Fransa’da haftalardır okullarda biriken öfke, bugün ülke çapında dev bir halk hareketine dönüştü. 

Ülkenin dört bir yanında yüz binlerce yurttaş meydanları doldurdu. İşçi sendikaları, liseli ve üniversiteli öğrenciler, öğretmenler, emekliler, çiftçiler ortak taleplerle bir araya geldi.

Sekiz yıl önce Macron hükümetinin akaryakıt vergisi artışlarına ve emeklilik hakkı gasplarına karşı doğan Sarı Yelekliler hareketi, bugünkü eylemlere „Sarı ve Gençlik“ adını verdi. Bir yıldan uzun sürerek Fransa tarihinin en uzun soluklu protestolarından biri haline gelen Sarı Yelekliler, bu kez gençlik hareketiyle birleşti. 

Halk ülke çapında yüksek enflasyonu, eriyen ücretleri, fırlayan yakıt fiyatlarını ve okullar başta olmak üzere kamu hizmetlerinin adım adım tasfiye edilmesini protesto ediyor.

‘Artık dayanamıyoruz, boğuluyoruz’

Sokağa taşan öfkenin arkasında derinleşen bir ekonomik kriz yatıyor.  Avro Bölgesi’nin ikinci büyük ekonomisi olan Fransa’da halkın satın alma gücü 2024 yılından bu yana kesintisiz biçimde eriyor. 

Bu ay iki bin kişiyle yapılan bir ankete göre, Fransızların yaklaşık yüzde 45’i yaşam maliyeti ve enflasyon konusunda ciddi endişe taşıyor. Üstelik bu yılın başında başlayan ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları, akaryakıt fiyatlarının hızla fırlamasına yol açarak krizi daha da ağırlaştırdı. 

Kamu borcunu dizginlemekte zorlanan ülkede, borç oranının gelecek yıl gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 120’sini aşması bekleniyor. Bu oran, Avrupa Birliği’nin yüzde 60 olarak belirlediği sınırın tam iki katına denk geliyor.

Ekonomik faturanın emekçilere kesilmesi, ülkenin en küçük kentlerinde bile tepkiyle karşılanıyor. Fransa’nın orta kesimindeki Gueret kentinde yaklaşık 300 kişiyle birlikte yürüyüşe katılan 40’lı yaşlarındaki kamu emekçisi Franck, yaşadıkları geçim sıkıntısını AFP‘ye şu sözlerle özetledi: 

„Ay sonunda elimde hiçbir şey kalmıyor. Fiyatlar artıyor ama maaşlar artmıyor. Artık dayanamıyoruz, boğuluyoruz.“

Fransa’nın en büyük işçi sendikalarından CGT de eylemlere güçlü destek verdi. Sendika yönetimi “daha yüksek ücret ve emekli maaşları, daha düşük fiyatlar ve halkın ihtiyaçlarını karşılayan kamu hizmetlerinin korunması” çağrısı yaptı.

Öfke yoksul mahallelerden meydanlara taştı

Bugünkü kitlesel gösterilerin fitili, aslında geçen ay Paris’in yoksul mahallelerindeki okullarda ateşlendi. Öğretmen eksikliği, kalabalık sınıflar ve bakımsızlıktan dökülen okul binaları nedeniyle başlayan öğrenci eylemleri dört haftadır aralıksız sürüyordu. Liselilerin eğitim kaynaklarına erişimin artırılması ve okul olanaklarının iyileştirilmesi talebiyle başlattığı bu direniş, kısa sürede eşitsizliğe, yetersiz kamu harcamalarına ve düşen yaşam standartlarına karşı ülke çapında bir harekete dönüştü.

Meydanlarda sendikalar ve Sarı Yelekliler ile omuz omuza yürüyen gençler, aynı zamanda devletin baskı politikalarına da tepki gösteriyor. Eylemler sırasında AFP‘ye konuşan Aude adlı maskeli bir öğrenci, sokakta olma nedenlerini „Eğitime ayrılan içler acısı kaynakları ve polis şiddetini protesto etmek için buradayız“ sözleriyle dile getirdi.

