ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Beyaz Saray’daki görüşmede İran’a yönelik ekonomik kuşatmanın genişletilmesi konusunda anlaştı. Washington, özellikle Çin’e yapılan petrol satışlarını hedef alarak baskıyı artırmayı planlıyor.

ABD’li iki yetkilinin Axios‘a verdiği bilgiye göre Trump ve Netanyahu, İran’a karşı “azami baskı” politikasının özellikle Çin’e yönelik petrol ihracatı üzerinden tam güçle uygulanması konusunda mutabakata vardı.

Çin hattı hedefte

İran’ın petrol ihracatının yüzde 80’inden fazlası Çin’e gidiyor. Washington’un hesabı ise belli: Çin, İran’dan petrol alımını azaltırsa Tahran üzerindeki ekonomik baskı ciddi ölçüde artacak.

Üst düzey bir ABD’li yetkili, “İran’ın Çin’e petrol satışları konusunda azami baskıyı tam kapasite uygulayacağız” ifadelerini kullandı.

Trump’ın 10 gün önce imzaladığı başkanlık kararnamesi, İran’la iş yapan ülkelere yönelik yeni yaptırımların önünü açıyor. Kararname, Dışişleri ve Ticaret bakanlarına, İran’la ticaret yapan ülkelere yüzde 25’e kadar gümrük vergisi uygulanmasını başkana tavsiye etme yetkisi veriyor.

Bu adımın doğrudan Çin’i hedef aldığı belirtiliyor.

Çin’le yeni gerilim olasılığı

İran petrolü alan Çin’e ek gümrük vergisi uygulanması, halihazırda gergin olan ABD–Çin ilişkilerini daha da karmaşık hale getirebilir.

Washington bir yandan İran’a baskıyı artırmayı planlarken, diğer yandan ABD için kritik önemdeki nadir toprak mıknatıslarının akışını korumaya ve Nisan ayında Pekin’de yapılması planlanan zirveyi güvence altına almaya çalışıyor.

Ekonomik baskı artı askeri yığılma

ABD’li yetkililer, “azami baskı” kampanyasının yalnızca ekonomik yaptırımlarla sınırlı olmayacağını da ifade etti. İran’la nükleer müzakerelerin başarısız olması halinde Ortadoğu’daki askeri yığılmanın devreye girebileceği belirtiliyor.

Yetkililer, Trump ve Netanyahu’nun, “nükleer silah edinme kapasitesi olmayan bir İran” konusunda hemfikir olduğunu aktardı.

Ancak iki liderin de İran’la “iyi bir anlaşma yapmanın zor hatta imkansız olduğu” görüşünü paylaştığı ifade edildi. Buna rağmen Trump’ın, Netanyahu’ya İran’la bir anlaşma ihtimali gördüğünü söylediği aktarıldı.

ABD’li bir yetkiliye göre Trump, “Mümkün olup olmadığını göreceğiz. Deneyelim” dedi.

Beyaz Saray’da iki görüş

Trump’ın son günlerde danışmanları Steve Witkoff ve Jared Kushner’e İran’la anlaşma ihtimalini sorduğu belirtiliyor.

ABD’li yetkililere göre Witkoff ve Kushner, tarihin İran’la “iyi bir anlaşmanın” zor hatta imkansız olduğunu gösterdiğini söyledi. Ancak İranlıların şu ana kadar “doğru şeyleri söylediklerini” de ilettiler.

Yetkililer, müzakerelerin sürdürüleceğini ve İran’ın kabul edilebilir bir anlaşma sunması halinde Trump’a seçenek getirileceğini ifade etti.

Cenevre’de ikinci tur

Salı günü Witkoff ve Kushner’in, ikinci tur müzakereler için Cenevre’de İranlı yetkililerle bir araya gelmesi bekleniyor.

Witkoff’un Umman dışişleri bakanı aracılığıyla İran’a mesaj ilettiği, ABD’nin yanıt beklediği bildirildi.

Bir ABD’li yetkili, “İran konusunda gerçekçiyiz. Top onların sahasında. Gerçek bir anlaşma değilse kabul etmeyeceğiz” dedi.

Ancak ikinci bir ABD’li yetkili, İran’ın Washington’un önereceği herhangi bir anlaşmayı kabul etme ihtimalinin “sıfır” olduğunu düşündüğünü söyledi.

Uranyum iddiası yalanlandı

İranlı gazeteci Ali Gholhaki, ABD’nin İran’a üç ila beş yıl boyunca uranyum zenginleştirmeyi askıya alma teklifinde bulunduğunu ve bu sürenin ardından düşük seviyede zenginleştirmeye izin verileceğini yazdı. İddiaya göre teklif, yurtdışında bulunan 450 kilogram yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun çıkarılmasını da içeriyordu.

Gholhaki, İran’ın bu teklifi reddettiğini öne sürdü.

Ancak bir ABD’li yetkili, Washington’un İran’a böyle bir teklif sunduğu iddiasını yalanladı.