
Хуманиот папилома вирус (ХПВ) може со години да биде присутен во организмот без никакви симптоми, а долготрајната инфекција со високоризични типови на вирусот може да доведе до развој на рак. Вакцинацијата на девојчињата и момчињата пред да започнат со сексуална активност, заедно со редовните гинеколошки прегледи и скринингот, се клучни за спречување на болестите поврзани со ХПВ. Ова беше истакнато на денешната прес-конференција на Македонската асоцијација на гинеколози и опстетричари (МАГО), одржана по повод Светскиот ден за елиминација на ракот на грлото на матката.
Претседателот на МАГО, проф. д-р Глигор Тофоски, истакна дека со вакцинација и активно откривање на преканцерозните промени во рана фаза, ракот на грлото на матката може да стане болест на минатото. Според него, развиените земји веќе покажуваат дека ваквата цел е достижна, но за тоа е неопходно да се зголеми опфатот со имунизација и да се обезбедат редовни превентивни прегледи.
„Најмладата пациентка со цервикален карцином кај нас има само 18 години. Со помош на вакцинацијата и активниот скрининг, преку кој болеста ќе ја откриваме во најраните фази, можеме да добиеме општество во кое ракот на грлото на матката ќе биде минато. Вакцината штити од ХПВ, меѓу кои и највисокоризичните типови 16 и 18. Во развиените земји веќе сме сведоци дека се оди во таа насока. Нашата цел треба да биде што поголем опфат со вакцинација и кај девојчињата и кај момчињата, затоа што имаме вакцина која може да спречи голем дел од заболувањата поврзани со ХПВ. Во 2024 година кај нас беше воведена деветвалентната вакцина, која обезбедува заштита од девет типови на вирусот, од кои два се нискоризични, а седум се високоризични типови што можат да предизвикаат карциноми и кај жените и кај мажите“, рече Тофоски.
Тој нагласи дека вакцинацијата не треба да се третира исклучиво како заштита на женското здравје, бидејќи ХПВ може да предизвика сериозни заболувања и кај машката популација.
На прес-конференцијата беше посочено дека во мај 2024 година во земјава беше овозможена вакцинација против ХПВ и за момчињата, со што се прошири опфатот на националната програма за имунизација.
Д-р Соња Ралева, која е вклучена во процесот на вакцинација на децата на училишна возраст, објасни дека една од најголемите опасности на ХПВ е тоа што инфекцијата најчесто не предизвикува симптоми кои би го предупредиле пациентот дека нешто се случува во организмот.
„ХПВ ги инфицира и машката и женската популација. Она што е особено важно да се разбере е дека ова е тивка инфекција. Нема некакви драматични промени кои ќе го алармираат пациентот дека нешто се случува. Вирусот може да биде присутен со месеци, па дури и со години. Доколку инфекцијата со високоризичен тип на ХПВ трае подолго, може да предизвика сериозни компликации. Кај мажите дијагнозата често се поставува подоцна, бидејќи за нив немаме организирани скрининг-програми како што постојат за ракот на грлото на матката кај жените. Затоа е исклучително важно децата да бидат заштитени со вакцина пред воопшто да дојдат во контакт со вирусот“, објасни Ралева.
Таа посочи дека во земјава редовната вакцинација се спроведува во седмо одделение, кога децата имаат околу 12 години. На таа возраст вакцината се прима во две дози, а имунолошкиот одговор е добар. Ралева се осврна и на недовербата кај дел од родителите, кои поради страв од можни несакани ефекти се двоумат дали да ги вакцинираат своите деца.
„Постои скептицизам кај родителите во однос на несаканите ефекти од вакцината, а притоа често не се согледува придобивката што ја добива детето со вакцинацијата. На оваа возраст се создава силен имунолошки одговор и затоа инсистираме вакцината да се прими навреме, пред започнувањето на сексуалната активност. Во нашата природа е да не се плашиме од она што не го гледаме. Но, кога ќе се соочиме со дијагноза, тогаш почнува паниката. Токму затоа превенцијата е толку важна. Не треба да чекаме да се појави болест за да почнеме да размислуваме за заштита“, истакна Ралева.
Лекарите кажаа дека се прават напори во соработка со Националниот комитет за имунизација да се прошири можноста за бесплатна ХПВ вакцинација до 26-годишна возраст. Во моментов вакцинацијата е бесплатна за децата опфатени со националната програма, а за постарите лица вакцината се плаќа, односно вакцината е бесплатна за сите до 19 години, а за постари од тоа вакцината се плаќа 8.000 денари, а треба да се примат 3 дози.
