Faşizme karşı savaşan İtalyan partizan düşünmüş müdür, bilinmez. Bir gün kendisi için söylenen şarkı, İstanbul’da “Riviera Chic” kıyafet koduyla düzenlenen, banka sponsorluğundaki bir kürek yarışının tanıtım müziği olacak.

Tarih bazen tuhaf çalışıyor.

11-13 Eylül’de Haliç’te DenizBank Tersane İstanbul Rowing Cup 2026 düzenlendi. Tersane İstanbul’un sosyal medya hesaplarından paylaşılan etkinliğin tanıtım videolarından birinde kullanılan müzik ise Pink Martini yorumuyla Çav Bella’ydı. Orijinal adı Bella Ciao olan ve dünyanın hemen her yerinde faşizme, işgale ve baskıya karşı direnişle özdeşleşen şarkı.

Partizanın playlist’e uzanan yürüyüşü

Bella Ciao’nun geçmişi, bugün anlatılan hikâyeden biraz daha karmaşık. Şarkının Kuzey İtalya’daki pirinç tarlalarında çalışan kadın işçilerin, yani mondinelerin söylediği şarkılardan doğduğu anlatılır. Ancak bu versiyonun sözlerinin 1951’de Vasco Scansani tarafından yazıldığına ilişkin araştırmalar var. Melodinin izleri ise daha da geriye, 1919’da New York’ta kaydedilmiş bir klezmer plağına kadar sürülebiliyor.1

Bugün İtalyan yurtseverlerin 2. Dünya Savaşı’ndaki direnişinin neredeyse resmî marşı gibi kabul edilmesine rağmen, Bella Ciao’nun o dönemde partizanlar arasında ne kadar yaygın söylendiği de tartışmalı. ANPI (Associazione Nazionale Partigiani d’Italia – İtalya Ulusal Partizanlar Birliği) kaynakları, dönemin çok daha yaygın direniş şarkılarından birinin sosyalist göndermeleri açık olan Fischia il vento (Rüzgâr ıslık çalıyor) olduğunu belirtiyor.2

Bella Ciao’nun bugünkü anlamına kavuşması esasen 2. Dünya Savaşı’ndan sonra oluyor. Savaş sonrasında uluslararası gençlik buluşmalarıyla İtalya dışına taşınan şarkı, ilerleyen yıllarda işçi ve öğrenci hareketlerinden diktatörlük karşıtı gösterilere kadar çok farklı coğrafyalarda ortak bir direniş repertuvarının parçasına dönüşüyor.

Şarkının tarihsel kökenleri tartışılabilir, ama siyasi olarak neyi temsil ettiği gayet açık: Antifaşizm.

Çav Bella söylemenin usul ve esasları

Şarkının Türkiye’deki en bilinen yorumlarından biri ise Grup Yorum’a ait. Efkan Şeşen’in seslendirdiği Çav Bella, grubun 1988 tarihli Haziranda Ölmek Zor / Berivan albümünde yer aldı.3 Şarkının süresi 1 dakika 40 saniyeydi, ama devletle macerası biraz daha uzun oldu. 

Grup Yorum’un Çav Bella kaydının devletle imtihanı da Türkiye’nin son 35 yılının özeti gibi. DYP-SHP koalisyonunun iktidarda olduğu dönemde Grup Yorum, Terörle Mücadele Yasası’nın yürürlüğe girmesinin ardından bu yasadan ceza alan ilk müzik grubu olmuştu. Grubun 11 Mart 1992’de Denizli’de verdiği konser nedeniyle açılan davada, Mayıs 1993’te Kemal Sahir Gürel ve Elif Sumru Gürel’e birer yıl sekizer ay hapis ve 41’er milyon lira para cezası verildi. Suçlamaya konu edilen şarkılar arasında Çav Bella da vardı.4

Aradan otuz küsur yıl geçti. DYP-SHP koalisyonu gitti, AKP geldi. Kasetlerin yerini Spotify, Devlet Güvenlik Mahkemelerinin yerini, önce özel yetkili Ağır Ceza Mahkemeleri, daha sonra da pek modern Adliye Saraylarımızdaki mahkemeler aldı.

Grup Yorum’un devletle ilişkisi pek değişmedi.

