Büyük iş küçük olmaz 2026

AKP’nin 12 Eylül darbesinden ve 1982 Anayasasından devraldığı en dikkat çekici alanların başında gelir sermaye piyasası. Programıyla, anayasal, yasal ve idari düzenlemeleriyle, uygulamalarıyla bunu kararlı bir şekilde sürdürüyor. Öylesine kararlı ki devleti de şirket gibi yönetmeyi duraksamasız savunup uygularken sınırsız bir piyasa hedefi var. 

Olağandışı bir durum değil kuşkusuz. Siyaseti bu. Birçok zaaf, olay, kriz, adaletsizlik, hukuksuzluk, çürüme ve yönetememeye karşın 25. yıla adım atan AKP iktidarı emperyalizmin, sermaye sınıfının, dinsel ve etnik gericiliğin, devletin partileştirilmesinin bütünsel analiziyle ortaya konuluyor. Ortağıyla ve muhalefetiyle düzen içi siyaset de bu bütünün içinde.

1982 Anayasasının 19 kez değişikliğinin 12’sinde imzası olan ama kimi zaman çifte standart uyguladığı, kimi zaman uygulamadığı anayasayla anayasasızlaştırmayı başaran AKP’nin anayasal karnesi biliniyor. 

Bu karne içindeki maddelerden biri Anayasanın “piyasaların denetimi” başlıklı 167. maddesi. 1982 Anayasasındaki özgün metnine dokunulmayan bu maddede; “Devlet, para, kredi, sermaye, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemelerini sağlayıcı ve geliştirici tedbirleri alır; piyasalarda fiili ve anlaşma sonucu doğacak tekelleşme ve kartelleşmeyi önler.” deniliyor. Sınıflı toplumun ve sermaye sınıfı egemenliğinin anayasada yer alan önemli maddeleri arasında olan maddenin anlamı, gerekçesinde de belirtildiği gibi, devlete özel girişimin rekabet koşulları içinde yararlı yönde gelişmesine yardımcı olması yönünde görev yüklenmesi. 

Maddenin ilginçliği, konuyla ilgili temel yasalardan birinin, Sermaye Piyasası Kanunu’nun 1982 Anayasasından önce 1981’de gelmesi. 24.9.2026 günlü “Piyasa yasalarına hukuk yetmez” başlıklı yazımda da belirttiğim gibi, 2499 sayılı Yasa, 12 Eylül darbesinin gerçek yüzünü ve amacını yansıtan hukuk metinlerinden biri. AKP bu Yasayı değişikliklerle uygulayarak, 6.12.2012 günlü (6362 sayılı) Yasayla yürürlükten kaldırdı. Kendi deyişleriyle daha güvenilir, yatırımcı hak ve çıkarlarını daha etkin koruyan bir yasa getirdi. 

Ancak geçen sürede 2026 fon soygunu önlenemedi. Sonuç ortada, böyle giderse ortada kalmaya devam edecek. Soygun sonrası çıkarılan Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun da ortada kalmasına engel olamayacak gibi gözüküyor. 

Fonların malvarlığından gerçeğe ve hukuka aykırı olarak çıkarılan değerlerin geri kazanımının ve söz konusu fonların tasfiyesinin “hukuksal belirlilik, hesap verilebilirlik ve kurumlararası eşgüdüm içinde yürütülmesi” hedefi soygun yaşanmadan önce de geçerliydi ve devlete verilen görevdi. 

Böylesine anayasal ve yasal güvence, hukuk devleti güvencesi altındaki, niceliksel ve niteliksel etkisi büyük olaylar tek tek ele alınarak, tasfiye ve ödeme gibi önlemlerle geçiştirilemez. Yapılan bir yandan anayasayı ve yasaları uygulamamak, görevi ihmal etmek, diğer yandan hukuksuzluğu dar alana sıkıştırıp bir başka yasayla çözmeye çalışarak piyasa düzenini meşrulaştırmak. 

