İzlanda’da seçmenler, Avrupa Birliği’ne (AB) üyelik müzakerelerinin yeniden başlatılmasını reddetti.

İzlanda kamu yayıncısı RÚV’un açıkladığı sonuçlara göre, oyların yüzde 52,5’i hükümetin AB ile müzakerelere yeniden başlama önerisine karşı kullanıldı. “Evet” oylarının oranıysa yüzde 47,5’te kaldı.

Oyların yalnızca küçük bir bölümünün sayımı sürerken RÚV, sonucun değişmesinin beklenmediğini duyurdu.

Referandum sonucu teknik olarak bağlayıcı değil. Ancak Başbakan Kristrún Frostadóttir liderliğindeki hükümet, halkın kararına uyacağını daha önce açıklamıştı.

Frostadóttir ayrıca referandumdan “hayır” çıkması halinde AB üyeliği konusunu 2028’de sona erecek görev süresi boyunca yeniden siyasi gündeme taşımayacağını söylemişti.

AB yanlıları ‘ekonomik istikrarı’ öne sürdü

Referandum kampanyasının merkezindeki tartışmalardan biri İzlanda ekonomisindeki yüksek faizler ve hayat pahalılığıydı.

AB üyeliğini destekleyenler, Birliğe katılımın ve ilerleyen aşamada avronun kullanılmasının İzlanda’nın küçük ve dış şoklara açık ekonomisine daha fazla istikrar sağlayabileceğini öne sürüyordu.

İzlanda Merkez Bankası’nın politika faizi yüzde 8 seviyesindeyken Avrupa Merkez Bankası’nın faiz oranının yüzde 2,25 olması, “evet” kampanyasının sıkça öne çıkardığı karşılaştırmalardan biri oldu.

AB yanlıları ayrıca Ukrayna’daki savaş, ABD’nin ticaret politikaları ve ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’a ilişkin ilhak söylemleri nedeniyle değişen uluslararası ortamda Avrupa Birliği içerisinde yer almanın İzlanda’nın güvenliğini güçlendireceğini ileri sürüyordu.

Balıkçılık tartışmanın merkezindeydi

AB üyeliğine karşı çıkanların en önemli itirazlarından biriyse İzlanda’nın balıkçılık kaynakları üzerindeki egemenliğini kaybetme ihtimali oldu.

Balıkçılık İzlanda ekonomisinin başlıca sektörleri arasında bulunuyor. Sektör, ülkenin mal ihracatının yaklaşık yüzde 40’ını oluşturuyor.

İzlanda’daki balıkçılık şirketlerinin yaklaşık yüzde 90’ı AB üyeliğine karşı çıkıyor.

AB yönetimi referandum öncesinde İzlanda’nın balıkçılık ve tarım alanındaki özel koşullarına üyelik görüşmelerinde esneklik gösterilebileceğinin mesajını vermişti.

AB Komisyonu’nun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Marta Kos, İzlanda’nın balıkçılık ve tarım alanındaki özgün koşullarının bilindiğini belirterek bu alanlarda “yaratıcı çözümler” bulunabileceğini savunmuştu.

Ancak üyelik karşıtları, bu tür güvencelerin gelecekte AB’nin ortak balıkçılık politikası karşısında İzlanda’nın kendi karasuları ve balıkçılık kotaları üzerindeki kontrolünü koruyacağını garanti etmediğini savundu.

İlk başvuru 2008 krizinin ardından yapılmıştı

İzlanda, 2008 küresel finans krizinin ülke ekonomisini ağır biçimde sarsmasının ardından 2009 yılında AB üyeliği için başvuruda bulunmuştu.

Üyelik görüşmeleri daha sonra özellikle balıkçılık hakları konusunda yaşanan anlaşmazlıklarla karşılaşmış, AB karşıtı bir hükümetin iktidara gelmesinin ardından görüşmeler 2013 yılında durdurulmuştu.

Ülke AB üyesi olmamasına karşın Avrupa Ekonomik Alanı ve Schengen Bölgesi içerisinde yer alıyor. Bu nedenle İzlanda, Avrupa tek pazarına geniş ölçüde erişirken birçok AB düzenlemesini de uyguluyor.

Referandum sonucu bu ilişkileri değiştirmeyecek.

Referandumda “evet” çıkması durumunda dahi İzlanda doğrudan AB üyesi olmayacaktı. Hükümet Brüksel’le üyelik görüşmelerine başlayacak, görüşmeler sonucunda ortaya çıkacak olası üyelik anlaşması daha sonra ikinci bir referandumda İzlanda halkının onayına sunulacaktı.

Sonuç, AB’nin son dönemde yeniden hız kazandırmaya çalıştığı genişleme politikasına da bir darbe olarak değerlendiriliyor.

soL Haber’i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.