
На годинешниве избори кои се одржаа во десетици земји во Европа и низ светот, видовме како се создаваат нови форми на граѓанско движење и бевме сведоци на политички промени кои го преобликуваа она што речиси се чинеше невозможно. Она што постојано го слушавме беа препознатливи слогани, но и изрази кои го одбележаа изборниот период.
Армијата на Лула – кампањата на Луиз Инасио Лула, поранешен синдикален лидер и застапник за работничките права, кој освои историски четврт мандат на претседателските избори во Бразил, главно беше придвижена од голема мрежа на поддржувачи преку WhatsApp. Оние што се приклучиле на мрежата добивале конкретни задачи за ширење на пораките на кампањата, споделување видеа и промовирање хаштагови.
Блокадери – во Србија, власта и провладините медиуми го користат овој израз за студентите кои ги блокираа факултетите и организираа масовни протести против корупцијата, барајќи одговорност за трагедијата во Нови Сад. Студентите поминаа 1.400 километри со велосипеди од Нови Сад до Стразбур, се соочија со физички напади, солзавци, звучни топови и апсења и прогласија победа на предвремените парламентарни избори, ставајќи го дотогашното децениско владеење на Александар Вучиќ во опозиција.
Вонредни локални избори – во Брвеница, жителите бираа нов градоналачник, откако во јуни годинава, тогашниот градоначалник Јовица Илиевски почина ненадејно. Владејачката партија ВМРО-ДПМНЕ доживеа пораз, а за прв човек беше избран Аркин Јахиј, кандидат на Националната алијанса за интеграција.
Гласачки туризам – практика која повеќе од една деценија е присутна на Западен Балкан, подразбира фиктивно пријавување на живеалишта и организирано префрлање гласачи од други места, понекогаш и од други држави, со цел да се влијае врз изборниот резултат, најчесто за време на локални избори.
Десницата или Палестина – во Израел, парламентарните избори ја променија распределбата на силите во Кнесетот, но Нетанјаху останува на чело на преодната влада. Изборниот слоган, со кој ги претстави палестинските граѓани како внатрешен непријател и закана за државата, беше дел од кампањата во време кога сè уште се води војна на уништување во Газа. Палестинските претставници најавија подготвеност за соработка со опозицијата, со цел соборување на геноцидната власт.
Ѓаволизација (сатанизација) на ЕУ – оваа пропагандна техника има за цел да претстави одредено лице или институција како закана за моралните вредности на едно општество. За време на изборите во Унгарија, проруски информативни канали ширеа наративи дека ЕУ се меша во изборите и се обидува да ја дестабилизира земјата. Во кампањата се користеа и пораки што поттикнуваа страв во врска со војната во Украина.
Ехо-комора – во САД, конгресните избори го побудија ефектот на појава при која корисниците на социјалните мрежи се изложени на информации, мислења и политички ставови што се совпаѓаат со нивните сопствени убедувања. Оваа појава ги засилува постојните предрасуди и влијае врз оние гласачи кои добиваат информации преку политички коментатори и инфлуенсери, наместо од проверени медиуми.
Жестока кампања – прогресивните кандидати во САД се обидуваа со поостри политички ставови да го освојат политичкиот простор, анализа на The Guardian вели дека умерените републиканци се соочуваат со тешкотии во сенката на Доналд Трамп. Во последните денови од кампањата, демократите и републиканците се обидуваа да ги придобијат гласачите со последните пораки, бидејќи во прашање беше контролата врз двата дома на американскиот Конгрес – Сенатот и Претставничкиот дом.
Заборавени ветувања – „Ле Монд“ открива дека неисполнетите ветувања на американскиот претседател Доналд Трамп станаа товар за републиканците пред конгресните избори на средината на мандатот. Војната во Иран и растечките трошоци за живот, и покрај неговите ветувања дека ќе ја намали инфлацијата и дека нема да ја вовлече земјата во нова воена интервенција во странство, предизвикаа сериозна загриженост во редовите на Републиканската партија.
