Cumhuriyet’in 103. yılında Krippel anıldı, Gök’e vefa ödülü 2026

Viyana, 25.10.2020-Türkiye Cumhuriyeti’nin 103. kuruluş yıl dönümü, 25 Ekim’de Viyana’nın 13. ilçesindeki Ober St. Veit Mezarlığı’nda düzenlenen törenle anıldı. Katılımcılar, Atatürk anıtlarının heykeltıraşı Avusturyalı Heinrich Krippel’in anıtı önünde buluştu. Sağanak yağmura rağmen çok sayıda kişinin katıldığı anma bu yıl üçüncü kez gerçekleştirildi.

Viyana’dan Türkiye’ye uzanan izi-Krippel Anıtı’nın hikâyesi

Viyanalı heykeltıraş Heinrich Krippel, Cumhuriyet’in ilk yıllarında Türkiye’de Atatürk anıtları yapan önemli sanatçılardan biriydi. Samsun Onur Anıtı’nın yanı sıra İstanbul’daki Sarayburnu, Konya, Afyonkarahisar ve Ankara’daki eserleriyle Türkiye’nin sanat tarihinde kalıcı bir iz bıraktı. Viyana’daki atölyesinde tasarlanan ve kentteki dökümhanelerde hazırlanan bu anıtlar, Türkiye ile Avusturya arasındaki sanat bağının da simgesi oldu.

Samsun Onur Anıtı, Samsun halkının katkılarıyla yaptırıldı ve 1932’de açıldı. Atatürk’ün 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkışıyla başlayan Millî Mücadele’yi simgeleyen eser, Krippel’in en tanınmış çalışmalarından biri.

Krippel’in eski mezar yeri 2015’te kaldırılınca TKG, Viyanalı heykeltıraşın anısını bu yerde yeniden yaşatmak için harekete geçti. Yeni anıtın yapım masraflarının tamamını TKG karşıladı. Krippel’in portresini ve yaptığı Samsun Onur Anıtı’nın görselini taşıyan anıt, 29 Ekim 2023’te TKG dostlarının katılımıyla törenle açıldı. Buluşmada Mustafa Kemal Atatürk ve Heinrich Krippel saygıyla anıldı, çiçekler bırakıldı ve Türkiye Cumhuriyeti’nin 100. kuruluş yıl dönümü kutlandı.

Törende ayrıca Heinrich Krippel’i ve anıtın hikâyesini ele alan, TKG tarafından yayımlanan ve Birol Kılıç imzasını taşıyan kitap tanıtıldı. Kitap, Neue Welt Verlag aracılığıyla yayımlandı.

29.Ekim.2023 Törenin video kaydı: Facebook’ta izleyin

Cumhuriyet’in 103. yıl dönümünde yeniden bu yerde buluşuyoruz. Heinrich Krippel Anıtı önündeki buluşmamız, Viyana’da yaşamış bir sanatçının anısını yaşatmanın çok ötesinde bir anlam taşıyor. Asıl amacımız, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunu kutlamak, kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ü saygı ve minnetle anmak; genç Cumhuriyet’in kuruluş ve gelişme yıllarında Avusturya ile Türkiye arasında kurulan sanatsal, bilimsel ve kültürel ilişkileri hatırlatmaktır.

Konuşmalarda ortak tarih vurgusu

Avusturya Devlet Altın Madalyası sahibi iş insanı ve felsefeci Dr. Kenan Mağribli, konuşmasında 1960’lı yıllardan itibaren Türkiye turizmine verdiği desteği anlattı. Türkiye’de ilk beş yıldızlı otellerin kuruluşunda temelden itibaren görev aldığını belirten Mağribli, İstanbul’da öğrenciyken Avusturya’dan savaş ve baskılardan kaçarak Türkiye’ye sığınan bilim insanlarından eğitim aldığını söyledi. Kendi yaşamından aktardığı anılarla Cumhuriyet’in önemine ve Türkiye’nin bu bilim insanlarına sunduğu imkânlara değindi.

