„MKB-maakbedrijven zijn de ruggengraat en problemenoplosser van de regionale economie. (…) De sector telt veel familiebedrijven die generatie op generatie zorgen voor continuïteit van werkgelegenheid.“
Het is een zin uit een brochure van de Koninklijke Metaalunie, die in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen naar gemeenten is gestuurd. De alinea met deze zin is precies zo terechtgekomen in het verkiezingsprogramma van het CDA in Deventer.
Het is een voorbeeld van een lobbytekst die een organisatie letterlijk in een verkiezingsprogramma heeft weten te krijgen. Dat gebeurt heel erg vaak. Politieke partijen maken gretig gebruik van de tekstsuggesties, blijkt uit onderzoek van de regionale omroepen in samenwerking met de Open State Foundation.
Geen zicht op beïnvloeding
Lobbyen is toegestaan, alleen is niet inzichtelijk hoe dat precies werkt. Het nieuwe kabinet wil voor de landelijke politiek een lobbyregister invoeren, maar op gemeentelijk niveau is totaal geen zicht op de beïnvloeding.
<h2>Wat is lobbyen?</h2>
Lobbyen is het beïnvloeden van politici, bestuurders en ambtenaren om besluitvorming een gewenste kant op te krijgen. Een lobbyist probeert met het geven van informatie en argumenten zijn zaak te agenderen of beleid aan te passen. Door een gebrek aan transparantie heeft het soms een negatief imago, maar het wordt beschouwd als een legitiem onderdeel van de democratie. Het aanbieden van geld, grote giften, dure reizen of andere gunsten in ruil voor een tegenprestatie is verboden; dan wordt het omkoping. Daarvan is in dit onderzoek niets gebleken.
Uit het onderzoek blijkt dat tal van organisaties brieven, mails, brochures en <em>positionpapers</em> aan lokale partijafdelingen en partijen hebben gestuurd met het verzoek hun standpunten mee te nemen in de verkiezingsprogramma's.
Vaak worden concrete tekstvoorstellen gedaan. Zo heeft NS een brief geschreven aan leden van verkiezingsprogrammacommissies met dit aanbod: "U bent waarschijnlijk bezig met het schrijven van uw verkiezingsprogramma. Graag geven wij u suggesties mee, zodat wij samen Nederland duurzaam bereikbaar houden."
<h2>Tekst vaak overgenomen</h2>
NS is lang niet de enige: sportorganisaties, belangenverenigingen van gehandicapten of ouderen, brancheorganisaties, netbeheerder Stedin, de cultuursector, iedereen probeert een voet tussen de deur te krijgen. Stichting Het Vergeten Kind stuurde een <a href="https://www.hetvergetenkind.nl/nieuws/het-vergeten-kind-roept-politiek-op-tot-aandachtsvolle-jeugdzorg-handreikingen-verstuurd-aan-gemeenten-en-landelijke-partijen/">'handreiking'</a>.
En dat werkt. In vele tientallen, mogelijk honderden verkiezingsprogramma's zijn aangeleverde teksten overgenomen, zowel door lokale partijen als door landelijke.
De SGP in Waalwijk kopieert een aantal aanbevelingen van mkb-organsatie INretail over een vitale binnenstad. De Werkgroep Kind in AZC krijgt een stuk tekst letterlijk in het programma van BIJ1 in Amsterdam.
Standpunten van werkgeversorganisatie VNO/NCW Noord over het oplossen van netcongestie en bedrijventerreinen komen onveranderd in het partijprogramma van de VVD Fryske Marren.
Onafhankelijk Papendrecht kopieert van Stedin een alinea over warmtenetten, inclusief de claim dat "warmtenetten de laagste maatschappelijke kosten hebben omdat de elektriciteitsnetten veel minder verzwaard hoeven te worden."
Open State Foundation vond meer of minder letterlijke overeenkomsten in dik honderd programma's van lokale partijen. Ook tientallen plaatselijke afdelingen van landelijke partijen namen teksten over. In een aantal partijprogramma's zijn meer dan twintig matches gevonden.
De Foundation, die strijdt voor een transparante overheid, benadrukt dat lobby op zich niet problematisch is, maar wel dat het onzichtbaar blijft voor de kiezer. Directeur Serv Wiemers: "Dat politieke partijen openstaan voor input uit de maatschappij is prima, zolang ze daar maar inzicht over geven en zolang ze niet klakkeloos teksten van lobbyisten overnemen. De kiezer moet weten welke belangen op welke manier zijn meegenomen."