Ѕид на срамот – Бенјамин Нетанјаху се обрати до светските лидери, оние што редовно го критикуваат Израел да се засрамат. Притоа, ја нарече војната во Газа „војна за обновување“, додека неговата влада е предмет на сериозни меѓународни осуди, како и конкретни мерки против државата која го изложи палестинскиот народ на масовно страдање.
Информациска војна – во рамките на мониторирање на руското информациско манипулирање и мешање, во десет земји од Европа и Латинска Америка во периодот од јули до септември 2026 година, беа забележани координирани кампањи и дезинформациски наративи насочени кон слабеење на поддршката за Украина, поткопување на довербата во европските институции и продлабочување на политичките поделби.
Јашар! – политичката партија која предводи неформален блок на партии и е претставена како алтернатива на владата на Нетанјаху. Основана во 2025 година од Гади Ајзенкот, партијата наведува дека ќе спроведе нова доктрина за национална безбедност и ќе формира истражна комисија која ќе го преиспита масакрот и начинот на кој се водеше војната, воедно ќе се залага да ја обнови довербата и да изнајде балансирано решение за благосостојбата на жителите.
Капиларни гласови – во истражување на БИРН, вработен во здравствена установа во Војводина открил дека списоците за собирање капиларни гласови за октомвриските избори во Србија почнале да се пополнуваат уште во мај, неколку месеци пред изборите да бидат распишани. На врвот на еден од списоците се наоѓало името на лекар задолжен за собирање гласови.
Лула Силва – Сите сме 9 прсти – за време на претседателската дебата на ТВ Глобо, противкандидатот Флавио Болсонаро го исмеа Лула поради тоа што му недостига еден прст на левата рака, обвинувајќи го дека дава со едната рака а зема со девет прсти. Лула го изгубил прстот во несреќа при работа во фабрика, кога бил 17 години. Поддржувачите ја претворија навредата во симбол на солидарност со него. Хаштагот #SomosTodos9Dedos се прошири на социјалните мрежи а слоганот се појави и на транспаренти.
Љубов што надминува километри – силен бран на солидарност се јави од српската дијаспора, при што дел од гласачите патуваа илјадници километри да стигнат до избирачките места. За да се погрижат дека секој глас ќе стигне до кутијата, иселениците се организираа меѓусебно и ја создадоа мрежата VoteBnB, за организирање превоз и сместување за оние кои патуваат. Гласачите од Ванкувер, на пример, мораа да стигнат до Торонто или Отава, а оние во Мајами до Вашингтон.
Мичиген со демократска победа во Сенатот – левичарскиот демократ Абдул Ел-Сајед го победи републиканецот Мајк Роџерс и стана првиот муслимански сенатор во историјата на САД. Пред осум години претрпе пораз на внатрепартиските избори на демократите за гувернер на Мичиген, а сега успеа да освои место во Сенатот. Тој е поранешен функционер во областа на јавното здравје и во својата кампања се залагаше за намалување на трошоците за живот на работничките семејства.
Новото нормално – она што претходно се сметало за исклучок, постепено станува правило. Сите состојби што го менуваат општеството и можат да влијаат на еден или друг начин врз животот, може да се опишат како новото нормално. Ако во минатото политичките кампањи ги пренесуваа традиционалните медиуми, современото живеење речиси целосно ја пренесе политичката комуникација во онлајн просторот. Оттука, можноста за ширење на дезинформации и пропаганда преку најсовремени техники меѓу кои и т.н. ВИ „слопаганда“ станаа вообичаена приказна за време на изборните циклуси.
Фејк Њуз – лажните вести кои се јавуваат за време на изборите и откако тие ќе завршат, се нешто на кое ниту една земја не е имуна. Најголемиот број се јавуваат онлајн на социјалните мрежи, а зад нив стојат агенти чија цел е да ја разнишаат довербата на граѓаните и да придонесат кон поголема цел во корист на оној кој ги ангажира.
