Çin, ABD’nin İran’a yönelik ikincil yaptırımlarının Çinli şirketleri daha geniş ölçekte hedef alması halinde karşılık vereceği uyarısında bulundu.

Pekin’in uyarısı, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’ın pazartesi günü İran’a karşı yeni ve kapsamlı bir ekonomik yaptırım kampanyası başlatıldığını duyurmasının ardından geldi.

ABD Hazine Bakanlığı 24 Ağustos’ta „Ekonomik Tecrit Operasyonu“ adı verilen yeni kampanya kapsamında yaklaşık 60 kişi, şirket ve gemiyi yaptırım listesine aldı. Washington ayrıca İran ekonomisinin dijital varlıklar, teknoloji, altın, havacılık ve deniz taşımacılığı sektörlerinde faaliyet gösteren yabancı kişi ve şirketlere ikincil yaptırım uygulanmasının önünü genişletti.

Yeni yaptırım listesinde Çin ana karası ve Hong Kong merkezli şirketler de bulunurken, Washington büyük Çinli finans kuruluşlarını şimdilik hedef almadı.

ABD’nin bundan sonraki aşamada büyük Çin şirketlerini ya da bankalarını hedef alması, iki ülke arasındaki ilişkilerde yeni ve ciddi bir krize yol açabilir. Çin, İran petrolünün yaklaşık yüzde 90’ını satın alıyor.

Pekin: Yaptırımların uluslararası hukukta dayanağı yok

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian, salı günü düzenlenen basın toplantısında ABD’nin İran’la ticaret yapan ülkelere yönelik ikincil yaptırım tehdidine tepki gösterdi.

Lin, „Çin, uluslararası hukukta hiçbir dayanağı bulunmayan ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından yetkilendirilmemiş yasadışı tek taraflı yaptırımlara kesinlikle karşıdır“ dedi.

ABD’nin „ekonomik savaş“ ve „azami baskı“ politikasının sorunları çözmeyeceğini, aksine gerilimi artıracağını belirten Lin, Çin’in İran’la ekonomik ilişkilerinin uluslararası hukuk çerçevesinde sürdüğünü söyledi.

Lin, „Çin gelişmeleri yakından takip ediyor ve meşru hak ve çıkarlarını kararlılıkla korumak için gerekli tüm önlemleri alacaktır“ ifadelerini kullandı.

Çin’in İran petrolündeki rolü

Çin’in büyük devlet petrol şirketleri ABD yaptırımları konusunda daha temkinli davranırken, ülkede „teapot“ olarak adlandırılan bağımsız küçük rafineriler İran petrolünün başlıca alıcıları arasında bulunuyor.

Washington daha önce bu rafinerilerden bazılarını İran petrolü ithalatı nedeniyle yaptırım listesine almıştı. ABD Hazine Bakanlığı mayıs ve haziran aylarında yaptığı açıklamalarda, İran’la ticareti kolaylaştıran yabancı finans kuruluşlarının da ikincil yaptırımlarla karşılaşabileceğini ve özellikle Çin’deki bağımsız rafinerilerle bağlantılı işlemleri izlediğini duyurmuştu.

Pekin ise Çin şirketlerinin ABD’nin tek taraflı yaptırımlarına uymasına karşı çıkıyor. Çin son yıllarda yabancı yaptırımlara yardımcı olan kişi ve kuruluşlara karşı önlem alınmasına olanak sağlayan kendi yaptırım karşıtı mevzuatını da güçlendirdi.

Washington’ın Çin’e karşı yaptırımları ciddi biçimde genişletmesinin Pekin’in misillemesini gündeme getirebileceğine dikkat çekiliyor. Çin’in özellikle yüksek teknoloji ve savunma sanayisi için kritik mineraller üzerindeki hakimiyeti, olası bir ekonomik çatışmada Pekin’in elindeki en önemli kozlardan biri olarak değerlendiriliyor.

Trump-Şi görüşmesinden bir ay önce

Gerilim, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in Washington’da yapması planlanan görüşmeden yaklaşık bir ay önce yaşanıyor.

İki ülkenin geçen yıl vardığı ticaret ateşkesinin uzatılması başta olmak üzere ekonomik ilişkilerin geleceğinin görüşülmesi bekleniyor. Bu nedenle Trump yönetiminin İran yaptırımlarını Çin’in büyük bankalarına ve şirketlerine doğru genişletmesi, iki ülke arasındaki kırılgan uzlaşmayı da riske atabilir.

Öte yandan Pekin’in ABD-İran çatışmasının daha fazla büyümesini istemediği belirtiliyor. Çin açısından İran’la ilişkilerin yanı sıra Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin aksaması da önemli bir sorun oluşturuyor.

Çin yönetimi son günlerde bölge ülkeleriyle diplomatik temaslarını artırırken Şi, Ürdün Kralı 2. Abdullah’la, Dışişleri Bakanı Wang Yi ise Kuveytli mevkidaşıyla görüştü.

Pekin’in mesajı bir yandan ABD’nin İran’a yönelik tek taraflı yaptırımlarına karşı çıkarken, diğer yandan Tahran’ı müzakereleri sürdürmeye teşvik etmek şeklinde özetleniyor.

soL Haber’i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.