Ankara’da 15 yıl önce OSTİM’de 20 işçinin yaşamını yitirdiği patlama ve yangına ilişkin olarak ihmali bulunan kamu kurumları aleyhine açılan tazminat davasının reddedilmesi üzerine Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) yapılan bireysel başvuruya dair mahkeme “yaşam hakkı ihlali” kararı verdi.

Katliamda yaralanan işçilerden Nihat Günerkaya’nın başvurusunu değerlendiren mahkeme yaşam hakkının ihlal edildiğine hükmetti. Kararda kamu kurumlarının sorumluluğu olduğu vurgulandı.

AYM yaşam hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla, yeniden yargılama yapılmak üzere dosyanın Ankara 7. İdare Mahkemesi’ne gönderilmesine oybirliğiyle karar verdi. Yüksek Mahkeme ayrıca başvurucu işçiye 30 bin TL manevi tazminat ve yargılama giderlerinin ödenmesine hükmetti.

Birleşik Metal-İş: Karar yıllardır dile getirdiğimiz gerçekleri ortaya koydu

Birleşik Metal-İş Sendikası bugün Resmi Gazete’de yayımlanan AYM kararına ilişkin yaptığı açıklamada “Anayasa Mahkemesi’nin bu faciaya ilişkin verdiği karar, yıllardır dile getirdiğimiz gerçekleri bir kez daha ortaya koymuştur” dedi.

3 Şubat 2011 tarihinde Ankara OSTİM ve İvedik Organize Sanayi Bölgelerinde iki ayrı patlama yaşanmış, Ö. Hidrolik ve M. Otomotiv şirketlerine ait binalarda çıkan bu yangın ve patlamalarda toplam 20 kişi yaşamını yitirmiş, çok sayıda kişi de ağır yaralanmıştı.

Mahkeme Nihat Günerkaya’nın başvurusunda yaşam hakkının ihlal edildiğine hükmetti.

Birleşik Metal-İş Sendikası “Bu kararla birlikte, kamu kurumlarının denetim sorumluluğunu yerine getirmediği açıkça tescillenmiştir. Bu karar; iş cinayetlerinin ‘kader’ değil, denetimsizlik, ihmal ve sorumsuzluk sonucu yaşandığını göstermektedir” açıklamasını yaptı.

Yıllarca denetim yapılmadı, mevzuat uygulanmadı

Sendikadan yapılan açıklamaya göre ortaya konulan bulgular, patlamanın yaşandığı işyerlerinde yıllarca denetim yapılmadığını, mevzuatın uygulanmadığını ve kamu kurumlarının görevlerini ihmal ettiğini gösteriyor.

İşçi sağlığı ve iş güvenliği denetimlerinin yapılmaması, ruhsatsız ve standart dışı faaliyetlere göz yumulması, tehlikeli ekipmanların kontrol edilmemesi bu felaketin zeminini hazırladı.

OSTİM’de 3 Şubat 2011 tarihinde meydana gelen patlama olayıyla ilgili olarak hazırlanan bilirkişi raporları ve mahkeme süreçlerinde, çeşitli kamu kurumlarının denetim ve gözetim görevlerini yerine getirmedikleri yönünde önemli tespitler ve iddialar yer aldı.

Kaynaklara göre kamu kurumlarının denetim ihmalleri açıklamada şöyle aktarıldı:

Bakanlıkların ihmalleri

•  Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: İş müfettişleri tarafından yapılması gereken iş sağlığı ve güvenliği denetimlerinin gerçekleştirilmediği ifade edilmiştir. Patlamanın meydana geldiği işyerlerinde yapılan son denetimin 2007 yılında olduğu, o tarihten patlamanın yaşandığı 2011 yılına kadar herhangi bir denetim yapılmadığı ve işçilere gerekli eğitimlerin verilmediği belirtilmiştir. Ayrıca, tehlikeli faaliyetlere özgü ikincil mevzuatta yer alan tedbirlerin uygulanmasının sağlanmadığı iddia edilmiştir.

