Algoritmaya müdahale edin: Tek bir işlemle soL Haber’i Google’da “tercih edilen kaynak” olarak seçin, aramalarınızda soL öne çıksın.

Antalya’da bir yanda koruma altındaki sahilde otel projelerine onay verilirken, diğer yandan ise Valilik himayesinde denizlerin korunması için COP31 öncesi “Mavi Akdeniz İnisiyatifi” kuruldu. 

Nesli tehlike altındaki deniz canlılarının yaşam alanı olan Gazipaşa Koru sahilinde, dört ayrı otel projesi için verilen “ÇED Gerekli Değildir” kararları üzerine Antalya Valiliği’ne karşı açılan davalarda yargı birer birer bu kararları iptal ediyor. 

Geçtiğimiz Mart ayında Antalya 1. İdare Mahkemesi Koru sahilindeki 700 yataklı otel projesiyle ilgili iptal kararı vermişti. Son olarak aynı sahilde bulunan aynı firmaya ait 700 yataklı bir başka otel projesi ile turizmci Adil Üstündağ’a ait 194 yatak kapasiteli otel projesi için iptal kararı verildi. 

Valilik himayesinde kurulan Mavi Akdeniz İnisiyatifi; sivil toplum örgütleri, çevre platformları ve vatandaşların gönüllü olarak yürüttüğü etkinliklerle boy göstermeye başlarken, vatandaşlar ise idarenin aldığı kararlara karşı sahilleri korumak için hukuk mücadelesi veriyor.

Gazipaşa’da 2 kilometrelik sahile 2 bin 100 yataklı otel

Antalya’nın Gazipaşa ilçesinin doğu kesiminde yer alan Koru Sahili, yaklaşık 2 kilometrelik uzunluğa sahip. Adını geçmişte burada bulunan fidanlıktan alan Koru Sahili’ndeki TOKİ ve Hazineye ait arazilerin önemli bir kısmı AHES Gayrimenkul şirketine tahsis edilmişti. Turizm amaçlı üst kullanım hakkı ile birlikte devredilen arazi üzerinde İstanbul merkezli AHES GYO firmasına bağlı üç ayrı şirket üzerinden otel projesi geliştirildi.

Toplam üç ayrı üniteden oluşan otel projelerinin her biri 700 yatak kapasitesinden oluşuyordu. İlçe halkının kullandığı bu küçük sahilde, neredeyse bir kasaba nüfusu kadar yeni yoğunluk getirecek olan toplamda 2100 yatak kapasitesine sahip otel projesinin yapılacak olması ilçe halkının önemli bir kısmında tepkiyle karşılandı.

Sahil nesli tehlike altındaki deniz canlıları için yaşam alanı

Doğal sit alanı niteliğindeki Koru Sahili, karasal ve denizel habitat açısından önemli bir biyolojik çeşitliliğe ev sahipliği yapıyordu. Akdeniz fokları (Monachus monachus) ile Akdeniz deniz kaplumbağaları (Caretta careta) gibi nesli küresel ölçekte tehlike altında olan deniz canlıları ile, nesli tehlike altında bulunan toplam 19 canlı türü için bu sahil ve çevresi üreme ve yaşam alanı işlevi görüyordu. Koru sahili yalnızca insanların nefeslenme alanı olarak değil, deniz canlıları için de önemli bir habitat alanıydı. Yapılan çalışmalarda, bölgede ortalama 250 ila 300 arasında deniz kaplumbağalarına ait yuva bulunduğu tespit edildi.

Küçücük sahilde dört ayrı otel için ÇED kararı verildi

Kıyı akiferleri açısından da önemli bir bölge olan sahilde Antalya Valiliği (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) tarafından 2025 yılı içinde ardı ardına toplam dört otel projesi için “ÇED Gerekli Değildir” kararları verildi. 

İlçedeki kıyı alanlarında yürütülen imar çalışmalarını uzun süredir yakından takip eden Mimarlar Odası Antalya Şubesi ile Gazipaşa’da yaşayan vatandaşlar, Koru sahilindeki otel projelerine verilen ÇED kararlarının iptali için dava açtı.

