ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için yürütülen dolaylı müzakerelerde kritik bir eşiğe gelindi. Washington yönetimi kısa vadede bir anlaşmaya varılabileceğini duyururken, Tahran yönetimi sürecin ilerlemesi için ABD’nin müdahalelerini durdurmasını şart koşuyor. Umman, Pakistan ve Katar’ın arabuluculuğunda yürütülen diplomatik temaslar bu hafta yoğunlaşmış durumda.

Taraflar arasında hazırlanan taslak belgede İran’ın nükleer programının yer almadığı belirtiliyor. Anlaşmanın özünü İran’ın boğazı açması, ABD’nin ise ablukayı kaldırması oluşturuyor. Ancak taraflar arasında geçiş ücreti konusunda anlaşmazlık yaşanıyor. Washington serbest ve ücretsiz geçişte ısrar ederken, Tahran çevre ve güvenlik maliyetleri için hizmet ücreti talep ediyor.

Washington umutlu

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran ile nükleer ve Hürmüz’den daha fazla geminin geçişinin sağlanması olmak üzere iki konuda anlaşmaya çalıştıklarını belirterek, “Nükleer silahsızlanma konusundaki uzun vadeli görüşmelere doğru ilerlerken, kısa vadede daha fazla geminin buradan güvenli bir şekilde geçebilmesi için Umman ile İran arasında, bizim de dahil olduğumuz bir görüşme ve müzakere süreci yürütüldüğü kanısındayım” ifadelerini kullandı.

Rubio, Hürmüz konusundaki muhtemel anlaşma hakkında “Bu süreçte ilerleme olduğunu ancak nihayetlendirilmediğini söyleyebilirim, umarım en yakın zamanda olur” dedi.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent da CNBC’ye verdiği demeçte Hürmüz Boğazı’na ilişkin “Bugün ya da yarın Boğaz’ı açmak için bir anlaşmaya varma ihtimalimiz var” ifadesini kullandı. Bessent, İran’ın Boğaz’dan geçiş ücreti alıp almayacağı sorusuna ise “anlaşmanın boğazda serbest dolaşımı sağlayacağı” yanıtını verdi.

ABD’ye rağmen…

İranlı üst düzey bir yetkili, devlet televizyonu Press TV‘ye yaptığı açıklamada, “ABD’nin engellemelerine rağmen İran ve Umman arasında Hürmüz koridoruna ilişkin görüşmeler yeni bir aşamaya girdi” dedi. 

İran’ın Umman ile Hürmüz Boğazı konusundaki görüşmelerinin devamının “Tahran’ın diplomasiye bağlılığını ve haklarını koruma kararlılığını gösterdiğini” ifade eden yetkili, “Tahran, Umman ve bölgesel devletlerle istişare halinde mutabakat zaptı kapsamındaki taahhüdünü aktif olarak yerine getirdi. ABD müdahalesini durdurursa Umman ile Hürmüz konusunda uzlaşmaya varılabilir” değerlendirmesinde bulundu.

Öte yandan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, konuya ilişkin daha önceki açıklamasında, “ABD ile müzakere halinde değiliz. Umman ile görüşmeler Hürmüz Boğazı’ndaki gemilerin güvenli geçişine odaklanıyor” demişti.

Arabulucular: Nükleer yok, Hürmüz’de geçiş ücreti pürüz çıkardı

Pakistan hükümeti kaynakları ise Anadolu Ajansı muhabirine yaptıkları açıklamada, arabulucuların Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için bir belge hazırladığını bildirdi. 

Pakistanlı ve Katarlı yetkililerin arabuluculuğundaki ABD ve İran arasındaki dolaylı görüşmelerin bu belgeyi nihai haline kavuşturmak için “son aşamada” olduğunu aktaran kaynaklar, “Pakistan ve Katar’ın, Washington, Tahran ve diğer bazı bölgesel ortaklarla diplomatik temaslarını yoğunlaştırmasıyla birlikte İslamabad Mutabakat Anlaşması kapsamında Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına ilişkin önemli bir gelişmenin bu hafta yaşanması bekleniyor” bilgisini paylaştı. 

Umman’ın da son görüşmelerde önemli bir rol üstlendiğine değinen kaynaklar, söz konusu tek sayfalık belgenin sadece Hürmüz Boğazı ile ilgili olduğunu ifade etti.

Kaynaklara göre, belgede İran’ın nükleer programından bahsedilmezken, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açması buna karşılık ABD’nin de ablukayı kaldırması öngörülüyor. Belge üzerinde anlaşılmayan konuların başında ise Hürmüz Boğazı’ndan geçiş ücreti geliyor. Bu konuyu aktaran kaynaklar, “ABD tarafı, Hürmüz Boğazı’nın savaşın başlamasından önceki gibi ticari gemiler için tamamen ücretsiz olması gerektiği konusunda ısrar ediyor. Öte yandan Tahran, çevre ve güvenlik maliyetlerini karşılamak üzere bir ‘hizmet ücreti’ talep ediyor” bilgisini paylaştı. Bu konuya “orta yol” bulunması için görüşmelerin sürdüğünü bildiren yetkili, Tahran’ın boğazda farklı gemicilik koridorları fikrine karşı çıktığını belirtti.

soL Haber’i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.