İsrail’de Bilgi Edinme Özgürlüğü Yasası kapsamında STK Hatzlacha’nın elde ettiği bilgilere göre, İsrail ordusundaki 50 binden fazla askerin en az bir başka ülke vatandaşlığı bulunuyor. Bu askerlerin önemli bir bölümü ABD ve Avrupa ülkeleri pasaportuna sahip.

En çok hangi ülkelerin vatandaşı var?

İsrail ordusuna katılan yabancı uyruklulara ilişkin veriler, özellikle ABD ve Avrupa ülkelerinin ağırlığını açık biçimde ortaya koyuyor. Resmi bilgilere göre İsrail ordusunda görev yapan en az 12 bin 135 askerin ABD pasaportu bulunuyor. Buna ek olarak, ABD ve İsrail vatandaşlığının yanı sıra üçüncü bir ülke pasaportuna sahip 1207 asker daha yer alıyor. Böylece ABD bağlantılı asker sayısı 13 binin üzerine çıkıyor. 

Fransa ise 6 bin 127 askerle ikinci sırada. Rusya vatandaşlığına sahip 5 bin 67 asker İsrail ordusunda görev yaparken, 3 bin 901 Ukraynalı asker de listede yer alıyor. Almanya vatandaşlığına sahip asker sayısı 1668 olarak açıklanmış durumda.

Birleşik Krallık bağlantısı da dikkat çekici. İsrail ordusunda hem İngiliz hem İsrail vatandaşı olan 1686 asker bulunuyor. Ayrıca İngiliz ve İsrail pasaportuna ek olarak üçüncü bir vatandaşlığa sahip 383 asker daha var. Latin Amerika ülkeleri arasında Brezilya öne çıkıyor; İsrail vatandaşlığına ek olarak Brezilya pasaportu taşıyan 1686 asker tespit edilmiş durumda. Arjantin vatandaşlığına sahip 609 asker, Kanada vatandaşlığı bulunan 505 asker, Kolombiya pasaportuna sahip 112 asker ve Meksika vatandaşlığı bulunan 181 asker İsrail ordusunda görev yapıyor.

Türkiye pasaportuna sahip İsrail askerleri

Listeye göre, 112 asker de Türkiye pasaportuna sahip.

Uluslararası Adalet Divanı’nda İsrail aleyhine soykırım davası açan Güney Afrika’nın da 589 vatandaşı İsrail ordusunda bulunuyor. Bu tablo, İsrail ordusundaki çoklu vatandaşlık oranının yalnızca sembolik değil, sayısal olarak da kayda değer olduğunu gösteriyor. Toplamda 169 bin aktif ve 465 bin yedek askerden oluşan İsrail ordusunda yaklaşık yüzde 8’lik bir kesimin çifte ya da çoklu vatandaşlığa sahip olduğu belirtiliyor.

Batılı devletler hukuki sorumlulukla karşı karşıya

Uluslararası hukuk uzmanlarına göre savaş suçları söz konusu olduğunda milliyet, cezai sorumluluğu ortadan kaldırmıyor.

Birçok ülkede, vatandaşların yabancı ordularda gönüllü olarak savaşmasını sınırlayan veya yasaklayan hükümler bulunuyor. İsrail’de yurtdışında yaşayan çifte vatandaşlar zorunlu askerlikten muaf olduğu için, Gazze’de görev yapan birçok yabancı uyruklu askerin gönüllü olarak orduya katıldığı belirtiliyor. Bu durum, olası yargılamalarda ağırlaştırıcı bir unsur olarak değerlendirilebilir.

Avrupa’da ve Latin Amerika’da hukuki girişimler

İngiltere’de Filistin İnsan Hakları Merkezi (PCHR) ve Kamu Yararı Hukuk Merkezi (PILC), Gazze’de işlenen suçlara karıştığı iddia edilen 10 İngiliz vatandaşı hakkında Metropolitan Polisi’ne 240 sayfalık bir dosya sundu.

Almanya’da, Gazze’deki saldırılara katıldığı iddia edilen Münih doğumlu bir keskin nişancı hakkında dava açıldı. Aynı askerin üyesi olduğu “Refaim” birliğine karşı Fransa, İtalya, Güney Afrika ve Belçika’da da yasal süreçler yürütülüyor.

Belçika savcılığı, çifte vatandaş bir asker hakkında adli soruşturma başlattı. Brezilya’da ise bir İsrail askeri hakkında açılan soruşturma sonrası asker ülkeyi terk etmek zorunda kaldı.

UAD ve UCM boyutu

Güney Afrika’nın Aralık 2023’te Uluslararası Adalet Divanı’na (UAD) yaptığı başvuruda, İsrail’in Gazze’deki eylemlerinin 1948 Soykırım Sözleşmesi’ni ihlal ettiği vurgulanmıştı. UAD, Ocak 2024’te İsrail’e soykırım eylemlerini önleme ve insani yardıma erişimi sağlama yönünde geçici tedbir kararı verdi.

Soykırım Sözleşmesi’ne taraf devletler, bu suçu önleme ve cezalandırma yükümlülüğü altında bulunuyor. Bu da çifte vatandaş askerlerin kendi ülkelerinde soruşturulabilmesinin hukuki zeminini oluşturuyor.

Filistin, 2015’ten bu yana Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM) Roma Statüsü’ne taraf devlet konumunda. Bu durum, UCM’nin de yargı yetkisini kullanabilmesinin önünü açıyor.

Sosyal medya delilleri ve Hind Rajab Vakfı

Belçika merkezli Hind Rajab Vakfı, Gazze’de öldürülen 5 yaşındaki Hind Rajab’ın adını taşıyor ve İsrail askerlerine ilişkin geniş çaplı veri topluyor. Vakıf, sosyal medyada paylaşılan görüntüler üzerinden savaş suçu iddialarını belgeleyerek farklı ülkelerde hukuki süreçler başlatıyor.

Vakıf, aralarında ABD, Fransa, Kanada ve İngiltere vatandaşlarının da bulunduğu çok sayıda çifte vatandaş askerin kimliğini tespit ettiğini duyurdu. “Cezasızlık her yerde sona ermeli” açıklaması yapan vakıf, operasyonları planlayan ve uygulayanların yanı sıra finansal destek sağlayan yabancı uyrukluların da sorumluluğunu gündeme taşıyor.