Матичниот гинеколог Емилија Трајковска предупреди дека преканцерозните промени на грлото на матката најчесто не предизвикуваат болка или други препознатливи симптоми. Токму затоа, редовните гинеколошки прегледи се од исклучително значење за навремено откривање и лекување на промените, пред тие да преминат во малигно заболување.
„Преканцерозните лезии на грлото на матката не даваат болка и не предизвикуваат симптоми кои жената би можела да ги препознае. Затоа многу често жените не се свесни дека постои некаков проблем. Ако овие промени се откријат навреме, лекувањето може да биде многу поедноставно и поуспешно. За жал, сè уште имаме жени кои не одат редовно на гинеколог, некои поради страв од прегледот, други затоа што сметаат дека нема потреба ако немаат никакви тегоби. Но, тие неколку минути одвоени за превентивен преглед можат да бидат пресудни за нивното здравје“, рече Трајковска.
Таа посочи дека во земјава сè уште постои погрешно сфаќање дека посетата на гинеколог е неопходна само во периодот на бременост или кога жената има здравствен проблем.
„Кај нас сè уште владее мислењето дека на гинеколог се оди само кога жената е бремена или кога има некаков проблем. Тоа мора да се промени. Редовните прегледи се важни токму кога жената нема никакви симптоми. Истовремено, сакам да ги повикам родителите навреме да ги вакцинираат своите деца. Со тоа ние не го одредуваме нивниот сексуален живот, ниту ги поттикнуваме на сексуална активност, туку ги заштитуваме од инфекции кои подоцна можат да предизвикаат преканцерозни промени и рак. Со вакцинација и редовни превентивни прегледи можеме да спречиме голем број сериозни заболувања“, нагласи Трајковска.
На прес-конференцијата беше укажано и на потребата од поголем опфат со вакцинација во повеќе градови и општини, меѓу кои Скопје, Охрид и Битола, како и скопските општини Центар, Чаир и Карпош.
Според Светската здравствена организација, за елиминација на ракот на грлото на матката како јавно-здравствен проблем, до 2030 година земјите треба да постигнат три цели: 90 отсто од девојчињата да бидат вакцинирани против ХПВ до 15-годишна возраст, 70 отсто од жените да бидат опфатени со соодветен скрининг до 35 и повторно до 45 години и 90 отсто од жените со откриени преканцерозни промени или рак да добијат соодветен третман.
IUSTITIA.BG – Investigations 2009-2026 2026-11-17 02:28:02
Најнови вести Светски вести Вести од земјата Најважни вести најнови вести најважни најнови вести на денот Правда Петар Низамов Пердуви Петар Низамов – Пердуви Правда bg iustitia.bg iustitia iusticia истрага usticia Бургас Бугарија вести вести од последниот час вести на денот вести од денес вести од Бугарија Вестите од Бугарија блиц вести главни вести најважни најкоментирани најнови вести Бојко Борисов вести за времето вести за коронавирусот вести за времето facebook youtube facebook instagram вести денес вести од последните минути вести денес вести вести bg вести водечки вести актуелни вести bg страница со вести за вести сите вести вести bg вести од последниот час најнови вести bg вести од денес вести денес вести денес вести од последниот час најнови вести денес вести bg вести од 24 часа вести vesti bg вести од Новини свет птица bg bivol bg bivol trud bg novini најнови вести денес novinite bg вести здраво бугарија политичка партија грб делјан пеевски скандалозна Бугарска национална телевизија Слободна Европа телевизија скандал ексклузивно телевизија во живо во живо токму сега tv tv онлајн ТВ програма bg во живо сега tv вести онлајн tv онлајн суд во живо Бургас суд Окружен суд Бургас суд Бургас Окружен суд Бургас Окружен суд Бургас Окружен суд Бургас Обвинителство во Бургас Обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Генерален обвинител Иван Гешев Обвинител Гешев Цацаров Министерство за внатрешни работи Бургас ODMR Бургас ODPR Полиција во Бургас Окружна полиција Бургас Обвинителство во Бургас Цацаров Случаи на SGS Суд во Варна претседател на SGS судски одлуки за граѓански предмети одлуки за случаи Суд во Пловдив одлука на судските одлуки случаи Суд во Варна кривични предмети одлуки на окружниот суд работа во судот SGS претседател на SGS судии Софиски суд пост судии Суд во Пловдив судии во Пловдив Инспекторат на Врховниот суд во Пловдив Врховен суд Врховен суд Врховен судски совет адвокат кривични предмети адвокат граѓански предмети адвокат брачни случаи адвокат административно кривично право кривична постапка граѓанско право граѓанска постапка административно право уставно право