AKP döneminde konser yasaklarından gözaltılara, tutuklamalardan kültür merkezlerine yönelik polis baskınlarına uzanan süreç, Mayıs 2025’te dijital platformlara kadar vardı. Grubun YouTube’da 56 farklı kanalda yayımlanmış, toplam 205 milyondan fazla izlenmeye ulaşmış en az 454 videosu “millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması” gerekçesiyle Türkiye’den erişime kapatıldı. Ardından Spotify ve Apple Music’te Haziranda Ölmek Zor / Berivan albümü de Türkiye’den görünmez hale getirildi.5

Antifaşizm ‘out’, Riviera Chic kıyafet ‘in’

Eylül 2026’da ise Bella Ciao bu kez partizan olarak değil, marka iletişimi olarak Haliç’e geldi.

Etkinliğin ana sponsoru DenizBank, ev sahibi ise Rixos Otelleri’nin kurucusu olarak bilinen Fettah Tamince’nin sahibi olduğu Tersane İstanbul. Organizasyonun resmî tanıtımına göre kürek sporu, müzik, gastronomi ve İstanbul’un “waterfront” (sahil şeridi) yaşamıyla bir araya getiriliyor. Kendi tabirleriyle, yarışların Club, Coastal ve Corporate kategorileri var. DJ performansları, gastronomi alanları, çocuk etkinlikleri ve marka deneyimleri programın parçaları. 13 Eylül’deki final yarışları ve ödül töreninin ardından, Pink Martini All Stars etkinliğin kapanışında sahne aldı.

Resmi sitesinde belirtildiği üzere, etkinliğin kıyafet kodu “Riviera Chic”. Tersane İstanbul’un tarifine göre keten gömlekler, polo yakalar, hafif blazerlar, uçuşan elbiseler, espadriller ve loaferlar öneriliyor. Renk paletinde beyaz, ekru, lacivert ve açık mavi var.

Bella Ciao’nun etkinliğin tanıtım videolarından birine nasıl girdiğini bilmiyoruz. Belki Pink Martini’nin gecenin sonunda sahne alacak olması çağrışımı kolaylaştırdı. Belki “Riviera Chic” denince müzik arşivinde İtalyanca bir şeyler arandı. Belki de şarkının dünyanın her yerinde kolayca tanınan melodisi yeterli görüldü.

Bir ihtimal daha var. La Casa de Papel dizisiyle birlikte Bella Ciao öyle büyük bir küresel popülerlik kazandı ki, şarkıyı faşizme karşı İtalyan direnişinden değil, kırmızı tulumlu banka soyguncularından tanıyan bir kuşak yetişti. Böyle olunca Çav Bella’yı duyduğunda aklına partizan değil Netflix gelen, şarkının ne anlattığını pek bilmeden melodisine neşeyle eşlik eden bir dinleyici kitlesi de oluştu. Tersane İstanbul’daki kullanım da bu yeni rüzgarın devamı sayılabilir. Bir zamanların direniş marşı önce küresel dizi hitine, ardından banka sponsorluğundaki bir etkinliğin fon müziğine dönüşüyor.

Hangi yoldan gidilmiş olursa olsun ortaya bir artwashing eseri çıkıyor. Türkçeye kabaca “sanatla aklanma veya imaj parlatma” diye çevirebiliriz. Büyük markaların veya kurumların, toplum gözündeki yerlerini sağlamlaştırmak, işlerinin tatsız taraflarını biraz sanat, biraz kültür, biraz sponsorlukla daha fotojenik hale getirmek bir başka deyişle.

Banka sponsorluğu, kürek yarışı, marka deneyimleri, Riviera Chic kıyafetler ve fonda Çav Bella. Bir reklam ajansından kapitalizmin kültürel soğurma kapasitesini beş maddelik bir sunumla anlatması istense bundan daha ekonomik bir çalışma çıkarması zor.

Sorun bir organizasyonda Bella Ciao çalınması değil. Pink Martini zaten şarkıyı repertuvarına almış, daha önce tekli (single) olarak yayımlamış bir grup. Mesele, siyasal anlamı bu kadar belirgin bir şarkının bağlamından koparılıp herhangi bir “Avrupai yaşam tarzı” aksesuarına dönüşebilmesi.

Kültür endüstrisinin oldukça başarılı olduğu bir işlem bu. Che Guevara tişört olur, punk kültürü moda koleksiyonuna dönüşür, işçi tulumu tasarım ürünü olur. Bella Ciao da “Akdeniz hissi veren enerjik İtalyanca şarkı” olur.

Şarkıda anlatılan hikâye malum. Bir sabah uyanırsınız, ülkeniz işgal altındadır. Partizana sizi de direnişe götürmesini söylersiniz. Ölürseniz dağa gömülmek istersiniz. Mezarınızda açan çiçeği görenler de “özgürlük için ölen partizanın çiçeği” diyecektir.

