Македонските институции исполнуваат околку 50 отсто од индикаторите за пристапност до информации од јавен карактер. Тие одговараат бавно иако имаат рок од 20 дена кој е најдолгиот во регионот, но и тој многу често го надминуваат. Многу често молчат пред барањата на граѓаните, новинарите или граѓанските организации и чекаат да добијат жалба. Агенцијата за заштита на правото на слободен пристап до информациите од јавен карактер денеска одбележа 20 години од законот за од донесувањето на Законот за слободен пристап до информации од јавен карактер.
Македонската Влада, во однос на регионалниот индекс на отвореност, е најотворена во регионот, Парламентот е на второ место, зад Црна Гора, а Крива Паланка е најотворена општина во земјата. Сепак, голем дел од институциите се уште се многу затворени во поглед на обврските информациите да ги направат јавно достапни за сите. На дното на листата се Министерствата за спорт, политички систем, но и општините Боговиње, Студеничани и Лозово.
„Tреба да преминеме од право да побараш информација кон право информацијата да ти биде достапна. Барањето за слободен пристап е исклучително важен демократски механизам и мора да остане таков. Но, најуспешен систем не е оној во кој граѓаните поднесуваат илјадници барања. Најуспешен е оној во кој за голем дел од информациите воопшто нема потреба да поднесат барање. Граѓанинот не треба да прашува колку јавни пари се потрошени, кој склучил договор, која одлука е донесена, што било ветено, што било реализирано или како институцијата располага со ресурсите што ѝ се доверени. Тие информации треба да бидат проактивно објавени, лесно достапни, разбирливи, ажурирани и, секогаш кога е можно, во отворен и машински читлив формат. Не во скениран документ од сто страници кој формално е објавен, но практично никој не може да го пребарува или анализира“, вели Данче Даниловска Бајдевска, програмска директорка на Фондацијата Метаморфозис.
Таа ги посочи најновите резултати од Индексот на отвореност на локалната самоуправа, каде анализите покажуваат дека пристапноста останува една од слабите точки на институционалната отвореност, кај извршната власт, според последното објавено мерење на Метаморфозис, пристапноста е најслабо оценетата област, со само 48,79% исполнетост на индикаторите што е пад од речиси пет процентни поени во однос на претходното мерење, кога изнесуваше 54,18%.
На локално ниво, најновото мерење за 2026 година покажува уште послаб резултат општините исполнуваат само 33,6% од индикаторите за пристапност, а само 50 од 81 единица на локалната самоуправа, односно 61,7%, одговориле во законскиот рок на барањата за слободен пристап до информации, наспроти 62 општини претходната година.
Според директорот, Петар Гајдов, Агенцијата за заштита на правото на слободен пристап до информациите од јавен карактер годинава добила 334 жалби, во најголем дел од граѓани или граѓански организации, но посочи и дека институциите, иако го пробиваат рокот и добиваат жалби, сепак во најголем дел од случаите на крај ги доставуваат информациите.
„Слободниот пристап треба да значи проактивно објавување на информациите, да не се чека да се поднесуваат барања, туку самите институции да ги објавуваат на своите веб страниците и на тој начин граѓаните навремено да ги информираат“, рече Гајдов.
За амбасадорот на Шведска, Ола Солстром, прашањето на слободен пристап до информациите од јавен карактер е многу важно во време на дезининформации и други предизвици за демократијата заради што и земјите мора да продолжат заедно работат на транспарентноста, одговорноста и владеење на правото.
„Предизвиците на македонските граѓани, новинари или организации се многу слични на тие во Шведска, но разликата е во тоа што Шведска има многу долга историја на слобода на информациите, граѓаните ги знаат своите права, а институциите се брзи и имаат капацитети да ги обезбедат информациите“, вели Солстром.
„Пристапот до информации е стандард од кој треба да има исклучоци доколку само доколку има некоја исклучителна причина“, смета амбасадорот на Швајцарија, Кристоф Сомер, кој нагласи дека граѓаните мора да донесуваат одлуки кои треба да се базираат на информации, а нив треба да им ги обезбедат институциите.
Кај нас рокот за слободен пристап до информации е најдолг, ама и тој се пробива 2026
IUSTITIA.BG – Investigations 2009-2026 2026-09-28 12:59:37
Најнови вести Светски вести Вести од земјата Најважни вести најнови вести најважни најнови вести на денот Правда Петар Низамов Пердуви Петар Низамов – Пердуви Правда bg iustitia.bg iustitia iusticia истрага usticia Бургас Бугарија вести вести од последниот час вести на денот вести од денес вести од Бугарија Вестите од Бугарија блиц вести главни вести најважни најкоментирани најнови вести Бојко Борисов вести за времето вести за коронавирусот вести за времето facebook youtube facebook instagram вести денес вести од последните минути вести денес вести вести bg вести водечки вести актуелни вести bg страница со вести за вести сите вести вести bg вести од последниот час најнови вести bg вести од денес вести денес вести денес вести од последниот час најнови вести денес вести bg вести од 24 часа вести vesti bg вести од Новини свет птица bg bivol bg bivol trud bg novini најнови вести денес novinite bg вести здраво бугарија политичка партија грб делјан пеевски скандалозна Бугарска национална телевизија Слободна Европа телевизија скандал ексклузивно телевизија во живо во живо токму сега tv tv онлајн ТВ програма bg во живо сега tv вести онлајн tv онлајн суд во живо Бургас суд Окружен суд Бургас суд Бургас Окружен суд Бургас Окружен суд Бургас Окружен суд Бургас Обвинителство во Бургас Обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Генерален обвинител Иван Гешев Обвинител Гешев Цацаров Министерство за внатрешни работи Бургас ODMR Бургас ODPR Полиција во Бургас Окружна полиција Бургас Обвинителство во Бургас Цацаров Случаи на SGS Суд во Варна претседател на SGS судски одлуки за граѓански предмети одлуки за случаи Суд во Пловдив одлука на судските одлуки случаи Суд во Варна кривични предмети одлуки на окружниот суд работа во судот SGS претседател на SGS судии Софиски суд пост судии Суд во Пловдив судии во Пловдив Инспекторат на Врховниот суд во Пловдив Врховен суд Врховен суд Врховен судски совет адвокат кривични предмети адвокат граѓански предмети адвокат брачни случаи адвокат административно кривично право кривична постапка граѓанско право граѓанска постапка административно право уставно право
