
Во изминатата година изданијата на Фондацијата Метаморфозис, изработија речиси 1.000 проверки на факти и разоткривања на спинови (манипулации), искажани од учесници во креирањето на јавните политики, како и проверки на исполнетоста на предизборните ветувања на политичките партии. Денеска е 2 Април, Ден на проверката на факти (#FactCheckingDay) кога факт-чекерите (проверувачите на факти), кои секојдневно работат јавната дебата да се темели врз факти, а не врз измислици, одбележуваат уште една напорна година во која доминираа глобални геополитички настани, како на пример војните во чија суштина е непридржувањето кон фактите и вистината.
„Војните, кои по својата природа ја замаглуваат, прикриваат и извитоперуваат вистината и фактите, и во изминатиов период, како и во актуелниов момент се една од главните глобални медиумски теми. Војната во Украина по агресијата на Русија врз својот мирољубив сосед трае веќе над 4 години без надеж за примирје. По минатогодишниот воздушен напад врз Иран, кога лани летото беа бомбардирани нукеларните постројки и истражувачки центри на оваа држава од Израел и САД, во моментов гледаме проширена реприза, која има сериозни шанси да се претвори во инвазија и која веќе се шири врз целиот регион“, се наведува во соопштението на Метаморфозис по повод Денот на проверката на факти.
Првиот Меѓународен ден на проверката на факти беше воспоставен од Меѓународната мрежа за проверка на факти (IFCN) во 2016 година со цел да се прослави и истакне работата на проверувачите на факти ширум светот и оттогаш се одбележува секоја година. IFCN започна со само десетина членки за денес во неа да членуваат над 180 организации ширум светот.
Во С. Македонија, полноправна и сертифицирана членка на оваа мрежа од 2019 година е Фондацијата Метаморфозис (metamorphosis.org.mk) и порталот за проверка на факти Вистиномер (vistinomer.mk). Од 2023 година Метаморфозис и Вистиномер се сертифицирани членки и на Европската мрежа за стандарди при проверката на факти (EFCSN) со седиште во Брисел, Белгија, а во проверката на факти активно се вклучени и другите изданија на Метаморфозис – новинската агенција Мета (meta.mk) и информативниот портал на албански јазик, Порталб (portalb.mk).
Во однос на војната во Украина, од Метаморфозис посочуваат дека брзината на ескалацијата на овој конфликт е соодветна на брзината на ширењето на дезинформациите кои произлегуваат од него. Едноставно, што повеќе држави и луѓе се директно или индиректно засегнати од воениот судир, толку повеќе дезинформации, манипулации и полувистини почнуваат да циркулираат во јавноста.
„За разлика од самиот почеток на конфликтот, кога можеше да се забележи злоупотреба на визуелни елементи (фотографии, видео инстерти, итн.) од претходни конфликти, а на кои им се припишуваше лажна актуелност со цел другата страна да се прикаже како злосторничка, сега веќе сме сведоци дезинформациски наративи да се туркаат преку постојани и репетитивни невистини, а се со цел неповолните вести и информации во медиумите да се врамат поинаку и настаните да се прикажат во светло поволно за оној кој го турка таквиот дезинформациски наратив во јавноста“, соопштија од Метаморфозис.
Според нив, неретко ова се прави од највисоко позиционирани државнички личности или кругови, кои се постојано цитирани од светските медиуми и чии дезинформациски акробации многу полесно стигнуваат до широката јавност за разлика од проверките на факти. Кога станува збор, пак, за дезинформациите и странското мешање и манипулација со информации (FIMI – Foreign Information Manipulation and Interference) кои потекнуваат од Кремљ и кои во изминатите години претставуваа главен предизвик за проверувачите на факти, според Метаморфозис, во последно време се забележува спласнување на интензитетот, но сѐ уште се одржуваат во живот постоечките дезинформациски наративи против Украина, против Западот и неговите институции како ЕУ и НАТО, а продолжи величењето на Русија и Путин.