2026 Haliç versiyonunda hikâye biraz güncellenmiş. Şirket takımları ve profesyonel sporcular kürek çekiyor. Kıyıda keten gömlekler, espadriller, gastronomi alanları ve marka deneyimleri var, akşam da Pink Martini All Stars.

Tersane İstanbul’un yakın geçmişine bakınca dekor biraz değişiyor. 2022’de tarihi Haliç, Taşkızak ve Camialtı tersanelerinin turizm kompleksine dönüştürülmesi esnasında inşaatta çalışan bir işçi hayatını kaybetti, bir başka işçi yaralandı.6 Bir yıl sonra yine Tersane İstanbul bünyesindeki Rixos Otel şantiyesinde yaklaşık 250 işçi yemek, barınma ve hijyen koşullarına karşı eylem yaptı. Eylemin ardından yedi işçi işten çıkarıldı.7

Kapitalizmin kültür endüstrisi konusunda hakkını teslim etmek gerekiyor. Kendisine yöneltilmiş itirazları yalnızca etkisizleştirmiyor. Bir süre bekledikten sonra onları kendi “soundtrack’ine” de ekliyor.

Haliç’te sermayenin kürekleri

Geçtiğimiz hafta sonu kürek yarışları sonunda ödül töreninde madalyaları takdim edenlerden biri de Tersane İstanbul Yönetim Kurulu Başkanı Fettah Tamince idi.

Tamince’nin hikâyesi memleketin son çeyrek yüzyılına fena halde benziyor. 2000’lerin başında Rixos Otelleri ile hızlanan yükseliş. Turizmden inşaata, gayrimenkulden eğitime uzanan yatırımlar ve Türkiye’den Orta Asya’ya, Rusya’dan Körfez’e yayılan projeler.8

Siyasi güzergâhı da iş hayatı gibi hareketli. Geçmişte Fethullah Gülen yapılanmasıyla ilişkili olduğu iddiaları nedeniyle hakkında soruşturmalar yürütüldü. Soruşturma ve yargılama süreçlerinde takipsizlik ve beraat kararları verildi.9 Sonraki yıllarda ise Cumhurbaşkanı Erdoğan’la yakınlığı ve iktidarla ilişkileri kamuoyunda sık sık gündeme geldi. Yapıcılar’ın Elemtere Fiş şarkısını hatırlatan bir hikâye…10

Türkiye’de sermayenin yakın tarihi bazen ekonomi kitaplarından değil, aile albümünden daha rahat takip ediliyor. Dekor değişiyor, fotoğraftaki iktidar değişiyor, “başarılı” iş insanımız kadrajda kalıyor. Şimdi o kadrajda Tamince kürekçilere ödül veriyor.

Tersane İstanbul kendi sitesinde yer alan tarihçede, Haliç bölgesinin yüzyıllar boyunca İstanbul’un endüstriyel yükünü taşıdığını, Tersane-i Amire’nin ise üretimin merkezi olduğunu hatırlatıyor.11 Bugün aynı alanda oteller, rezidanslar, mağazalar, gastronomi ve envaiçeşit markanın sunduğu deneyimler var.

Bir zamanlar burada gemi yapılıyordu, şimdi deneyim satılıyor. Rowing Cup için sunulan deneyimler arasında iki kişilik özel teknede piknik 49.895 TL’den, “Riviera Öğle Yemeği” kişi başı 7.650 TL’den başlıyor. “Exclusive Suite Lounge” deneyiminin fiyatı ise 407.900 TL’ye kadar çıkıyor.12

Haliç’in üretim tarihine saygıda kusur edilmiyor anlayacağınız. Yalnız üretim araçlarının mülkiyetinde küçük bir güncelleme yapılmış, 49 yıllığına özelleştirilmiş. Geçmiş ortadan kaldırılmıyor, dekor olarak korunuyor.

Bella Ciao’nun başına gelen de aşağı yukarı aynı şey. Şarkının melodisini atmaya gerek yok, fazlasıyla güzel. İtalyancası da gayet şık, pardon “chic”. Yalnızca içindeki partizanı çıkarmak gerekiyor.

1992’de Grup Yorum konserinde söylerseniz: Terörle Mücadele Yasası.

2025’te Grup Yorum’dan dijital platformda dinlerseniz: millî güvenlik ve kamu düzeni.

2026’da banka sponsorluğundaki etkinliğin tanıtımında kullanırsanız: premium yaşam deneyimi.

Müesses nizamın Çav Bella’nın kendisiyle bir sorunu yok anlaşılan. Mesele biraz kimin söylediği, biraz nerede çaldığı, biraz da arkasında hangi logo olduğu.

soL Haber’i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.