Davacıları haklı bulan mahkemeden art arda iptal kararları

Açılan davalara bakan Antalya 1. İdare Mahkemesi, geçtiğimiz mart ayında AHES grubu bünyesindeki Çağrankaya Turizm AŞ tarafından yapılmak istenen 700 yatak kapasiteli otel projesiyle ilgili ÇED kararını hukuka aykırı bularak iptal etmişti.

Mahkeme, AHES GYO bünyesindeki 700 yataklı bir diğer otel projesi için verilen ÇED kararı ile aynı sahilde turizmci Adil Üstündağ tarafından kendisine ait arazide inşa edilmek istenen 194 yatak kapasiteli otel projesinin ÇED kararını da iptal etti. Böylece Koru sahilindeki toplam dört otel projesinden 2’si için verilen ÇED kararları iptal edilmiş oldu. 

Aynı nitelikte olan diğer projeyle ilgili yargı sürecinden de, benzer yönde bir kararın çıkması bekleniyor.

Davacılar bütüncül değerlendirme istedi

Antalya Valiliği’ne karşı iptal davası açan davacılar, otel projeleri için verilen “ÇED Gerekli Değildir” kararlarının hukuka aykırı olduğunu öne sürmüştü. 

Otel inşa edilmek istenen sahilin sit alanı niteliğinde olduğunu belirten davacılar, projelerle ilgili kurum görüşlerinde eksiklikler bulunduğuna da dikkat çekerek alanda bütüncül değerlendirme yapılmasının zorunlu olduğunu savunmuşlardı. 

Toplam 2100 yatak kapasitesinin üç parçaya bölünerek ÇED kapsamının daraltılması ve formaliteye indirgenmesini amaçlayan bu uygulamada, projeler için hazırlanan ÇED raporlarında korunan alan niteliğindeki sahilin doğal yaşam için taşıdığı işlevler yok sayılmıştı.

Valilik işlemin hukuka uygun olduğunu savundu

Davalı idare olan Antalya Valiliği ise Mahkemeye sunduğu savunmada, söz konusu proje alanının imar planında turizm ve günübirlik alan olarak ayrılmış olduğu görüşünü savundu. Valilik savunmasında, ilgili yönetmelik ve mevzuat kapsamında projeyle ilgili gerekli inceleme ve değerlendirmelerin yapıldığı, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu savunularak davanın reddi talep edildi. 

Davacıları haklı bulan Antalya 1. İdare Mahkemesi, AHES GYO ile Adil Üstündağ’a ait Yeşilyurt İnş. Tur. AŞ. tarafından yapılmak istenen otel projeleriyle ilgili “ÇED Gerekli Değildir” kararlarını hukuka aykırı bularak iptal etti.

Sahil ve çevresi nesli tehlike altındaki 19 tür için yaşam alanı

Mahkemenin iptal kararında, Koru sahilinde yapılmak istenen otel projelerinin biyoloji, çevre, tarım, kıyı, hidrojeoloji ve jeoloji gibi başlıklar altında hazırlanan bilirkişi raporuna atıflara yer verildi. 

Alanın denizel ve karasal habitat çeşitliliği açısında Önemli Doğa Alanı kriterlerine uyduğu vurgulanan iptal kararında, “Habitatlara bağlı, küresel ve ulusal ölçekte nesli tehlikede türlerin yaşam ve üreme alanlarını barındırması: Alan ve çevresinde küresel ölçekte 8, ulusal ölçekte 11 yüksek risk sınıfında türün bulunuyor olması, Alanın, ülkemiz sularında Doğu Akdeniz’in en büyük Akdeniz’e endemik memeli türü olan Akdeniz Foku popülasyonunun üreme ve yaşam alanı olması, Alan çevresinde yer alan kumsallarda deniz kaplumbağası ve Nil kaplumbağası türlerinin yuvalama alanlarının bulunması, Tüm Önemli Doğa Alanı içerisinde ortalama 250-300 yuva bulunması” gibi gerekçelere yer verildi.

