Ülkemizde kamuoyunda tanınan ve belli etkinlikleri olan 15 dolayında emekli sendikası ve derneği bulunuyor. Bu emekli örgütleri, genelde birbirinden bağımsız ya da birer ikişer birlikte eylem yaptıkları zaman hem nicel yönden hem de nitel yönden gerekli etkiyi sağlayamıyorlar.

Ortak bir mücadelenin olmaması, eylemlerinin etkinliğini ve siyasi iktidar düzeyindeki etkisini de sınırlı düzeyde tutuyor. Oysa ülkemizde yaklaşık 17 milyon bir emekli kitlesi var. Örgütlü oldukları zaman ve seçmen kesimindeki ağırlıklarıyla çok daha güçlü ve sonuç alıcı bir konumda olabilirler.

Aslında emekli örgütleri de bu durumun farkındalar. Nitekim çeşitli temaslarla ortak bir platform kurmak ve hiç olmazsa eylem birlikteliği sağlamak yönünde çabalar da oluyor. Bu bağlamda Emekli Meclisi’nin girişimiyle Birleşik Emekliler Sendikası ve birkaç emekli örgütü, bugün (15 Mart 2026) İstanbul’da bir toplantı düzenliyor.

Eylem birliği platformu

Birleşik Emekliler Sendikası Başkanı Mahmut Şengül, bu toplantı ile ilgili olarak şu bilgiyi verdi:

“14-15 kuruluşa çağrı yaptık, 8’inden cevap geldi. Emekliler bölük pörçük olduğu için yaptıkları etkinliklerin kitlesel anlamda bir ağırlığı olmuyor. Keza muhataplarımız bünyesinde de bir etki yaratamıyoruz.

Bu toplantımız bir birleşmeden ziyade sahada ortak bir eylem birliğine dönük bir platform oluşturma amacını taşıyor. Emekli Meclisi, Birleşik Emekliler Sendikası ve Tüm Emekliler Sendikası 2021’in katılım durumu var. DİSK Devrimci Emekli-Sen de gözlemci durumunda olacak. TİP’li (Türkiye İşçi Partisi) Emekliler Komisyonu da katılıyor. Birkaç kuruluş daha var”.

Mahmut Şengül, “Emekli örgütleri olarak siyasi kimlikleri ‘kapı dışında bırakıp’ emekli kimliklerimizle nasıl bir eylem birliği içinde olacağız, o durumu görüşeceğiz” diye konuştu.

Emekliler Çalıştayı

Öte yandan Tüm Emeklilerin Sendikası Başkanı Zeynel Abidin Ergen de, emeklilerin birleşik bir mücadeleyi geliştirme yönünde nasıl bir yapıya ihtiyaç olduğunu tartıştıklarını söyledi. Zeynel Ergen, bu amaçla çeşitli emekli örgütleriyle temasta olduklarını ve siyasal partilerden bağımsız bir emekli örgütlenmesine ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.

Tüm Emeklilerin Sendikası Başkanı Ergen, 26 Mart’ta İstanbul’da bir toplantı düzenleyeceklerini bildirdi ve “Öncelikle bir Emekliler Çalıştayı önerisinde bulunacağız. İlkeleri ortaya koyup ortak taleplerimiz etrafında bir birleşik mücadeleyi nasıl örgütleyeceğimizi tartışmamız gerekiyor” dedi.

Zeynel Ergen, “Bir emekli örgütünde görüş ayrılığı ortaya çıkınca hemen ayrı bir sendika kuruyorlar. Türkiye solunun hastalığı, emekli örgütlerine de yansımış durumda. Herkes, kendi ideolojik görüşüne uygun bir örgütlenme içine giriyor. Bu durum gücümüzü zayıflatıyor” diye görüş belirtti.

Ergen, Tüm Emeklilerin Sendikası’nın 12 Nisan’da da sekiz yerde bölge mitingleri yapacağını duyurdu.

Avrupa’daki örgütlenme

Daha önce birkaç kez Avrupa’daki emekli örgütlenmesi ve mücadelesinden söz etmiştik. Şimdi de yol gösterici olması bakımından kısaca bu ülkelerdeki örgütlenmeyi, mücadeleyi ve alınan sonuçları ifade etmeye çalışalım.

Öncelikle FERPA’dan (Avrupa Emekliler ve Yaşlılar Federasyonu) söz etmek gerekir. Bu kuruluş, 35’ten fazla ülkenin emekli örgütlerinin üye olduğu bir federasyondur. Bu örgütün başlıca uğraş alanları şöyledir:

• Emekli maaşlarının enflasyona karşı korunması,
• Yeterli sağlık ve bakım hizmetine kolayca erişimin sağlanması,
• Yaşlı yoksulluğuna çözüm,
• Emeklilik yaşının yükseltilmesine karşı mücadele.

