Algoritmaya müdahale edin: Tek bir işlemle soL Haber’i Google’da ‘tercih edilen kaynak’ olarak seçin, aramalarınızda soL öne çıksın.

Ermenistan’da yaklaşık 2,5 milyon seçmen, 7 Haziran’da yapılacak parlamento seçimleri için sandık başına gidecek. Seçimde 18 parti ve ittifak yarışırken, Başbakan Nikol Paşinyan’ın liderliğindeki Sivil Sözleşme Partisi’nin en güçlü aday olduğu belirtiliyor. 

Paşinyan’ın karşısında ise Rusya-Ermenistan bağlantılarıyla bilinen milyarder Samvel Karapetyan’ın desteklediği Güçlü Ermenistan İttifakı, eski Cumhurbaşkanı Robert Koçaryan’ın Ermenistan İttifakı ve patron Gagik Tsarukyan’ın Müreffeh Ermenistan Partisi öne çıkıyor.

Karabağ sonrası yön arayışı

Seçim, 2023’te Dağlık Karabağ’ın Azerbaycan tarafından tamamen ele geçirilmesi ve 100 binden fazla Ermeni’nin bölgeden ayrılmasının ardından Ermenistan siyasetinde derinleşen “güvenlik” başlığındaki krizlerin gölgesinde yapılıyor. Paşinyan hükümeti, Rusya’nın Karabağ’daki gelişmeler karşısında etkisiz kaldığını savunarak Moskova’ya bağımlılığı azaltma çizgisine yöneldi. Bu süreçte Erivan, Rusya öncülüğündeki Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü’ne katılımını da fiilen dondurdu.

Paşinyan’ın ‘barış’ çizgisi

Paşinyan seçim kampanyasını büyük ölçüde “barış” söylemi üzerine kurdu. Hükümetin hedefi, “Azerbaycan’la nihai barış anlaşmasına ulaşmak, Türkiye’yle normalleşme sürecini ilerletmek ve Ermenistan’ın dış politika seçeneklerini çeşitlendirmek” olarak sunuluyor.

Ancak bu çizgi, Ermenistan içinde sert tartışmalara yol açıyor. Muhalefet, Paşinyan’ı “Azerbaycan karşısında fazla taviz vermekle ve ülkeyi Rusya’dan kopararak güvenliksiz bırakmakla” suçluyor. Paşinyan ise eski iktidar çevrelerinin ve Rusya’ya yakın güçlerin yeniden sahneye çıkmasının, ülkeyi yeni bir savaş riskine sürükleyebileceğine inanıyor.

Bir açıdan bu seçim, Paşinyan’ın Azerbaycan’la barış anlaşması ve Batı’yla yakınlaşma çizgisi açısından fiili bir referandum niteliği taşıyor. Sivil Sözleşme’nin seçimden birinci parti çıkması beklenirken, anayasa değişikliği için gereken çoğunluğu elde edip edemeyeceği belirsizliğini koruyor. Azerbaycan’ın barış anlaşmasının tamamlanması için Ermenistan Anayasası’nda değişiklik talep ettiği aktarılıyor.

Moskova’dan ekonomik baskı

Seçimin en önemli başlıklarından biri Rusya’yla ilişkiler. 

Ermenistan, Sovyetler Birliği’nin dağılmasından bu yana güvenlik, enerji ve ticaret alanlarında büyük ölçüde Moskova’ya bağımlıydı. Ancak Karabağ savaşları ve Azerbaycan’ın Ermenistan topraklarına dönük saldırıları sırasında Rusya’nın tutumu, Erivan’da güvenlik mimarisinin sorgulanmasına yol açtı.

Rusya ise Paşinyan yönetiminin Avrupa Birliği ve ABD’yle yakınlaşmasına açık biçimde tepki gösteriyor. Ermenistan’a ucuz doğalgaz, petrol ürünleri ve işlenmemiş elmas tedarikinde ayrıcalıkları sonlandırabileceği uyarısında bulunan Moskova, ayrıca Ermenistan’ın AB üyeliği hedefi ile Avrasya Ekonomik Birliği üyeliği arasında tercih yapması gerektiğini söylüyor.

Rusya, seçim sürecinde de Batı’nın Paşinyan’a siyasi destek vermesine karşılık ekonomik baskı ve açık uyarılarla devreye girdi. Ermenistan’ın Avrupa Birliği’ne yönelmesinin ülke ekonomisine ağır maliyeti olacağını savunan Moskova, Erivan’a “AB ile Avrasya Ekonomik Birliği arasında referandum” çağrısı yapıyor.

Batı’dan Paşinyan’a destek

Rusya’nın baskısına karşılık diğer cepheden de baskı mevcut. ABD ve Avrupa Birliği’nin de seçim öncesinde Paşinyan yönetimine açık destek verdiği görülüyor. Ermenistan son dönemde ABD, Fransa, Birleşik Krallık ve Çin’le stratejik ortaklık anlaşmaları imzaladı. Hükümet, ayrıca AB ile vize serbestisi görüşmeleri ve güvenlik-dış politika istişareleri yürütüyor.

ABD Başkanı Donald Trump, seçimden kısa süre önce Paşinyan’a açık destek mesajı verirken, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio Erivan ziyareti sırasında taraflar arasında çeşitli anlaşmalar imzalanmıştı. AB-Ermenistan ilişkileri de seçim öncesinde görünür biçimde güçlendi. Bu gelişmeler, Ermenistan’daki seçimin yalnızca iç siyasi bir yarış değil, Güney Kafkasya’da nüfuz mücadelesinin parçası olarak görüldüğünü ortaya koyuyor.

Muhalefetin Rusya kartı

Paşinyan karşıtı blokların ortak noktası, Moskova’yla ilişkilerin onarılması gerektiğini savunmaları. Rusya-Ermenistan bağlantılı sermayedar Samvel Karapetyan’ın desteklediği Güçlü Ermenistan İttifakı, eski Cumhurbaşkanı Robert Koçaryan’ın Ermenistan İttifakı ve Gagik Tsarukyan’ın Müreffeh Ermenistan Partisi, Azerbaycan’la barış sürecinde Rusya’nın yeniden garantör olarak devreye girmesini istiyor.

Bu tablo, seçimin “Batı mı Rusya mı” ikiliğine sıkıştırılmasına yol açıyor. 

Ancak Ermenistan içinden yapılan kimi değerlendirmeler, bu çerçevenin gerçeği basitleştirdiğine işaret ediyor. Paşinyan hükümeti kendi çizgisini “dengeli ve dengeleyici dış politika” olarak tanımlıyor. Yani Rusya’yla tüm bağları koparmadan Batı’yla ilişkileri güçlendirme iddiasında.

Gözler seçim sonrası denkleme çevrildi

Seçimden Paşinyan’ın galip çıkması halinde Ermenistan’ın Batı’yla yakınlaşma ve Azerbaycan’la normalleşme sürecini sürdürmesi bekleniyor. Ancak hükümetin parlamentoda anayasal çoğunluğu elde edememesi, hem barış anlaşması hem de dış politika yönelimi açısından yeni pazarlıklar anlamına gelebilir.

Muhalefetin güçlenmesi ise Moskova’nın Ermenistan siyasetindeki etkisini artırabilir. Bu nedenle seçim, yalnızca Erivan’daki iktidar yarışını değil, Güney Kafkasya’da Rusya’nın gerileyen nüfuzuna karşı Batı’nın açtığı alanı da test edecek.