Yüz binler sokaklarda

Bugün Fransa genelinde 600’den fazla noktada gösteri düzenlendi. Sendikalar ve eylem komiteleri, başkent Paris’te 60 bine, ülke genelindeyse 200 bine yakın kişinin sokaklara dökülmesini bekliyor. 

Gösteriler öncesinde Fransız devleti olağanüstü güvenlik önlemleri aldı ve ülke genelinde binlerce polis ile çevik kuvvet personeli görevlendirildi. Paris Emniyet Müdürlüğü; Elysee Sarayı, Başbakanlık binası, Champs-Elysees Bulvarı, Zafer Takı ve tren istasyonları çevresinde eylem yapılmasını yasakladı. 

Sabahın erken saatlerinden itibaren Cumhuriyet Meydanı ve Gare du Nord çevresinde toplanan yüzlerce eylemci, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un istifasını isteyen sloganlar attı. Cumhuriyet Anıtı’na çıkan göstericiler burada Fransa ve Filistin bayrakları dalgalandırdı.

Polisin meydandaki kitleye tazyikli su ve göz yaşartıcı gazla saldırması üzerine çatışmalar başladı. Eylemciler polisin saldırısına taş, işaret fişekleri, havai fişeklerle karşılık verdi. 

‘Bastille’i alıyoruz!’

Öfke sadece başkentle sınırlı kalmadı. Marsilya, Lyon, Rennes, Toulouse, Angers ve Lille gibi kentlerde de sokaklar hareketlendi. 

Fransa’nın en büyük ikinci kenti Marsilya’da eylemciler belediye binasına girdi. Halk, güvenlik bariyerlerini kullanarak belediye başkanlığı ofislerinin kapısını zorladı. Bu sırada bir gösterici, 1789 Fransız Devrimi’ne atıfta bulunarak „Bastille’i ele geçiriyoruz“ ve „Bastille’i alıyoruz“ diye bağırdı. 

Ülkenin üçüncü büyük kenti Lyon’da ise kent merkezindeki turizm ofisi ateşe verilirken, polis kitleye biber gazıyla saldırdı. 

Sabah saatlerinde Paris’te 60, ardından ülke genelinde 166 olarak açıklanan gözaltı sayısı, öğleden sonra en az 272’ye yükseldi.

Hükümet aynı yalana sarıldı: ‘Kaos çıkaracaklar, seçimleri manipüle edecekler’

Nisan 2027’de yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimi için geri sayımın sürdüğü Fransa’da, büyüyen sokak hareketi Macron hükümeti üzerindeki baskıyı iyice artırdı. Kamuoyunda polisin göstericilere karşı orantısız şiddet kullandığına dair eleştiriler her geçen gün güçleniyor. Buna karşın güvenlik bürokrasisi sertlik yanlısı tutumunu sürdürüyor. Paris polisi X üzerinden yaptığı açıklamada, “İsyancılar karşısında geri adım atmıyoruz” ifadelerini kullandı.

Fransa İçişleri Bakanlığı ise halkın ekonomik taleplerini görmezden gelerek eylemleri kriminalize etme yoluna gitti. Bakanlık, protestoların „tek amacı kargaşa çıkarmak olan aşırı sol unsurların“ etkisiyle düzenlendiğini iddia etti. 

Hükümet kanadından benzer bir açıklama da Fransa Başbakanı Sébastien Lecornu’dan geldi. Lecornu, haftalardır süren öğrenci hareketinin gelecek yıl yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde siyasi olarak manipüle edildiğini iddia etti. 

Cumhurbaşkanlığı anketlerinde önde görünen aşırı sağcı Marine Le Pen, lideri olduğu Ulusal Birlik Partisi’ni göstericilere karşı polisin yanında konumlandırdı.

soL’un dört kez sansürlenen X hesabını takip ederek yaygınlaştırabilirsiniz. 

soL Haber’i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.