Bakanlık sisteminde Akdeniz fokları ve carettalar için işaretli

Projeyle ilgili ÇED raporunda yeterli değerlendirmelere yer verilmediğinin de altı çizilen iptal kararında, otel yapılmak istenen sahilin, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Sit Alanları Yönetim Sistemi (SAYS) üzerinden yapılan sorgulamada, “Caretta caretta Yaşam Alanı ve Akdeniz Foku Yaşam Sahası olarak işaretlenmiş olduğu da vurgulandı.

Koru Sahili’nde otel ısrarı sürecek mi?

Antalya 1. İdare Mahkemesi’nin hukuka aykırı bulduğu ÇED kararları iptal edildi. Böylece, kentin doğusunda yapılaşmadan korunmuş son sahillerden biri olan Koru sahilinin, ilgili kamu kurumları tarafından yürütülen yetersiz değerlendirmeler ile otel inşaatlarına açılmasının şimdilik önüne geçildi. Ancak bu konuda yaşanan örnekler, aynı projeler için hazırlanacak yeni başvurularla otel ısrarının süreceğini ortaya koyuyor.

Hatalı idari kararın faturasını halk ödüyor

Türkiye’de kıyıları ve denizleri korumak için yeterince mevzuat olduğu belirtiliyor. Ancak uygulamada ve denetimdeki yetersizlikler kıyıların korunması için yürütülen hukuki mücadeleyi büyük ölçüde halkın ve sivil toplum örgütleri ile meslek odalarının omuzlarına yüklüyor. İdarenin aldığı hatalı ve eksik kararlara karşı, idari yargıda dava açmak da oldukça pahalı bir yol haline geldi. İdarenin aldığı karardaki eksiklik ve yanlışların ispatı davacıya yüklenince, uzmanlık gerektiren konularda çoğu davada 5 ila 10 arasında uzman bilirkişinin görüşüne ihtiyaç duyuluyor. Bu da, bilirkişi masraflarını artırarak 200 ila 300 bin TL’yi bulan yargılama gideri anlamına geliyor. İdarenin aldığı hatalı kararın faturasını, dava sonuçlanana kadar davacı vatandaşlar ödemek zorunda kalıyor.

Halk kıyıları korumak için Valiliğe karşı dava açıyor

Antalya Valiliği’nin son dönemde vermiş olduğu birçok ÇED kararı yargıdan döndü. Gazipaşa Koru sahilindeki otel projeleri hakkındaki ÇED iptalleri, bu kararların son örnekleri. Koru sahilinin deniz canlıları için yaşamsal önemde olduğu, Mahkeme kararı ile de bir kez daha anımsatıldı. Davalı idare olan Antalya Valiliği ise sahili betonlaştıracak projelerle ilgili idari işlemlerin hukuka uygun olduğunu savunarak davanın reddini talep etti.

Valilik platform kurup denizler için kampanya başlattı

Bu tabloya bakıldığında, halkın, Valiliğe karşı sahilleri ve deniz canlılarının yaşam alanlarını koruma çabası verdiği ortaya çıkıyor. Antalya Valiliği ise Kasım 2026’da kentte yapılacak olan COP31 öncesinde kamuoyuna denizlerin korunmasına yönelik bir kampanya başlattığı görülüyor. Valiliğin himayesinde başlatılan “Antalya Mavi Akdeniz İnisiyatifi Projesi”, geçtiğimiz ay kamuoyuna duyuruldu. Proje kapsamında 5 Haziran Dünya Çevre Günü’nde yapılan etkinlikler de basında yer aldı.

Vali Şahin’in eşi proje koordinatörü oldu

Koordinatörlüğünü Antalya Valisi Hulusi Şahin’in eşi Ebru Şahin’in yürüttüğü projeyle ilgili Valilik sitesinde yayımlanan tanıtım metninde özetle şu ifadelere yer veriliyor:

