Çin’in dünya sanayisindeki ağırlığı artarken Avrupa Birliği, kendi üreticilerini korumaya dönük yeni adımlar atıyor. Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) yayımladığı yeni analiz, Çin’in artık yalnızca düşük maliyetli ürünlerde değil, Avrupa’nın güçlü olduğu yüksek teknoloji ve sermaye yoğun sektörlerde de ciddi bir rakip haline geldiğini ortaya koyuyor.

Avrupa’nın sanayi devi Almanya ise bu dönüşümden en fazla etkilenen ülkeler arasında.

Brüksel’in yanıtı ise giderek daha fazla “Made in EU” başlığı altında şekilleniyor. Elektrikli araçlardan güneş panellerine, rüzgar enerjisinden hidrojen ve nükleer teknolojiye kadar stratejik sektörlerde Avrupa’da üretimi ve Avrupa menşeli girdileri öne çıkaracak yeni kurallar hazırlanıyor.

Avrupa sermayesi bir yandan Çin’in yükselişiyle mücadele ederken, diğer yandan kendi sanayi kapasitesini korumaya çalışıyor. Uzun yıllar boyunca serbest ticaret ve küreselleşme üzerinden şekillenen Avrupa ekonomisi, şimdi korumacı sanayi politikalarına daha fazla başvuruyor.

Çin artık yalnızca ‘ucuz üretici’ değil

ECB’nin analizinde dikkat çeken nokta, Çin’in Avrupa sanayisi açısından yarattığı rekabetin niteliğinin değişmesi.

Çin yıllar boyunca Avrupa açısından özellikle düşük maliyetli tüketim mallarının üreticisi olarak görüldü. Ancak Çinli şirketler son yıllarda elektrikli araç, makine, elektronik, temiz enerji teknolojileri ve diğer ileri imalat alanlarında da küresel ölçekte büyüdü.

Bu durum Avrupa şirketlerini yalnızca Avrupa pazarında değil, dünya pazarlarında da karşı karşıya getiriyor.

Analize göre Çin ile Avrupa ülkelerinin ihracat yapıları giderek birbirine yaklaşıyor. Çin’in güçlü olduğu sektörlerde AB’nin küresel ihracattaki payı gerilerken, Çin’in dünya ihracatındaki ağırlığı artıyor.

Almanya açısından tablo daha da önemli. Avrupa’nın en büyük sanayi ekonomisi olan Almanya’nın üretim yapısı, Çin’in yükseldiği sektörlerle büyük ölçüde örtüşüyor. Makine, otomotiv ve diğer sermaye yoğun üretim alanlarında iki ekonomi giderek daha fazla rakip hale geliyor.

Çin’in yükselişi böylece Avrupa’nın uzun yıllardır dayandığı sanayi üstünlüğünü doğrudan tartışmaya açıyor.

Brüksel’den ‘Made in EU’ hamlesi

Avrupa Komisyonu bu tabloya karşı sanayi politikasında yeni bir dönem açmaya hazırlanıyor.

Komisyonun önerdiği Sanayi Hızlandırma Yasası, stratejik sektörlerde Avrupa’da üretimi teşvik etmeyi ve kamu kaynaklarının kullanımında Avrupa üretimine öncelik verilmesini öngörüyor.

Çelik, alüminyum, çimento ve otomotivin yanı sıra batarya, güneş ve rüzgar teknolojileri, ısı pompaları ve nükleer enerji gibi alanlar da düzenlemenin kapsamına giriyor.

Kamu ihalelerinde Avrupa’da üretilen ürünlere yönelik şartların güçlendirilmesi planlanıyor. Elektrikli araçlarda Avrupa’da montaj ve belirli oranda Avrupa menşeli parça kullanımı gibi koşullar gündemde. Güneş panellerinde de belirli bileşenlerin Avrupa’da üretilmesi hedefleniyor.

Komisyon, imalatın AB ekonomisindeki payını 2024’teki yüzde 14,3 düzeyinden 2035’e kadar yüzde 20’ye çıkarmayı ve stratejik sektörlerde yaklaşık 150 bin yeni istihdam yaratmayı hedefliyor.

Çin sermayesine de koşul

AB’nin hazırladığı düzenleme yalnızca Çin’den gelen ürünleri kapsamıyor. Çin dahil olmak üzere yabancı sermayenin Avrupa’daki yatırımlarına ilişkin yeni koşullar da gündemde.

Stratejik sektörlerde 100 milyon avronun üzerindeki bazı yatırımlar için istihdam, teknoloji transferi ve yerel üretim koşulları getirilmesi planlanıyor.

Komisyonun önerisine göre küresel üretim kapasitesinin yüzde 40’ından fazlasını kontrol eden ülkelerden gelen bazı yatırımlarda, yatırımın AB’de istihdam yaratması ve teknoloji ile bilgi transferi sağlaması şart koşulabilecek. Bu yatırımlarda çalışanların en az yüzde 50’sinin AB çalışanı olması da öneriler arasında.

Çin burada düzenlemenin açık hedeflerinden biri. Özellikle güneş enerjisi ve bazı temiz teknoloji sektörlerinde Çinli üreticilerin küresel üstünlüğü, Brüksel’in Avrupa’daki üretim kapasitesini yeniden kurma çabasının önemli nedenlerinden biri.

Serbest ticaretten korumacılığa

Avrupa’nın bugün geldiği nokta, son birkaç on yılın ekonomi politikaları açısından da dikkat çekici.

Avrupa ülkeleri uzun süre üretim zincirlerini küreselleştirirken maliyetleri düşürmeye, sermayenin ve malların daha serbest dolaşımına ve dış ticaretin genişlemesine dayandı. Çin’in dünya ekonomisine entegrasyonu da bu sürecin önemli parçalarından biriydi.

Şimdi ise aynı Avrupa, stratejik üretimin kendi sınırları içinde tutulması için kamu desteği, yerli içerik şartları ve ithalat kısıtlamalarını daha fazla kullanıyor.

Kimya ve plastik gibi sektörlerde de AB ülkeleri Çin ve diğer ülkelerden gelen ithalata karşı yeni ticaret kısıtlamaları talep ediyor.

Bu değişimin arkasında yalnızca Çin’in yükselişi yok. Avrupa sanayisinin enerji maliyetleri, ABD ile yaşanan ticaret gerilimleri, tedarik zincirlerindeki kırılmalar ve kritik teknolojilerde dışa bağımlılık da Brüksel’in sanayi politikasını yeniden şekillendiriyor.

soL Haber’i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.