<h2>Bronvermelding en lobbyregister</h2>
Wiemers doet twee aanbevelingen. "Ten eerste: politieke partijen die input van externe organisaties verwerken in hun verkiezingsprogramma dienen dit te vermelden, met een bronvermelding bij de betreffende passage. Ten tweede: gemeenten moeten een lobbyregister inrichten, zodat burgers, journalisten en raadsleden kunnen zien welke organisaties contact zoeken met lokale politici." Grote gemeenten als Rotterdam en Amsterdam kijken daar al naar.
<h2>Het onderzoek</h2>
Open State Foundation heeft in een steekproef de griffie-afdelingen van 59 gemeenten benaderd met het verzoek alle lobby-gerelateerde documenten te sturen. 37 gemeenten hebben daar gehoor aan gegeven. Dat leverde zo'n 2300 documenten op.
De beoordeling of een document lobby-gerelateerd is, is gedaan door de griffies. Daardoor kon het gebeuren dat een relatief kleine gemeente als Wageningen ruim 250 documenten heeft gedeeld en een grote als Amsterdam maar 47. De lobbyteksten zijn vergeleken met ruim 500 gedownloade verkiezingsprogramma's. Dat leverde talloze matches op.
<p>Dit onderzoek beperkt zicht tot teksten. Lobbygesprekken blijven buiten beschouwing.</p> <div class="video-container"></div> Levendige lobby op weg naar de gemeenteraadsverkiezingen 2026 IUSTITIA.BG - Investigations 2009-2026 2026-03-17 06:10:03 Laatste nieuws, wereldnieuws, landsnieuws, belangrijkste nieuws, laatste nieuws, belangrijkste, laatste van de dag, Justitie, Petar Nizamov, Veren, Petar Nizamov- Veren, Justitie bg, iustitia.bg, iustitia, iusticia, usticia, onderzoek, Boergas, Bulgarije, nieuws, breaking news, nieuws van de dag, nieuws van vandaag, nieuws van vandaag, Bulgarije nieuws, Het nieuws uit Bulgarije, blitz nieuws, top nieuws, belangrijkste, meest besproken, laatste nieuws, Boyko Borisov, nieuws, weer, coronavirus, nieuws, nieuws, weer, facebook, youtube, facebook, instagram, nieuws van vandaag, last minute nieuws, nieuws vandaag, nieuws van vandaag, nieuws, bg nieuws, leading news, hot news, bg nieuws, nieuwssite, al het nieuws, nieuws bg, nieuws van het laatste uur, laatste, laatste nieuws bg, nieuws van vandaag, nieuws vandaag, nieuws van het laatste uur, laatste nieuws, vandaag, nieuws bg, nieuws, nieuws vesti, 24 uur nieuws, vesti bg novini, wereld nieuws, vogel bg, bivol bg, bivol, trud bg novini, laatste nieuws vandaag, novinite bg nieuws, hallo bulgarije, wapen van politieke partij, delyan peevski, schandalig, bulgaarse nationale televisie, vrij europa, televisie, schandaal, exclusief, live, live tv nu, tv, tv online, tv-programma, bg, live nu, tv-nieuws, online, live tv online, rechtbank, rechtbank van burgas, districtsrechtbank van burgas, rechtbank van burgas, districtsrechtbank van burgas, districtsrechtbank van burgas, hof van beroep van burgas, officier van justitie van burgas, kantoor van de officier van justitie van burgas, kantoor van de officier van justitie van burgas, hoofdofficier van justitie, ivan geshev, officier van justitie geshev, tsatsarov, mvr burgas, odmvr burgas, odp burgas, politie burgas, districtspolitie burgas, officier van justitie tsatsarov, sgs-zaken, rechtbank varna, voorzitter van het Hooggerechtshof, gerechtelijke uitspraken in civiele zaken zaken, beslissingen in zaken, rechtbank van Plovdiv, gerechtelijke beslissing, beslissingen in zaken, rechtbank van Varna, strafrechtelijk, zaken, district, beslissingen van de districtsrechtbank, werk bij de rechtbank, voorzitter van het Hooggerechtshof, rechters van het Hooggerechtshof, rechtbank van Sofia, plaatsvervangende rechters, Plovdiv, rechtbank van Plovdiv, rechters Plovdiv, Hooggerechtshof, Inspectie van het Hooggerechtshof, Hoge Raad van Justitie, Hooggerechtshof, Hoge Raad van Justitie, advocaat, advocaat strafzaken, advocaat civiele zaken, advocaat huwelijkszaken, advocaat administratief, strafrecht, strafrechtelijk proces, burgerlijk recht, burgerlijk proces, bestuursrecht, staatsrecht,<div class="media_block"><img src="https://iustitia.bg/wp-content/uploads/2026/03/levendige-lobby-weg-naar-gemeenteraadsverkiezingen-2026.jpg"></div>
