İklim krizi kimi yerde evleri yıkıyor, kimi yerde tarlaları kurutuyor. Ardından gelen yoksulluk ise kız çocuklarının hayatını ellerinden alıyor. Aileler geçim kaynaklarını kaybettikçe, eğitiminden koparılan ve erken yaşta evliliğe zorlanan kız çocuklarının sayısı artıyor. İklim felaketleriyle derinleşen eşitsizlik, kız çocuklarını kendi gelecekleri hakkında söz sahibi olamadıkları bir kıskaca sürüklüyor.

Plan International’ın Bangladeş, Kenya, Peru, Senegal ve Zimbabve’de 15-24 yaş arasındaki 5 bin kız çocuğu ve genç kadınla yaptığı araştırmaya göre katılımcıların yüzde 36’sı, yaşadıkları topluluklarda iklim kaynaklı bir afetin ardından çocuk yaşta evliliklerin arttığını bildirdi. Katılımcıların yüzde 11’i ise kendisinin de 18 yaşından önce evlendirildiğini belirtti.

Afetler geçim kaynaklarını ve eğitimi vuruyor

İklim felaketlerinin ardından yaşanan gelir kaybı ve okulların kapanması, kız çocuklarının erken yaşta evlilik ve şiddet riskini artırıyor. Ailelerin geçim kaynaklarını yitirmesi, kız çocuklarının eğitimlerine devam etmesini güçleştirirken erken evlilik, ekonomik sıkıntılar karşısında bir çözüm olarak dayatılabiliyor.

Bangladeş’in Cox’s Bazar bölgesinde yaşayan Runa, 15 yaşındayken bir kasırgada ailesinin tavuk ve ördeklerini kaybetmesinin ardından tanımadığı biriyle evlendirildi. Eşini kaybetmiş ve işsiz olan annesi, ailenin geçim kaynağını yitirmesi üzerine bu kararı aldı. Runa, temmuz ayında Avustralya merkezli ABC’ye verdiği demeçte evlenmek istemediğini, eğitimine devam etmeyi arzuladığını anlattı.

Araştırma, iklim krizinin kız çocuklarının eğitim ve sağlık hakları üzerindeki etkisini de ortaya koyuyor. İklim kaynaklı afetler sonrasında eğitimleri kesintiye uğrayan kız çocuklarının erken evlilik ve istenmeyen gebelik yaşama olasılığının daha yüksek olduğu belirtiliyor.

Sağlık hizmetlerine erişim de zorlaşıyor

Araştırmaya katılanların yüzde 68’i cinsel ve üreme sağlığı hizmetlerine erişimde engellerle karşılaştığını bildirdi. Katılımcıların yüzde 28’i ise iklim kaynaklı olayların ardından topluluklarında toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin arttığını belirtti. Her 10 katılımcıdan biri, böyle bir olayın ardından istenmeyen gebelik yaşadığını ifade etti.

Rapora göre iklim felaketleri, yoksulluk ve toplumsal cinsiyet eşitsizliği nedeniyle zaten dezavantajlı durumda olan kız çocuklarını daha ağır biçimde etkiliyor. Afetlerin sonuçları yalnızca evlerin ve geçim kaynaklarının kaybıyla sınırlı kalmıyor; çocukların eğitimden kopmasına, sağlık hizmetlerinden yoksun kalmasına ve erken yaşta evliliklere zorlanmasına da zemin hazırlıyor.

Plan International, devletlere iklim felaketlerine yönelik müdahalelerde kız çocuklarının haklarını, eğitimlerini ve sağlık hizmetlerine erişimlerini güvence altına alma çağrısı yapıyor. Kurum, ailelere yönelik ekonomik desteğin güçlendirilmesini ve afet dönemlerinde eğitimin kesintisiz sürdürülmesini de öneriyor.

İklim krizinin sonuçları herkesi aynı biçimde etkilemiyor. Yoksulluk ve toplumsal cinsiyet eşitsizliğiyle birleşen afetler, kız çocuklarının kendi gelecekleri hakkında karar verme olanaklarını daraltıyor.

soL’un dört kez sansürlenen X hesabını takip ederek yaygınlaştırabilirsiniz.

soL Haber’i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.