Avrupa’da çokuluslu perakende ve toptan gıda marketleri grubu Ahold Delhaize’deki güvenlik sorununun ardından bazı sistemlerin kapatılması, Hollanda’da Albert Heijn’ın dağıtım merkezlerinde çalışmaları durdurdu. Ancak şirket içinde ilk güvenlik bildirimi, kamuoyuna açıklanan kesintiden bir gün önce yapılmıştı. soL’a konuşan, kimliği gizli tutulan bir Albert Heijn çalışanına göre, cumartesi gecesi ekiplere bildirilen sorunun birkaç saat sonra çözüldüğü söylendi. Pazar akşamı ise daha büyük bir sorunla karşı karşıya olunduğu duyuruldu.

soL, 13 Ekim’de yayımladığı haberde Fransa’da soğutma sistemlerine yönelik saldırının yol açtığı gıda kayıplarını ve Ahold Delhaize’daki güvenlik olayının dağıtıma etkilerini ele almıştı. İki olay arasında doğrulanmış bir bağlantı bulunmasa da soru işaretleri de silinemiyor. Albert Heijn çalışanının anlatımı ise Hollanda’daki kesintinin şirket içinde nasıl karşılandığına, müdahale sürecine ve sistemleri yeniden çalıştırmanın güçlüklerine ilişkin yeni bilgiler içeriyor.

İlk bildirimden sonra ‘çözüldü’ güncellemesi

Çalışanın anlatımına göre, ekiplere ilk güvenlik sorunu bildirimi 10 Ekim Cumartesi gecesi yapıldı. İki-üç saat sonra yayımlanan güncellemede sorunun çözüldüğü belirtildi.

11 Ekim Pazar akşamı saat 21.00 sıralarında gelen bilgilendirme farklıydı. Daha büyük bir sorun yaşandığı, internet sitesi ve uygulamanın tamamen kapatıldığı, eve teslimatların durdurulduğu söylendi. Şirket içi iletişimde kullanılan bazı sistemlerin de kapatılması üzerine çalışanlardan pazartesi sabahı ofise gelmeleri istendi.

Albert Heijn’ın kamuya açık açıklamasında hizmetleri etkileyen olayın pazar öğleden sonra başladığı belirtiliyor. Çalışanın aktardığı cumartesi gecesi bildiriminin aynı olayla bağlantısı henüz bağımsız olarak doğrulanmış değil.

Pazartesi sabahı yapılan genel bilgilendirmede ise çalışanlara sisteme izinsiz erişim tespit edildiği söylendi. Kaynağın aktardığına göre, daha büyük bir zararın önüne geçmek için sistemlerin kapatıldığı anlatıldı:

Aslında kapanma sebebi önlem; en azından bize böyle aktarıldı.

Ahold Delhaize’ın 12 Ekim tarihli açıklaması da bazı sistemlerin korunmaları amacıyla devre dışı bırakıldığını bildiriyor. Bununla birlikte, şirket yönetimi aynı gün NOS’a yaptığı açıklamada kötü niyetli kişilerin sistemlere girip girmediğine ilişkin incelemenin sürdüğünü belirtti. Çalışanın şirket içi toplantıdan aktardığı izinsiz erişim bilgisi henüz bağımsız olarak doğrulanmış değil.

Sistemleri şirket dışından bir kuruluş inceliyor

Çalışanın verdiği bilgiye göre, ne yaşandığını belirlemek üzere şirket dışından bir kuruluş sistemlerde inceleme yürütüyor. Kaynak, kendilerine yapılan bilgilendirmelerde hizmet sağlayıcı Microsoft’la da görüşüldüğünün aktarıldığını, sistemlerin yeniden açılması konusunda bu süreçlerden çıkacak kararların beklendiğini söyledi.

Kapatma kararının mağazalardaki karşılığı ise ürün sevkiyatının aksaması oldu. Albert Heijn Genel Müdürü Margaret Versteden-van Duijn, NOS’a bazı dağıtım merkezlerinde işlerin tamamen durduğunu açıkladı. Yönetici, bunun sistemlerin önlem amacıyla kapatılmasından kaynaklandığını belirterek özellikle taze ürünlerde rafların boş kalabileceği uyarısında bulundu.

Şirketin 12 Ekim akşamı güncellediği açıklamada mağazaların açık olduğu, ancak çevrim içi siparişlerin teslim edilemediği bildirildi. Ürün bulunabilirliğinin mağazalara göre değişeceği; sebze ve meyvenin, ekmek ve uzun ömürlü ürünlere göre kesintiden daha fazla etkilenebileceği belirtildi.