İlişkiler yağ lekesi gibi büyüyüp dağılıyor ve Sevgili Oğuz Oyan’ın 10 Kasım 2026 yazısında vurguladığı gibi “vurgun, sistematik değil sistemik”. Tasfiye Yasasının gerekçesi bu durumun açık evetlemesi (itirafı) niteliğinde. 

Tasfiye Yasasıyla amaçlanan; sermaye piyasalarının güven, açıklık ve istikrar içinde işleyişinin korunması, yatırımcıların hak ve menfaatlerinin güvence altına alınması ve hukuka aykırı fiillerin ekonomik sonuçlarının bu fiillerle ilgisi bulunmayan yatırımcılara yansıtılmasının önlenmesi, hukuka aykırı fiillerde sorumluluğu bulunan kişilerin tespit edilerek sorumluluklarının gereğinin yerine getirilmesi, kamu bütçesine hiçbir mali külfet getirmemesi, bu fiillerle herhangi bir ilgisi bulunmayan yatırımcıların haklarının korunması, ortaya çıkan olumsuz sonuçların sermaye piyasalarının geneline sirayet etmesinin önlenmesi, Devletin sermaye piyasalarında hukuka aykırılık, usulsüzlük ve yolsuzlukla mücadeledeki kararlılığının somut biçimde ortaya konulması, yatırımcı güveninin tesisi ve finansal piyasaların sağlıklı ve istikrarlı işleyişinin sürdürülmesine hizmet edilmesi…

Bunların hepsi esasen devletin anayasal ve yasal yükümlülüğü. 

Sermaye piyasasında iş ve işlem yapanlar Anayasa ve yasal hak ve güvence, devlet güvencesi altında olduklarını bilerek hareket ediyor. Hak sahiplerinin, kimileri tarafından yapılan gerçeğe ve hukuka aykırı yönlendirmeleri, vurgunları, soygunu bilmeleri de olanaksız. Güvenceleri hukuk ve devlet olduğundan hukuk devletinin iyiniyet ilkesine de inançları var.

Devlet “bilmiyordum” diyemez.

Her ne kadar Sermaye Piyasası Kanunundaki aracı kuruluşlar “özel” olsa da devletin düzenlemesi, gözetimi ve denetimi altında, hukuka bağlı olarak çalışmakta. Bu kuruluşlara güven, devlet ve hukuka güvenden kaynaklanır. Sermaye piyasasında güvenlik içeren kuralların ve kurumların uygulamada güvensizliğe dönüştürülmesi hukuka ve devlete güvenin sarsılmasına, kırılmasına neden olur. Fonlarla kişiler arasındaki ilişkinin hukuka ve devlete güvenle, “belirli” bir sistem içinde olanaklı olması “nesnel iyi niyet ilkesi”nin sonucu. 

Kuşkusuz yönetim, gözetim ve denetimde olan görevlilerin sorumluluğu yadsınamaz. Ancak Anayasanın 167. maddesi ve anayasal bütünlük içinde değerlendirildiğinde Sermaye Piyasası Kanunu kapsamındaki tüm görev, yetki ve sorumluluklar ne kadar örgüt, şebeke bağı savı ileri sürülürse sürülsün, ne kadar hukuksal olarak kimi görevlilere yüklenirse yüklensin, hukuk ve siyaset ilişkisiyle ortaklaşa ve zincirleme devlete ve onun içinde ağırlıklı olarak yürütme organına ait. 

Bu değerlendirmeyi yaparken gönderme yapılan hukukun egemen sermaye sınıfının hukuku olduğunu bir kez daha anımsatmakta yarar var. Ekonomi politiği sömürü kapitalizmde, burjuva hukukunda sermaye sınıfının güvencesinin, ayrıcalığının egemen olduğunu biliyoruz.

Sermaye piyasasında yaşananlar bizi devletin ve hukukun ekonomik ilişkilerin ve ekonomi politiğin ürünü olduğu gerçeğine, büyük işlerin küçük ve öznel hareketlerle çözülemeyeceğine, kapitalizmin felaketlerinin kendi içinde çözümsüz olduğu gerçeğine götürür.