• Sanayi ve Ticaret Bakanlığı (Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı): Piyasa denetim ve gözetimi konularındaki sorumluluklarını tam olarak yerine getirmediği belirtilmiştir. Özellikle patlamaya neden olan basınçlı kapların (tüplerin) periyodik muayene, test ve vize işlemlerinin (beş yılda bir yapılması gereken basınç testleri vb.) takibinde ve TSE uygunluk belgelerinin denetiminde eksiklikler olduğu ifade edilmiştir.

Belediyelerin ihmalleri

• Ankara Büyükşehir Belediyesi: Patlamaya sebebiyet veren oksijen tüplerini tedarik eden firmaya (E. Şirketi) 2001 yılında ruhsat vermiş olmasına rağmen, bu tesisin denetimini yapmadığı belirtilmiştir. Ayrıca tesisin atık yönetimi ve çevresel denetim yükümlülüklerini yerine getirmediği ifade edilmiştir.

• Yenimahalle Belediyesi: Patlamanın meydana geldiği işyerlerinin yapı kullanma izin belgesi ve işyeri açma ruhsatı bulunmadığı halde, bu konuda mevzuattan kaynaklanan denetim ve kapatma yükümlülüğünü yerine getirmediği belirtilmiştir.

Organize Sanayi Bölgesi (OSB) yönetimleri

İvedik ve OSTİM OSB Müdürlükleri: Bölgedeki işyerlerinin genel denetim ve gözetimini yapmakla sorumlu olan bu yönetimlerin; sanayi tesislerinin güvenlik standartlarına uygunluğunu kontrol etme ve riskleri önleyici tedbirleri alma görevlerini yerine getirmedikleri iddia edilmiştir.

Devlet işçilerin yaşamını koruma yükümlülüğünü yerine getirmiyor

Birleşik Metal-İş tarafından yapılan açıklamada “Anayasa Mahkemesi’nin kararı devletin işçilerin yaşamını koruma yükümlülüğünü yerine getirmediğini ortaya koymaktadır. Tehlikeli sanayi faaliyetlerinin etkin biçimde denetlenmemesi, risklerin önceden tespit edilmemesi ve gerekli önlemlerin alınmaması, doğrudan doğruya yaşam hakkının ihlalidir” denildi.

İşçilerin hayatını korumanın yalnızca patronların değil, kamunun da asli görevi olduğu ifade edilen açıklamada “Bu görev ihmal edildiğinde sonuç ağır olmaktadır: ölümler, yaralanmalar ve geri dönülmez kayıplar” denildi.

Yargılama sürecindeki eksikliklerin de kararda açıkça ortaya konduğu ifade edilen açıklamada “Delillerin toplanmaması, bilirkişi raporlarının yeterince değerlendirilmemesi ve davaların yıllarca sürmesi, adaletin gecikmesine ve etkisizleşmesine neden olmuştur. Adaletin gecikmesi, işçiler açısından adaletin yok sayılması anlamına gelmektedir” denildi.

“Taleplerimiz Açık ve Nettir” denilen açıklamada şunlar kaydedildi:

Birleşik Metal-İş Sendikası olarak buradan bir kez daha çağrıda bulunuyoruz:

• İşçi sağlığı ve iş güvenliği denetimleri bağımsız, düzenli ve etkin hale getirilmelidir.
• Kamu kurumlarının sorumluluğu açıkça belirlenmeli ve ihmali olan yetkililer hesap vermelidir.
• Sanayi bölgelerinde faaliyet gösteren tüm işyerleri sıkı denetime tabi tutulmalıdır.
• İş cinayetlerine karşı caydırıcı yaptırımlar uygulanmalıdır.
• Yargı süreçleri hızlı, şeffaf, işçi odaklı yürütülmelidir.“

Unutmadık, Unutturmayacağız
Ostim’de yaşamını yitiren işçileri saygıyla anıyoruz.
İşçinin yaşamı, kâr hırsına ve ihmale kurban edilemez.”