Algoritmaya müdahale edin: Tek bir işlemle soL Haber’i Google’da ‘tercih edilen kaynak’ olarak seçin, aramalarınızda soL öne çıksın.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Mısır’ın başkenti Kahire’de düzenlenen Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan Dışişleri Bakanları Dördüncü Toplantısı’na katıldı.

Dışişleri Bakanlığı, Fidan’ın 20-21 Haziran tarihlerinde Mısır’a ziyaret gerçekleştireceğini ve dört ülkenin dışişleri bakanları formatındaki toplantıya katılacağını duyurmuştu. Toplantı, bölgedeki savaş ve diplomasi trafiğinin hızlandığı bir dönemde yapıldı.

Kahire’deki toplantı ilk bakışta dört ülke arasında düzenli diplomatik temas başlığı olarak görünse de, zamanlaması bakımından dikkat çekiyor. ABD ile İran arasında İsviçre’de yürütülen görüşmeler, Hürmüz Boğazı gerilimi, İsrail’in Gazze ve Lübnan’daki saldırıları ve bölge ülkelerinin yeni dengede alacağı pozisyonlar aynı anda gündemde.

Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki dörtlü format daha önce Riyad, İslamabad ve Antalya’da toplanmıştı. Kahire’deki dördüncü buluşma, bu hattın geçici bir temas olmaktan çıkarılıp bölgesel krizlerde danışma mekanizmasına dönüştürülmek istendiğini gösteriyor.

ABD-İran masası gölgesinde toplantı

Kahire toplantısının en önemli arka planını ABD-İran görüşmeleri oluşturuyor. İsviçre’de başlayan temaslarda İran’ın nükleer programı, yaptırımlar, Hürmüz Boğazı’nın durumu ve bölgesel ateşkes başlıkları öne çıkıyor.

İran, İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarını gerekçe göstererek Hürmüz Boğazı’nı kapattığını duyururken, ABD tarafı boğazdaki ticari geçişlerin sürdüğünü savunuyor. Enerji yolları ve bölgesel savaş başlıklarının aynı anda pazarlık konusu haline gelmesi, Körfez ülkeleri başta olmak üzere bölge aktörlerinin diplomatik trafiğini artırmış durumda.

Bu tabloda Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan hattı, ABD-İran pazarlığına doğrudan taraf olmayan ancak sonuçlarından etkilenecek ülkelerin kendi aralarında pozisyon belirleme arayışı olarak öne çıkıyor.

Ankara’nın bölgesel rol arayışı

Fidan’ın Kahire temasları, Ankara’nın son dönemde Ortadoğu’daki diplomasi trafiğinde daha görünür rol üstlenme çabasının parçası olarak değerlendiriliyor.

AKP iktidarı bir yandan Gazze başlığında İsrail’e dönük sert açıklamalar yaparken, diğer yandan NATO, Körfez ülkeleri ve ABD ile ilişkilerinde pazarlık alanını korumaya çalışıyor. Mısır ve Suudi Arabistan’la normalleşme sürecinin ardından Kahire’deki dörtlü toplantı, Ankara’nın bölgesel dosyalarda yalnız hareket etmek yerine yeni temas kanalları kurmaya çalıştığını gösteriyor.

Pakistan’ın da bu formatta yer alması dikkat çekiyor. İslamabad, ABD-İran görüşmeleri sürecinde arabuluculuk temaslarıyla öne çıkan aktörlerden biri olarak görülüyor. Böylece Kahire toplantısı yalnızca Türkiye-Mısır-Suudi Arabistan ekseninde değil, İran ve ABD arasında yürüyen pazarlıkların bölgeye etkileri bakımından da önem kazanıyor.

Gazze, Lübnan ve Hürmüz aynı denklemde

Bölgedeki kriz başlıkları artık birbirinden ayrı ilerlemiyor. Gazze’de İsrail saldırıları sürerken, Lübnan’da İsrail-Hizbullah hattındaki ateşkesin kırılganlığı devam ediyor. İran ise Hürmüz Boğazı’nı bölgesel pazarlıkta önemli bir koz olarak kullanıyor.

Bu nedenle Kahire’deki dört ülke toplantısı, yalnızca diplomatik nezaket buluşması olarak değil, ABD-İran görüşmeleri sonrasında şekillenebilecek yeni bölgesel düzende bu ülkelerin nasıl pozisyon alacağının işareti olarak okunabilir.