Ülkeler ve mücadele

Fransa:

Fransa, emeklilerin en güçlü örgütlenmelerinin olduğu ülkelerden biridir. CGT (Genel İşçi Konfederasyonu) ve CFDT (Fransız Demokratik Emek Konfederasyonu) isimli işçi konfederasyonlarına bağlı emekli örgütleri vardır.

Bu emekli örgütleri, sendikalarla birlikte hak kayıpları getiren emeklilik yasalarına karşı kitlesel eylemler düzenliyor. Fransa’da emekliler, sokak hareketi bakımından en aktif kesimlerden birini oluşturur. Emekli yaşının yükseltilmesine karşı büyük protesto eylemlerine aktif olarak katılmışlardır.

Hükümetin emekli haklarını kısıtlayan yasalarına karşı işçilerle birlikte yaptıkları grev eylemleri, hayatı ciddi biçimde sekteye uğratmıştır. Sağcı hükümet, düzenlemeyi ertelemek durumunda kalmıştır.

İtalya:

Emekli sendikalarının çok güçlü olduğu ve milyonlarca üyeye sahip emekli örgütlerinin bulunduğu bir ülke de, İtalya’dır.

CGIL’a (İtalyan Genel Emek Konfederasyonu) bağlı SPI (İtalyan Emekliler Sendikası) adlı emekli örgütü, Avrupa’nın en büyük emekli sendikasıdır ve 2,2 milyon üyeye sahiptir.

CISL’a (İtalyan İşçi Sendikaları Konfederasyonu) bağlı emekli örgütü FNP’nin (Ulusal Emekliler Federasyonu) de 1,4 milyon üyesi vardır. UILP (İtalyan Emek Birliği Emekliler Sendikası) adlı emekli örgütü ile birlikte bu üç örgüt, İtalya’da emekliler adına toplu pazarlık ve sosyal politika müzakerelerine katılmaktadır. Bu ülkede emeklilerin aylıkları, enflasyona bağlı olarak otomatik olarak güncellenir.

İspanya:

İspanya’da da yine işçi konfederasyonları bünyesinde emekli federasyonları mevcuttur. Kitlesel eylemler yaparlar. Bağımsız emekli örgütleri de vardır. Özellikle emekli örgütleri, 2018 sonrasında emekli aylıklarının artırılması için ülke çapında protesto eylemlerinde bulunmuşlardır.

Emekli eylemlerinde aylıkların enflasyona bağlanması ve düşük emekli aylıklarının artırılması gündeme gelmiş, hükümet de her iki talebi kabul etmiştir. Emekli aylıkları, otomatik olarak enflasyona göre güncellenmektedir. Ayrıca işverenlerin sosyal güvenlik primlerine katkısı da artırılmıştır.

İspanya’daki emekli hareketi, bir önceki sağcı hükümet döneminde yapılan bu eylemler sonucunda somut kazanımlar elde eden bir niteliğe sahiptir.

Almanya:

Alman emeklileri ülkedeki en büyük işçi kuruluşu olan DGB’ye (Alman Sendikalar Birliği) bağlı emekli örgütlerinde faaliyet yürütüyor. Ayrıca bağımsız emekli örgütleri, bir çatı örgütü etrafında faaliyet gösteriyor.

Almanya’daki emekli eylemleri, Fransa ve İtalya kadar kitlesel değildir, genelde sosyal diyalogla çözüm aranmaktadır. Bu arada düşük emekli aylığı alanlar için temel emekli geliri düzenlemesi yapılmıştır. Emeklilerin bakım sigortası hakları da genişletilmiştir.

İskandinav ülkeleri

İsveç ve Norveç’te emekliler bağımsız dernekler şeklinde örgütlenmiş olup hükümetlerle kurumsal müzakere mekanizmalarına sahiptir.

Karşılaştırma

Avrupa’da ortalama emekli aylığı, son ücretinin yüzde 55 ile yüzde 70’i arasındadır.

Türkiye’de ise bu oran yaklaşık yüzde 30-35 arasındadır. Ülkemizde emeklilerin yaklaşık yüzde 80’i asgari ücret ve altında bir aylıkla geçinmek zorunda kalmaktadır.

Sonuç olarak Avrupa’da emekliler, hem ekonomik yönden korunan ve hem de örgütlü olarak siyasi ağırlıkları olan bir kesimdir.

Türkiye’de ise emeklilerin nüfusu artmakla birlikte örgütsel anlamda ve siyasi etki gücü bakımından Avrupa düzeyinin oldukça altında gözüküyor.