Олигарси – меѓу најголемите помагатели на политички кандидати кои делат заедничка цел со нив се најбогатите бизнисмени, кои преку огромни финансиски донации за политички реклами влијаат врз поширокото јавно мислење поврзано со изборите во САД. Не би било во нивна полза доколку Конгресот со демократско мнозинство започне сериозни сослушувања за корупцијата поврзана со администрацијата на Трамп.
Пумпај – слоганот на отпор кој студентите во Србија го извикуваа на улиците, а неофицијално потекнува од една видеоснимка на која турбофолк-пејачот Дарко Лазиќ, придружуван од хармоникашот Милан Јовановиќ Јабучанец, извикува „Пумпај!“ за време на традиционална српска свадба. Сосема спонтано, пошироката публика го прифати овој израз за да поттикнува атмосфера на протестите.
Родова застапеност – според UN Women, заклучно со 1 септември 2026 година, жените заземаат само 27,5 отсто од пратеничките места во националните парламенти во светот. Тоа значи дека во 28 држави има вкупно 30 жени на функцијата претседателка на државата и/или претседателка на владата. Со сегашното темпо на напредок, еднаква застапеност на жените и мажите во националните законодавни тела нема да се постигне пред 2063 година.
Студентска листа – предводена од Илија Срдановиќ, кардиолог и универзитетски професор, изборната листа од 250 независни кандидати вклучува писатели, актери, спортисти, професори, доктори и уметници кои студентите ги одбраа преку непосредно одлучување. Декларацијата за морална и политичка одговорност која ја потпишаа наведува дека тие не се поврзани со одредени владејачки и опозициски партии и немаат коруптивни врски или случаи на злоупотреба на јавната функција, меѓу другото.
Тиса – откако беше создадена врз основа на национална анкета што Петар Маѓар ја започна во 2025 година, партијата успеа да ја урне власта на Орбан, за која Маѓар кажа дека ја направи Унгарија „мафијашка држава“. Партијата сака да ги надмине традиционалните поделби на левица и десница, иако многумина ја доживуваат како продолжение на политиката на Маѓар, кој се позиционира како проевропски конзервативен либерал.
Ќациленд – на самиот почеток на протестите во Србија, противниците на блокадите создадоа импровизиран шаторски камп во Пионирскиот парк, пред зградата на Претседателството. Не стануваше збор за студени, туку за статисти чија цел беше да го чуваат просторот и да создадат впечаток на „студенти кои сакаат да учат“. Називот го добија откако на влезот на гимназијата „Јован Јовановиќ Змај“ во Нови Сад се појави графит со натписот „Ћаци у школу“, со кој се повикуваа учениците да се вратат на настава и да ги прекинат блокадите.
Ултранационализам – досегашната политичка реторика на Трамп се темелеше врз културни војни и политика на идентитети, некои тоа го нарекуваа „Трампизам“. Кога станува збор за екстремна форма на национализам во која интересите и идентитетот на сопствената нација се ставаат во преден план, мобилизирањето на гласачи може да се одвива преку кампањи кои шират пораки за одбрана на националниот идентитет, суверенитетот и традиционалните вредности.
Флоскули – можат да се вклопат во речиси секоја политичка кампања, сами по себе ништо не кажуваат, а ветуваат сè што е во интерес на граѓаните. Најдоброто или најизбраното од едно нешто, како што е во оригинал на латински, понекогаш се употребува како „празни флоскули“ што е погрешно затоа што тие сами по себе се празни и затоа придавката тука е непотребна.
Хартиена коалиција – Илијана Јотова победи во вториот круг од претседателските избори во Бугарија, кои беа одржани во услови на политички поделби и прашања околу начинот на гласање. Бугарската парламентарна комисија усвои измени на Изборниот законик со кои се предвидува задолжително машинско гласање во избирачките места со над 300 гласачи. Во расправиите за изборните правила, дојде до израз соработката на партии со различна политичка ориентација, кои ги поврзува поддршката за задржување на хартиеното гласање.