„Покрај војните, она што, исто така, претставува сериозен предизвик за проверувачите на факти е зголемената употреба на вештачката интелигенција за ширење дезинформации. За разлика од изминатите 2-3 години, кога дезинформациите произведени со вештачка интелигенција главно беа преземани од странство, а со тоа и беа полесни за разоткривање, сега веќе, како што и предвидовме, употребата на вештачката интелигенција во продукцијата на дезинформации станува сѐ повеќе домашна, односно локална, при што експлозија на ваквите локализирани дезинформации, произведени со помош на вештачка интелигенција, се очекува во 2027-28 година“, се вели соопштението.
Оттаму додаваат дека сè повеќе фотографии, кои се користат, пред сè, за бркање кликови или продажба на лекови, на пример, се од домашни корисници и ваквиот тренд бездруго ќе продолжи. Според Метаморфозис, он-лајн измамите, и тоа особено оние кои се шират преку социјалните мрежи, во изминатиот период доживуваат своевидна „мини-ренесанса“, при што се зголемува бројот на видовите на измами со кои се сретнуваме.
Меѓународниот ден на проверката на факти годинава се одбележува преку слоганот „Ние стоиме зад фактите!“ „We Stand for Facts!“, а Меѓународната мрежа за проверка на факти ќe го претстави најновиот годишен извештај за состојбата со проверката на фактите (State of the Fact-Checkers Report).
Ден на проверката на факти 2026: Војните и геополитичката нестабилност – предизвик за проверувачите на факти ширум светот 2026 IUSTITIA.BG – Investigations 2009-2026 2026-04-02 14:14:32 Најнови вести Светски вести Вести од земјата Најважни вести најнови вести најважни најнови вести на денот Правда Петар Низамов Пердуви Петар Низамов – Пердуви Правда bg iustitia.bg iustitia iusticia истрага usticia Бургас Бугарија вести вести од последниот час вести на денот вести од денес вести од Бугарија Вестите од Бугарија блиц вести главни вести најважни најкоментирани најнови вести Бојко Борисов вести за времето вести за коронавирусот вести за времето facebook youtube facebook instagram вести денес вести од последните минути вести денес вести вести bg вести водечки вести актуелни вести bg страница со вести за вести сите вести вести bg вести од последниот час најнови вести bg вести од денес вести денес вести денес вести од последниот час најнови вести денес вести bg вести од 24 часа вести vesti bg вести од Новини свет птица bg bivol bg bivol trud bg novini најнови вести денес novinite bg вести здраво бугарија политичка партија грб делјан пеевски скандалозна Бугарска национална телевизија Слободна Европа телевизија скандал ексклузивно телевизија во живо во живо токму сега tv tv онлајн ТВ програма bg во живо сега tv вести онлајн tv онлајн суд во живо Бургас суд Окружен суд Бургас суд Бургас Окружен суд Бургас Окружен суд Бургас Окружен суд Бургас Обвинителство во Бургас Обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Генерален обвинител Иван Гешев Обвинител Гешев Цацаров Министерство за внатрешни работи Бургас ODMR Бургас ODPR Полиција во Бургас Окружна полиција Бургас Обвинителство во Бургас Цацаров Случаи на SGS Суд во Варна претседател на SGS судски одлуки за граѓански предмети одлуки за случаи Суд во Пловдив одлука на судските одлуки случаи Суд во Варна кривични предмети одлуки на окружниот суд работа во судот SGS претседател на SGS судии Софиски суд пост судии Суд во Пловдив судии во Пловдив Инспекторат на Врховниот суд во Пловдив Врховен суд Врховен суд Врховен судски совет адвокат кривични предмети адвокат граѓански предмети адвокат брачни случаи адвокат административно кривично право кривична постапка граѓанско право граѓанска постапка административно право уставно право