Farklı ülkelerdeki zincirler de etkilendi

Çalışan, sorunun yalnızca Albert Heijn’la sınırlı kalmamasını grup şirketlerinin ortak altyapı kullanmasına bağlıyor. Belçika ve ABD’deki zincirlerin de etkilendiğini aktarıyor.

Kesintinin sınır ötesindeki etkileri kamuya açık haberlerde de yer aldı. Hollanda kamu yayıncısı NPO, grubun Belçika ve ABD’deki faaliyetlerinde de sorunlar yaşandığını bildirdi. Grocery Dive’ın haberine göre, ABD’de Hannaford, Stop & Shop, Giant Food, Food Lion ve The Giant Company’nin internet sitelerine 12 Ekim Pazartesi sabahı erişilemedi.

NPO’ya konuşan siber güvenlik uzmanı Pim Takkenberg, farklı ülkelerde kesinti görülmesinin tek başına sistemin ne kadar savunmasız olduğunu göstermediğine dikkat çekti. Takkenberg’e göre bu durum, aynı sistemlerden dünyanın farklı yerlerindeki marketlerin yararlandığını ortaya koyuyor.

Hollanda’da ise Albert Heijn’ın pazardaki ağırlığı, kesintinin etkisini büyütüyor. NOS’un NielsenIQ verilerine dayandırdığı habere göre zincirin 2025’teki süpermarket pazar payı yaklaşık yüzde 38. En yakın rakibi Jumbo’nun payı yaklaşık yüzde 20. Kesintinin ardından Jumbo ve çevrim içi market Picnic, siparişlerinin arttığını ve teslimat kapasitelerini yükseltmeye çalıştıklarını açıkladı.

Büyük altyapı, az sayıda kişide biriken bilgi

soL’a konuşan çalışan, şirketin bilişim altyapısında birbirinden farklı dönemlere ait teknolojilerin birlikte kullanıldığını anlatıyor:

“AH bünyesinde çalışan sistemler çok büyük, karışık; bir kısmı çok eski teknoloji, bir kısmı yeni.”

Kaynağa göre, bazı sistemlerin değiştirilmesi ya da güncellenmesi uzun yıllara yayılan çalışmalar gerektiriyor. Bir başka güçlük de sistemlerin bazı bölümlerinin nasıl işlediğine ilişkin ayrıntılı bilginin az sayıda çalışanda toplanması. Çalışan, bu büyüklükteki şirketlerde kimi işleyişleri bilen kişi sayısının bir-iki kişiyle sınırlı kalabildiğini belirtiyor.

Ancak kaynak, şirketin kesintilere karşı hazırlık yapmadığını söylemiyor. Güvenlik konusunda ekiplerin sürekli çalıştığını, geçen yıl olası sistem kesintileri için de ayrıntılı bir hazırlık yürütüldüğünü aktarıyor:

Geçen yıl sistemlerin çökmesi durumunda neler yapılabileceği konusunda iki hafta boyunca detaylı şekilde çalışıldı. Bunun hazırlığı var aslında.

Bu planların mevcut olayda ne ölçüde uygulanabileceğinin ise sistemleri yeniden devreye alma sürecinde görüleceğini söylüyor.

Teknoloji ekipleri üç vardiyaya geçti

Kesintinin ardından teknoloji ekiplerinde üç vardiyalı çalışma düzenine geçildi. Kaynağın verdiği bilgiye göre, her ekipten çalışanların ofiste bulunması istendi; vardiyaların ekipler içinde paylaşılması kararlaştırıldı.

“Vardiyaları takım içinde ayarlamamızı söylediler” diyen çalışan, yönetimin dinlenme konusunda da uyarılarda bulunduğunu aktarıyor: “Uyku ve sağlık konusunda çok ciddi konuştular.”

Çalışan, görüşmenin yapıldığı sırada sistemlerin tamamen açılması için kesin bir süre verilmediğini belirtti. Kendi değerlendirmesine göre toparlanma birkaç gün içinde gerçekleşebilir; ancak altyapının karmaşıklığı nedeniyle bir-iki haftaya uzaması da mümkün. Bu süreler, şirketin açıkladığı bir hizmete dönüş takvimi değil.

Kaynak, kesintinin uzaması hâlinde eve teslimatların daha uzun süre yapılamayacağını, mağazalara ulaşan ürün miktarının da sınırlı kalabileceğini söylüyor. Şirketin kamuya açık açıklamasında da hizmetlerin ne zaman yeniden başlayacağına ilişkin kesin bir tarih bulunmuyor.

soL’un dört kez sansürlenen X hesabını takip ederek yaygınlaştırabilirsiniz.

soL Haber’i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.