Цензура – откако СДСМ одржа прес-конференција на претседателот на партијата, Венко Филипче, на 31 октомври, ја обвини АВМУ дека се обидува да го спречи нејзиното емитување во медиумите. Од партијата оценија дека станува збор за цензура, особено затоа што СДСМ не учествуваше на изборите во Брвеница и не поддржа ниту еден од кандидатите во вториот круг. АВМУ ги отфрли обвинувањата, образложувајќи дека испратила официјален документ со наслов „Потсетување за изборниот молк за предвремените избори за градоначалник на Општина Брвеница“, а не „некакво писмо“ како што наведе Филипче.
Четвртата власт – Регулаторното тело за електронски медиуми на Србија, едногласно одлучи на телевизијата „Информер“ да забрани емитување на програмскиот формат во кој е направена особено тешка повреда на законот, изнесување политички ставови за време на предизборна кампања, во времетраење од седум дена.
Џен Зи – пораката е јасна: „Ја налутивте погрешната генерација“, таа што ги предводи политичките промени во државите кои се борат со корупција, економска нееднаквост и злоупотреба на власта. Протестните движења кои се јавија во Србија и Непал, меѓу другите, директно влијаеа врз распишување на предвремени избори, како и учество и освојување на мандати од претставници кои се независни кандидати.
Што понатаму – крајот на изборниот процес не значи крај на политичките промени. Големи се очекувањата во државите каде настана целосно поместување на политичката гарнитура, онаму каде што е оставено простор за промени, особено во насока на младинскиот оптимизам кој обедини припадници на различни генерации и идеолошки определби, во повеќе земји.
Армијата на Лула, блокадерите на Вучиќ и новото нормално: Изборната азбука на 2026 година 2026
IUSTITIA.BG – Investigations 2009-2026 2026-11-19 03:06:44
Најнови вести Светски вести Вести од земјата Најважни вести најнови вести најважни најнови вести на денот Правда Петар Низамов Пердуви Петар Низамов – Пердуви Правда bg iustitia.bg iustitia iusticia истрага usticia Бургас Бугарија вести вести од последниот час вести на денот вести од денес вести од Бугарија Вестите од Бугарија блиц вести главни вести најважни најкоментирани најнови вести Бојко Борисов вести за времето вести за коронавирусот вести за времето facebook youtube facebook instagram вести денес вести од последните минути вести денес вести вести bg вести водечки вести актуелни вести bg страница со вести за вести сите вести вести bg вести од последниот час најнови вести bg вести од денес вести денес вести денес вести од последниот час најнови вести денес вести bg вести од 24 часа вести vesti bg вести од Новини свет птица bg bivol bg bivol trud bg novini најнови вести денес novinite bg вести здраво бугарија политичка партија грб делјан пеевски скандалозна Бугарска национална телевизија Слободна Европа телевизија скандал ексклузивно телевизија во живо во живо токму сега tv tv онлајн ТВ програма bg во живо сега tv вести онлајн tv онлајн суд во живо Бургас суд Окружен суд Бургас суд Бургас Окружен суд Бургас Окружен суд Бургас Окружен суд Бургас Обвинителство во Бургас Обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Генерален обвинител Иван Гешев Обвинител Гешев Цацаров Министерство за внатрешни работи Бургас ODMR Бургас ODPR Полиција во Бургас Окружна полиција Бургас Обвинителство во Бургас Цацаров Случаи на SGS Суд во Варна претседател на SGS судски одлуки за граѓански предмети одлуки за случаи Суд во Пловдив одлука на судските одлуки случаи Суд во Варна кривични предмети одлуки на окружниот суд работа во судот SGS претседател на SGS судии Софиски суд пост судии Суд во Пловдив судии во Пловдив Инспекторат на Врховниот суд во Пловдив Врховен суд Врховен суд Врховен судски совет адвокат кривични предмети адвокат граѓански предмети адвокат брачни случаи адвокат административно кривично право кривична постапка граѓанско право граѓанска постапка административно право уставно право