“Antalya; eşsiz kıyıları, berrak denizi, doğal peyzajı ve güçlü turizm kimliğiyle yalnızca Türkiye’nin değil, Akdeniz’in de en dikkat çekici şehirlerinden biridir. Yüzlerce kilometreye yayılan kıyı şeridi, mavi bayraklı plajları, antik kentleri, koyları, ormanları ve limanlarıyla Antalya, doğa ile yaşamın iç içe geçtiği özel bir coğrafya sunmaktadır. Bu yönüyle Antalya’nın denizi, yalnızca doğal bir zenginlik değil; aynı zamanda kentin turizm gücünün, yaşam kalitesinin ve uluslararası çekim gücünün temel unsurlarından biridir… Yoğun turizm faaliyeti, artan insan ve deniz aracı hareketliliği, tarımsal üretim, kıyı kullanımı ve iklim değişikliğinin etkileri denizel alanlar üzerinde çok yönlü bir baskı oluşturmaktadır. Sahile ve denize bırakılan atıklar, suyolları aracılığıyla taşınan çöpler, deniz araçları kaynaklı kirlilik ve düzensiz kullanım biçimleri yalnızca kıyıların görünümünü bozmakla kalmamakta; deniz canlılarına, habitatlara ve deniz ekosisteminin devamlılığına da zarar vermektedir.

Antalya Mavi Akdeniz İnisiyatifi, tam da bu ihtiyaçtan hareketle geliştirilmiş bütüncül bir çevre yaklaşımıdır. İnisiyatif; farkındalık ve bilgilendirme faaliyetleriyle çevreye verilen zararın azaltılmasını, temizlik uygulamalarıyla mevcut kirliliğin geriye alınmasını ve kaynağında önleme çalışmalarıyla denize ulaşma ihtimali bulunan atık ve kirleticilerin sınırlandırılmasını amaçlamaktadır… Kasım ayında Antalya’da düzenlenecek Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) ise, şehrin ortaya koyduğu çevre ve sürdürülebilirlik iradesini dünyaya göstermek açısından eşsiz bir fırsat sunmaktadır. Tüm yönleriyle ele alındığında bu girişim, bir temizlik ya da çevre projesinin ötesinde; Antalya’nın denizini, kıyılarını ve doğal kimliğini korumaya dönük ortak bir şehir iradesidir.”

‘Sahile bırakılan atıklar’ denetimsizlik ve yaptırım sorunudur

Antalya Valiliği’nin himayesindeki Mavi Akdeniz İnisiyatifi Projesi’nin öncelik olarak belirleyerek 5 Haziran için kamuoyuna duyurduğu bazı uygulamalar arasında, gönüllü kıyı ve deniz dibi temizliği, depozito iade makinelerinin tanıtımı, çevre temalı stantlar, iyi uygulamalara dair söyleşiler, konserler ve atölyeler gibi detaylar yer alıyor. 

Bütün bu detaylar, sivil toplum örgütlerinin ve mahalle inisiyatiflerinin, çevre platformlarının, ya da düz vatandaşların yıllardır yapmaya çalıştığı sosyal sorumluluk projelerinin birer örneği. Mavi Akdeniz İnisiyatifi’nin işaret ettiği, “sahile bırakılan atıklar” gibi çevre sorunları, idari denetim ve yaptırımların yeterince uygulanmamasının doğal sonuçlarından biri.

Antalya sahillerindeki yaman çelişki nasıl çözülecek?

Valilik, kamunun kentteki en etkili ve güçlü kuruluşu. Tüm kamu kurumlarının en tepesindeki idare, sivil toplum örgütlerinin ya da gönüllülük esasına göre yapılan etkinliklerle gündeme gelirken, Valiliğin almış olduğu denizlerin geleceğiyle ilgili idari kararlara karşı vatandaşların, platform gönüllülerinin ve meslek odalarının dava açması büyük bir çelişkiyi de ortaya koyuyor: 

Bir yanda sivil toplumun, gönüllü yaşam savunucularının ve meslek odalarının işini yapmaya soyunan kamu kurumları, diğer yanda ise kamu kurumlarının aldığı, çevre üzerinde geri dönüşü mümkün olmayan tahribatlara yol açabilecek kararları yargıya taşıyarak kıyıları korumaya çalışan vatandaşlar. Antalya sahillerinde yaşanan bu yaman çelişkinin nasıl çözüleceği sorusu yoğun gündemin arasında şimdilik kendisine yeterince yer bulmuş değil. 

soL Haber’i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.