19-22 Aralık 2000 tarihinde ülke genelindeki 20 ayrı cezaevinde düzenlenen “Hayata Dönüş Operasyonu”nda 32 kişi yaşamını yitirdi. 10 bin asker ve polisle adeta bir katliam gerçekleştirildi.

Dün Bakırköy 13. Ağır Ceza Mahkemesi’nde süren duruşmaya, 2 mağdur ile taraf avukatları katıldı. Duruşma, Ses ve Görüntülü Bilişim Sistemi (SEGBİS) ile kayıt altına alındı.

Taraf avukatlarının beyanlarının alınmasının ardından mahkeme heyeti kararını açıkladı.

TCK’de suç tarihi olan 19 Aralık 2000 tarihinden itibaren geçen zaman içinde, 19 Haziran 2023 tarihi itibarıyla olağanüstü dava zaman aşımı süresinin dolmuş olduğunu belirten mahkeme, bu nedenle tüm sanıklar hakkındaki kamu davalarının ayrı ayrı düşmesine karar verdi.

Katliamda yaşananlar

Hapishanelerde koğuş sistemi yerine F Tipi cezaevleri ile getirilmek istenen tecrit uygulamasına karşı mahkumlar süresiz açlık grevine başlamıştı. Tutuklu ve hükümlüler, tecridin kaldırılması talebiyle 20 Ekim 2000 günü başladıkları açlık grevinin 45. gününde ölüm orucu kararı aldılar.

Direnişin 40. gününde TTB, TMMOB, İnsan Hakları Derneği gibi kurumlar ortak bir deklarasyonla DSP-ANAP-MHP koalisyonundan sorunun çözümüne yönelik adımlar atmasını talep ettiler. Dönemin Adalet Bakanı Hikmet Sami Türk ile yapılan görüşmeler sonucu müzakere süreci başladı. Operasyondan 10 gün önce, 9 Aralık’ta Hikmet Sami Türk, müzakere sürecinin devam ettiğini, tam bir sonuca varılmadan kesinlikle bir girişimde bulunmayacaklarını ve ölüm oruçlarını sona erdirmek amacıyla F Tipi ceza ve tutukevlerine nakillerin ertelendiğini açıkladı.

Artık çözüm için bir kapı aralandığı düşünülürken, 13 Aralık’ta RTÜK cezaevleriyle ilgili yayın yasağı getirdi. 17 Aralık’ta DGM, F tipi cezaevlerini eleştirmenin “örgüt üyeliği” anlamına geleceği kararlara imza attı. Açıklamadan günler sonra, 19 Aralık’taysa 20 cezaevine 10 bin güvenlik kuvvetiyle büyük bir saldırı başlatıldı.

Operasyon kararının altında dönemin Başbakanı Bülent Ecevit, Başbakan Yardımcıları Mesut Yılmaz ve Devlet Bahçeli’nin imzası vardı. O hükümette yer alan ve ardından AKP’de önemli görevler üstlenen birçok isim de bu kararın arkasındaydı.

Operasyon ekranlardan milyonlara canlı olarak izletildi. Kanlı saldırıda tam 30 mahkum ve 2 asker hayatını kaybetti. 3 gün süren operasyonlarda 237 mahkum yaralandı veya sakat kaldı. Askerlerin mahkumlar tarafından öldürüldüğü iddia edilse de bunun gerçek dışı olduğu, askerlerin üzerinden yine asker kurşunları çıkınca anlaşıldı. Devlet kendi “güvenliği” altında bulundurduğu mahkumları kendi elleri ile hazırladığı kanlı bir operasyon içine sürükledi.

Tüm bu yaşananların üzerine, operasyonlardan sağ kurtulan mahkumlara “kasten öldürme”, “cezaevi yönetimine karşı silahlı isyan” gibi suçlardan çeşitli davalar açıldı.

F tipi cezaevlerinin mimarlarından olan ve “Hayata Dönüş Operasyonu” sırasında Cezaevleri Genel Müdürlüğü görevinde bulunan Ali Suat Ertosun’a 2004 senesinde hükümet kararıyla “Devlet Üstün Hizmet Madalyası” verildi. Ertosun, madalyasını dönemin Adalet Bakanı AKP’li Cemil Çiçek’in elinden aldı.