Ze gelden vaak als ideologisch handboek en bieden instructies voor het plannen van een aanslag: manifesten van extreemrechtse aanslagplegers als Anders Breivik en Brenton Tarrant. Ondanks pogingen om deze handleidingen van het internet te krijgen, staan ze nog volop online. Dat blijkt uit een rondgang van Nieuwsuur. Vooral via Google zijn manifesten te vinden.
Na de aanslag in Nieuw-Zeeland in 2019, waar Tarrant in twee moskeeën 51 mensen doodschoot, was de wereld geschokt. Hoe kon een platform als Facebook zijn gebruikt voor een livestream van een van de ernstigste aanslagen ooit? Die stream ging viraal. „Binnen 24 uur had Facebook al anderhalf miljoen kopieën van de stream offline gehaald“, zegt hoogleraar Matthew Feldman, die de belangrijkste extreemrechtse aanslagen in kaart bracht.
Instructies
Nieuw-Zeeland en Europa spanden zich samen in om Tarrant zoveel mogelijk van het internet te krijgen. Ze richtten daarvoor een speciale organisatie op: de Christchurch Call. Tot op bepaalde hoogte is dat gelukt, zegt Feldman. „De livestream is echt heel moeilijk te vinden.“
Maar experts zien ook dat online-platformen onvoldoende doen om potentieel terroristisch materiaal te weren of te verwijderen. „Er zijn gedetailleerde instructies te vinden voor een aanslag, gruwelijke beelden van massamoord en openlijk neonazistische beelden en opruiing“, zegt Feldman.
Bekijk hier ons onderzoek naar de aanpak van terrorisme en de risico’s van een nieuwe wet die het verheerlijken van terrorisme strafbaar stelt. Daarvoor reisden we naar Engeland:
Feldman bracht met zijn onderzoeksteam de belangrijkste aanslagen in kaart en herkent daarin een zogeheten ‘manifestenestafette’. „Aanslagplegers laten manifesten achter waarin ze schrijven dat ze geïnspireerd zijn geraakt door eerdere aanslagplegers en citeren daarin weer passages uit die manifesten“, zegt hij.
Wie op TikTok zoekt naar aanslagpleger Tarrant krijgt nul resultaten en een melding dat de zoekterm is geassocieerd met ‘haatdragend gedrag’. Voor andere aanslagplegers geldt dat niet. Zo levert de zoekterm ‘Breivik’ tientallen resultaten op.
Radicalisering
Instagram geeft geen meldingen bij de zoekterm Tarrant, die is daar dan ook gewoon vindbaar. Feldman: „Het ernstige is dat deze aanslagplegers online vaak als helden worden vereerd. Dat noemen we de ‘saint-culture’. Het begint bij een videootje op Instagram of TikTok waardoor je geïnteresseerd raakt, en vervolgens ga je op zoek naar het manifest.“
Daarom vinden experts het belangrijk die manifesten offline te krijgen. „Voorkom dat mensen er toevallig op stuiten. Dat is belangrijk om potentiële radicalisering bij anderen te voorkomen“, zegt Feldman.
De extreemrechtse Noorse terrorist Anders Breivik vermoordde 77 mensen en publiceerde een 1500 pagina’s tellend document waarin hij zijn daden verklaarde. Dat manifest dient als inspiratiebron voor andere aanslagplegers:
Nieuwsuur zocht online naar de manifesten van de vijftien aanslagplegers die Feldman met zijn onderzoek in kaart bracht. Op TikTok stond één keer een passage uit een manifest met een link naar het volledige manifest. Twee dagen later was die link verwijderd. Op Instagram staan meerdere passages van verschillende manifesten. Sommige staan al sinds 2019 online.
„Er is een uitzondering. Als het met een educatief of journalistiek oogmerk is geplaatst, mag het wel“, vertelt Arda Gerkens van de Autoriteit Terroristisch en Kinderpornografisch Materiaal (ATKM).
‘Educatief’
Die autoriteit werd drie jaar geleden opgericht als onderdeel van een Europese wet die online terroristische content verbiedt. Zij moeten dus „zorgvuldig“ inschatten of de content door de beugel kan. De wetgever heeft juist voor de academische en journalistieke omgeving uitzonderingen gemaakt, om de vrijheid van meningsuiting niet onnodig te beperken“, aldus Gerkens.