Samsunlular Derneği Başkanı Bilge Yıldırım, Samsun Onur Anıtı’nın heykeltıraşı Krippel’in mezarının ve anıtının Viyana’da bulunmasının taşıdığı anlamı vurguladı. Anıtın her yıl Cumhuriyet yıl dönümü vesilesiyle anılmasından duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Nahide Serdar Kohlhofer ise anıt fikrinin nasıl ortaya çıktığını anlattı ve çalışmayı üstlenerek tüm masrafları karşılayan TKG’ye teşekkür etti.

TKG, Türkiye Cumhuriyeti’nin yıl dönümünü anarken Avusturya Millî Günü dolayısıyla da bir mesaj yayımladı. Açıklamada, 26 Ekim 1955’te kabul edilen daimi tarafsızlığın önemine dikkat çekilirken, devletin dinler ve dünya görüşleri karşısında tarafsızlığının da güçlendirilmesi istendi. TKG, Anayasa Mahkemesinin dinî ve dünya görüşlerine ilişkin tarafsızlık ilkesini eşitlik ve temel haklar çerçevesinde yorumladığını belirterek şu çağrıyı yaptı: “Hiçbir din devlet eliyle kayırılmamalı, başka dinlere karşı siyasi amaçla kullanılmamalı. İktidar ve muhalefet, din ile devlet gücünü birbirinden ayrı tutmalı.” TKG’ye göre laiklik dine karşı değil, herkesin inanç ve vicdan özgürlüğünü koruyan demokratik devlet düzeninin güvencesi.

Mehmet Ergün Gök’e vefa ödülü

Törenin sonunda TKG, Türk çocuklarının eğitim hakkı için yıllarca mücadele eden Mehmet Ergün Gök’e vefa ödülü verdi. TKG’nin ödülünü alan tek kişi olan Gök’e, Samsun Onur Anıtı’nın siluetini taşıyan Türk-Avusturya basını özel rozeti takdim edildi. Ödülü beklemediğini ve mutlu olduğunu belirten Gök, Yeni Vatan Gazetesi’ne konuştu: “1970’li yılların sonunda Viyana’ya geldiğimde Türk çocuklarının yaşadığı eğitim sorunlarından haberdar değildim. Zamanla çevremde, hatta kendi yakın çevremde yaşananları gördüm. Almanca bilmedikleri için ‘Sonderschule’ adı verilen özel eğitim okullarına gönderilen çocukların ve ailelerinin yaşadığı stresi fark ettim. 1990’lı yılların ortalarında Sayın Kılıç ve ekibiyle birlikte bu uygulamaya profesyonelce karşı koyduk.”

“Deneyimlerimizi yazıya döktük; okullarda, belediyede ve devletin farklı makamlarında mücadele ettik. TKG’nin kurucu ekibi de bu çetin mücadelede bize destek verdi. Birçok çocuğun bu okullara yönlendirilmesinin önüne geçtik. Almanca bilmemek, çocuğun zekâsı ve yeteneği hakkında hüküm vermek için gerekçe olamaz. Bazen Almancadaki tek bir kelime hatası bile çocukların bütün eğitim hayatını etkileyebiliyordu. Gençler istedikleri liseye, meslek veya teknik okula, hatta üniversiteye gidemiyordu. Bu yanlış değerlendirmeler aileleri de etkiliyordu. Çok acı ve üzüntüler çektik; yaşadıklarımızı kelimelerle anlatmak zor. Bu mücadelede bizimle omuz omuza duran TKG’nin kurucu ekibine teşekkür ediyorum.”

Gök, konuşmasını “Yaşasın Türkiye Cumhuriyeti, yaşasın Avusturya Cumhuriyeti ve iki ülke arasındaki dostluk. Yaşasın Atatürk” sözleriyle tamamladı. Onun yıllara yayılan mücadelesi, “Yalnız Kurt” şarkısındaki “yalnız kurt yenilmemeli” dizesini hatırlattı.

Törenin sonunda TKG Başkanı Birol Kılıç, “Cumhuriyetimizi kuranları rahmetle anıyor, bu uğurda can veren şehitlerimizi saygı ve minnetle yâd ediyoruz” dedi. Ardından katılımcılar bir dakikalık saygı duruşunda bulundu. Kılıç, saygı duruşunun ardından “El Fatiha” diyerek anmayı tamamladı.