulan proje, arka planda ASFAT’ın oluşturduğu “onaylı tedarikçi” havuzu üzerinden yaklaşık 200 şirkete kaynak aktaran bir mekanizmaya dönüştü. İhale Kanunu’nun denetim süreçlerine takılmadan, “ticari sır” ve “stratejik öncelik” kılıfıyla yönetilen bu süreçte, geminin donatımından mobilyasına, izolasyonundan elektrik altyapısına kadar sayısız kalem, Tuzla ve Yalova merkezli özel firmalar arasında pay edildi.

Geminin “YAKAMOS” adı verilen sonar sistemi, Bilkent Holding (eski adıyla Tepe Grubu) bünyesindeki Meteksan Savunma tarafından sağlanıyor. Öte yandan Bilkent Holding bünyesindeki Tepe İnşaat, Romanya’da ABD için hava üssü de inşa ediyor.  

TCG Akhisar’da bir diğer önemli nokta geminin sinir sistemi sayılan platform kontrol ve izleme sistemleri. Bu kritik sistemlerin ihalesini alan Yaltes kağıt üzerinde yerli bir şirket gibi duruyor ancak hisselerinin çoğunluğu Fransız silah devi Thales grubuna ait.

TCG Akhisar’ın motor dairesinde, dizel motor piyasasının küresel hakimi Alman MAN firmasının teknolojisi yatıyor. ASFAT’ın organizatörlüğünde yürütülen bu süreçte boya, izolasyon ve donatım işleri Tuzla ve Yalova’daki irili ufaklı firmalara dağıtılırken, katma değeri yüksek kalemlerdeki aslan payı Yaltes ve MAN gibi yabancı şirketlere veya Meteksan gibi özel sektör aktörlerine aktı.

Öncelik NATO pazarı

Türkiye’deki silah sanayi, NATO standartlarına uyumlu üretim yaparak emperyalist savaş ekonomisine eklemleniyor. TCG Akhisar’ın Romanya’ya satışı da bu eklemlenmenin somut bir örneği. 

Kamuya ait tesisleri ve askeri fabrikaları işleten ASFAT’ın, bir kamu kuruluşu olarak “şirket mantığıyla” hareket etmesi ve NATO ordularını silahlandırması, “vatan savunması” iddiasının yerini “pazar payı” ve “ittifak yükümlülükleri”nin aldığını gösteriyor.