Vooral van die educatieve uitzondering wordt gretig gebruikgemaakt. Maar wanneer is iets educatief? „Dat kan je natuurlijk makkelijk zeggen. Daarom kijken wij ook naar de context waarin iets is geplaatst.“
Een rondgang op Google geeft nog meer resultaten. Een zoekopdracht naar de manifesten van alle vijftien aanslagplegers uit Feldman’s onderzoek levert een pdf-manifest op in de eerste vier resultaten. Soms meerdere keren. Van slechts twee aanslagplegers vindt Nieuwsuur geen manifest.
Zoekopdracht
De ATKM laat weten geen verwijderbevelen naar Google te kunnen sturen omdat de zoekmachine alleen doorlinkt naar de manifesten. „Dat is niet illegaal.“
„Net als alle zoekmachines indexeert Google wat openbaar beschikbaar is op het web“, laat een woordvoerder van het bedrijf weten. „We richten onze systemen zo in dat ze content van hoge kwaliteit tonen die relevant is voor de zoekopdracht.“ Als het gaat om het verwijderen van pagina’s „voldoen we aan alle geldige juridische verwijderingsverzoeken“.
Maar Feldman vindt dat Google veel meer moet doen. „Mensen stuiten op dit materiaal met een simpele zoekopdracht. Google ziet dat niet als hun probleem. Zeer onverantwoordelijk, want ze staan toe dat terroristisch materiaal zo eenvoudig kan worden doorzocht.“
Manifesten van extreemrechtse aanslagplegers staan nog steeds online 2026
IUSTITIA.BG – Investigations 2009-2026 2026-10-05 11:58:02
Laatste nieuws, wereldnieuws, landsnieuws, belangrijkste nieuws, laatste nieuws, belangrijkste, laatste van de dag, Justitie, Petar Nizamov, Veren, Petar Nizamov- Veren, Justitie bg, iustitia.bg, iustitia, iusticia, usticia, onderzoek, Boergas, Bulgarije, nieuws, breaking news, nieuws van de dag, nieuws van vandaag, nieuws van vandaag, Bulgarije nieuws, Het nieuws uit Bulgarije, blitz nieuws, top nieuws, belangrijkste, meest besproken, laatste nieuws, Boyko Borisov, nieuws, weer, coronavirus, nieuws, nieuws, weer, facebook, youtube, facebook, instagram, nieuws van vandaag, last minute nieuws, nieuws vandaag, nieuws van vandaag, nieuws, bg nieuws, leading news, hot news, bg nieuws, nieuwssite, al het nieuws, nieuws bg, nieuws van het laatste uur, laatste, laatste nieuws bg, nieuws van vandaag, nieuws vandaag, nieuws van het laatste uur, laatste nieuws, vandaag, nieuws bg, nieuws, nieuws vesti, 24 uur nieuws, vesti bg novini, wereld nieuws, vogel bg, bivol bg, bivol, trud bg novini, laatste nieuws vandaag, novinite bg nieuws, hallo bulgarije, wapen van politieke partij, delyan peevski, schandalig, bulgaarse nationale televisie, vrij europa, televisie, schandaal, exclusief, live, live tv nu, tv, tv online, tv-programma, bg, live nu, tv-nieuws, online, live tv online, rechtbank, rechtbank van burgas, districtsrechtbank van burgas, rechtbank van burgas, districtsrechtbank van burgas, districtsrechtbank van burgas, hof van beroep van burgas, officier van justitie van burgas, kantoor van de officier van justitie van burgas, kantoor van de officier van justitie van burgas, hoofdofficier van justitie, ivan geshev, officier van justitie geshev, tsatsarov, mvr burgas, odmvr burgas, odp burgas, politie burgas, districtspolitie burgas, officier van justitie tsatsarov, sgs-zaken, rechtbank varna, voorzitter van het Hooggerechtshof, gerechtelijke uitspraken in civiele zaken zaken, beslissingen in zaken, rechtbank van Plovdiv, gerechtelijke beslissing, beslissingen in zaken, rechtbank van Varna, strafrechtelijk, zaken, district, beslissingen van de districtsrechtbank, werk bij de rechtbank, voorzitter van het Hooggerechtshof, rechters van het Hooggerechtshof, rechtbank van Sofia, plaatsvervangende rechters, Plovdiv, rechtbank van Plovdiv, rechters Plovdiv, Hooggerechtshof, Inspectie van het Hooggerechtshof, Hoge Raad van Justitie, Hooggerechtshof, Hoge Raad van Justitie, advocaat, advocaat strafzaken, advocaat civiele zaken, advocaat huwelijkszaken, advocaat administratief, strafrecht, strafrechtelijk proces, burgerlijk recht, burgerlijk proces, bestuursrecht, staatsrecht,
