İsrail Yüksek Mahkemesi, Filistinli esirlere yönelik idam cezasını öngören ve geçtiğimiz gün mecliste kabul edilen tartışmalı yasayla ilgili önemli bir karar verdi.

İsrail’deki Arap Azınlıkları Hukuk Merkezi „Adalah“ tarafından yapılan başvuruyu değerlendiren mahkeme, yasanın uygulanmasına 24 Mayıs’a kadar ihtiyati tedbir getirdi. Karar uyarınca, İsrail hükümetinin Adalah’ın itirazlarına yönelik resmi cevabını mahkemeye sunması bekleniyor.

Adalah Hukuk Direktörü Suhad Bishara ile örgüt avukatlarından Muna Haddad, İsrail Meclisi (Knesset) tarafından onaylanan bu yasanın geçersiz sayılması talebiyle mahkemeye acil başvuruda bulunmuştu. Yapılan başvuruda, söz konusu yasanın hukuk devleti ilkeleriyle bağdaşmadığı vurgulanırken, düzenlemenin „yaşam hakkını tamamen ortadan kaldırdığı ve bu yasa kapsamında hüküm giyenlere ağır ve insanlık dışı cezalar öngördüğü“ ifade edilmişti.

‘Apartheid sistemini güçlendiriyor’

Yüksek Mahkeme’ye sunulan dilekçede, idam yasasının İsrail’in „apartheid“ uygulamalarının bir parçası olduğu savunuldu. Adalah yetkilileri, yasanın benzer suçlarla suçlanan Yahudileri muaf tuttuğuna ve sadece Filistinlileri hedef aldığına dikkat çekerek, düzenlemenin açıkça „ırksal ayrımcılık ve apartheid sistemini güçlendirdiğini“ belirtti. Bu durumun uluslararası hukuk hükümleri ve İsrail’in uluslararası alanda üstlendiği yükümlülüklerle „doğrudan ve esaslı biçimde çeliştiği“ dilekçede yer alan temel itirazlar arasında yer aldı.

Hukuk örgütü, yasanın yargı mekanizması üzerindeki baskısına da değindi. Filistinli esirleri hedef alan bu düzenlemenin „adil yargılanma ilkesine aykırı olduğu ve yargı bağımsızlığını baltaladığının“ altı çizilirken, askeri mahkemelerin basit bir çoğunlukla idam kararı verebilmesinin önünün açılması sert bir dille eleştirildi. Ayrıca, savcılığın bir talebi ya da onayı olmaksızın bu cezanın uygulanabilmesine imkan tanıyan maddelerin hukuksuzluğuna vurgu yapıldı.

Yargı denetimi ve savunma hakkı kısıtlanıyor

İtiraz dilekçesinde yasanın teknik ve insani boyutlarına dair de çarpıcı detaylar paylaşıldı. Yasanın, hükmün infazı için 90 günlük „çok kısa bir süre“ öngördüğü, bu durumun yargılamanın yeniden gözden geçirilmesi imkanlarını ciddi şekilde sınırladığı ifade edildi. Ayrıca, idama mahkum edilen kişilerin avukatları ve aileleriyle görüşmelerine getirilen kısıtlamaların, temel savunma haklarını ihlal ettiği mahkemeye sunulan argümanlar arasında yer aldı.

İsrail Meclisi, söz konusu yasa tasarısını Pazartesi günü 48 ret oyuna karşı 62 kabul oyuyla onaylamıştı. Yasalaşan tasarıya göre, idam kararları asılma yoluyla infaz edilecek ve infazı gerçekleştiren gardiyanlara kimlik gizliliği ile cezai dokunulmazlık tanınacak. İdam mahkumlarının özel gözaltı merkezlerinde tutulması ve avukatlarıyla sadece görüntülü görüşme yapabilmesi de yasanın getirdiği kısıtlamalar arasında bulunuyor.

Af ve temyiz yolu kapatıldı

Onaylanan yasa, özellikle işgal altındaki Batı Şeria’da yaşayan Filistinlilerin tabi tutulduğu askeri mahkemelere geniş yetkiler veriyor. Bu mahkemelerin vereceği idam kararlarında Savunma Bakanı’nın yargı heyetine görüş bildirme hakkı bulunurken, Filistinli mahkumlar için af ve temyiz yolunun tamamen kapalı tutulması öngörülüyor. Buna karşın, İsrail vatandaşı olan mahkumlar için idam cezasının ömür boyu hapis cezasına çevrilme imkanı tanınarak ayrımcı bir uygulama hayata geçiriliyor.

Yüksek Mahkeme’nin 24 Mayıs’tan sonra vereceği nihai karar bekleniyor.