Tigray Halk Kurtuluş Cephesi, bölge yönetiminin kontrolünü geri aldığını duyurarak Etiyopya hükümeti ile devam etmekte olan barış anlaşmasını fiilen sona erdirdi.

Bu hamleyle birlikte, Etiyopya hükümeti ile Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (THKC) arasındaki kanlı çatışma yeniden alevlenebilir.

THKC’den ‘ihlal’ açıklaması: Tigray Hükümet Meclisi’nin yeniden kurulmasına karar verildi

2020-2022 yılları arasında yüz binlerce insanın yaşamını yitirdiği1Tigray Savaşı’nda, yerel milisler ile Eritre ordusu tarafından desteklenen federal güçler ve THKC karşı karşıya gelmişti.

2022 yılında ise Tigray ve Addis Ababa arasında Pretoria Barış Anlaşması imzalanmış ve günümüze kadarki süreçte bölge anlaşma uyarınca yönetilmişti. Öte yandan onlarca yıl Etiyopya siyasetini yöneten THKC, bir süredir parti statüsünde faaliyet göstermemesine karşın bölgesel gücünü korumaya devam etmişti.

Son günlerde taraflar arasındaki gerilim artarken ve çeşitli çatışma haberleri gündeme gelirken, önceki gün THKC Merkez Komitesi tarafından bir açıklama yayımlandı. 

THKC’nin açıklamasında, Pretoria Anlaşması’nın Etiyopya hükümeti tarafından ihlal edildiği bildirildi. Açıklamada; hükümetin Tigray içinde silahlı çatışmanın kışkırtılmasına, kamu çalışanlarının maaşlarının ödenmesi için gereken fonların esirgenmesine ve geçici yönetim başkanının görev süresinin THKC’ye danışılmadan uzatılmasına işaret edildi.

Tüm bu ihlaller gerekçe gösterilerek “barış adına askıya alınan Tigray Hükümet Meclisi’nin yeniden kurulmasına” karar verildiği bildirildi. “Bu meclis halkımızın egemen otoritesini ve kararlı iradesini temsil etmektedir, yaklaşık 2,8 milyon kişi tarafından seçilmiştir” denildi. 

Açıklamada, “Federal hükümet bir kez daha kanlı bir savaş başlatmak için acele ediyor” ifadesine de yer verildi.

Açıklamada, yeniden kurulmasına karar verildiği bildirilen Tigray Hükümet Meclisi, 2020 yılında taraflar arasında yaşanan savaşı tetikleyen ana unsurlardan olmuştu. Söz konusu Meclis, 2020 yılında yapılan seçimlerde kurulmuş, ancak Etiyopya hükümeti Meclis’i tanımamıştı. 

2022 yılının sonlarına doğru Afrika Birliği’nin arabuluculuğunda imzalanan ve yeni seçimler düzenlenene kadar Tigray’ın seçilmiş organlarının yerine geçici bir yönetimin getirilmesini öngören Pretoria Anlaşması’na varılmıştı.

‘Uluslararası toplum harekete geçmeli’

Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed’in danışmanı Getachew Reda, THKC’nin açıklamasıyla birlikte, Pretoria Anlaşması ile oluşturulan savaş sonrası yapının “açıkça reddedildiğini” belirtti.

Geçen yıla kadar Tigray’daki geçici yönetimin başkanı olarak görev yapan ve THKC ile yaşadığı gerilim nedeniyle görevden alınan Getachew, “Uluslararası toplum, yeni bir çatışmayı kaldıramayacak olan bu bölgede felaketle sonuçlanabilecek bir savaş tehdidini bertaraf etmek için harekete geçmelidir” çağrısında bulundu. 

Başbakan Abiy’in sözcüsü Billene Seyoum ise THKC’nin açıklamasına yönelik soruları yanıtsız bıraktı.

Ne olmuştu?

Araştırmacılara göre, 2020-2022 yılları arasında THKC liderliğindeki güçler ile Etiyopya ordusu arasında yaşanan iç savaş; doğrudan şiddet, sağlık sisteminin çökmesi ve kıtlık nedeniyle yüz binlerce insanın ölümüne yol açtı.

Savaş, Etiyopya siyasetini yaklaşık otuz yıl boyunca domine eden ve bir gerilla hareketinden siyasi partiye dönüşen THKC ile 2018’de başbakan olarak atanmasıyla bu hakimiyete son veren Abiy arasındaki ilişkilerin bozulmasından kaynaklanmıştı.

Savaş, Afrika Birliği’nin arabuluculuğunda 2022 sonunda imzalanan Pretoria Anlaşması ile sona ermişti. Anlaşma, yeni seçimler düzenlenene kadar bölgenin seçilmiş organlarının yerine, iki taraf arasında diyalog yoluyla kurulan bir geçici yönetimin getirilmesini öngörüyordu.

Anlaşmanın uygulanmasında bazı ilerlemeler kaydedilse de 2026 yılının başından bu yana THKC güçleri ile Etiyopya ordusu ve hükümet yanlısı güçler arasında patlak veren silahlı çatışmalarla birlikte bölgedeki gerilim yükselmişti.