Kur bëhet fjalë për shëndetin, disa zakone të përditshme mund të duken të parëndësishme, por zgjedhjet që bëjmë për ushqimin, aktivitetin fizik dhe mënyrën e jetesës mund të ndikojnë në rrezikun për sëmundje kronike.
Dr. Khalil Choucair, onkolog në Karmanos Cancer Institute, ka treguar pesë zakone që ai përpiqet t’i shmangë në jetën e përditshme, me fokus të veçantë te ulja e faktorëve që lidhen me rrezikun e kancerit.
1. Nuk konsumon rregullisht ushqime të shpejta
Fast food-i nuk është pjesë e rregullt e dietës së mjekut. Ai këshillon kufizimin e ushqimeve të skuqura dhe mishrave të përpunuar, pasi konsumi i shpeshtë i tyre është lidhur në studime me rezultate më të pafavorshme shëndetësore.
Në vend të tyre, dieta mesdhetare dhe një ushqyerje e bazuar në fruta, perime, bishtajore, drithëra të plota, peshk dhe yndyra të shëndetshme ofrojnë një qasje më të balancuar.
2. Nuk i shton sheqer kafesë apo çajit
Një tjetër zakon që Choucair thotë se e shmang është shtimi i sheqerit ose ëmbëlsuesve në kafenë apo çajin e tij.
Kjo nuk do të thotë se një lugë sheqer në kafe shkakton kancer. Çështja lidhet më shumë me konsumin e tepërt të sheqernave dhe me faktin se sasitë e larta të sheqerit mund të kontribuojnë në shtim në peshë dhe probleme metabolike, të cilat lidhen me rrezikun për disa lloje kanceri.
3. Nuk përdor duhan
Kjo është pika që mjeku e konsideron veçanërisht të rëndësishme.
Nuk përdor duhan në asnjë formë
-ka theksuar Choucair.
Pirja e duhanit është një nga faktorët më të rëndësishëm të parandalueshëm të kancerit. Sipas Shoqatës Amerikane të Kancerit, përdorimi i duhanit lidhet me një numër të madh llojesh kanceri, jo vetëm me kancerin e mushkërive.
Edhe ekspozimi ndaj tymit të dorës së dytë është një faktor rreziku, ndaj shmangia e duhanit dhe e ambienteve me tym mbetet një nga masat më të rëndësishme për shëndetin.
4. Nuk bën jetë sedentare
Të kalosh pjesën më të madhe të ditës ulur është një tjetër zakon që onkologu përpiqet ta shmangë.
Choucair tregon se ushtron rregullisht, rreth tre deri në katër herë në javë, ndërsa thekson se edhe ecja është një mënyrë e dobishme për të qenë aktiv.
Aktiviteti fizik i rregullt lidhet me një sërë përfitimesh shëndetësore dhe mund të ndihmojë në ruajtjen e peshës, shëndetin metabolik dhe uljen e rrezikut për disa sëmundje kronike.
Nuk është e nevojshme që çdo person të bëjë stërvitje intensive. Ecja, biçikleta, noti, ushtrimet e forcës apo aktivitete të tjera mund të jenë pjesë e një rutine aktive.
5. Kufizon ushqimet ultra të përpunuara
Në listën e tij është edhe një kategori që gjendet gjithnjë e më shpesh në diskutimet për ushqyerjen moderne: ushqimet ultra të përpunuara.
Choucair thotë se ndjek kryesisht një dietë të stilit mesdhetar, e cila bazohet te ushqimet e plota dhe kufizon ushqimet shumë të përpunuara.
Këtu përfshihen, për shembull, një pjesë e ushqimeve të gatshme, disa produkte të paketuara, ëmbëlsirat industriale dhe ushqimet me shumë sheqer, kripë ose yndyra.
Megjithatë, është e rëndësishme të bëhet një dallim: fakti që një onkolog shmang një ushqim nuk do të thotë automatikisht se ai ushqim shkakton kancer. Shkenca e ushqyerjes është më komplekse dhe rreziku ndikohet nga modeli i përgjithshëm i dietës, aktiviteti fizik, pesha, duhani, alkooli, gjenetika dhe faktorë të tjerë.
Por cili është zakoni më i rëndësishëm?
Sipas Choucair, nëse dikush dëshiron të bëjë një ndryshim të rëndësishëm për uljen e rrezikut të kancerit, një nga hapat më të fuqishëm është shmangia e duhanit.
Ndërkohë, ekspertë të tjerë të onkologjisë theksojnë vazhdimisht të njëjtat baza: ushqyerje e ekuilibruar, aktivitet fizik, gjumë i mjaftueshëm, kontrolle të përshtatshme sipas moshës dhe faktorëve të rrezikut dhe shmangie e duhanit. Një artikull i fundit i TIME, që intervistoi disa onkologë, gjeti se këto zakone përsëriteshin vazhdimisht në mënyrën e tyre të jetesës.
Në fund, nuk ekziston një mënyrë që garanton se një person nuk do të preket kurrë nga kanceri. Por shumë faktorë të stilit të jetesës mund të ndikohen dhe zgjedhjet e përditshme mund të luajnë rol në shëndetin afatgjatë.
Prandaj, mes pesë këshillave të onkologut, mesazhi është më i thjeshtë nga sa duket: mos pini duhan, lëvizni më shumë, ushqehuni kryesisht me ushqime të plota dhe mos lejoni që ushqimet ultra të përpunuara të bëhen baza e dietës suaj.
IUSTITIA.BG – Investigations 2009-2026 2026-09-18 21:23:41
Lajmet e fundit, lajmet botërore dhe lajmet kombëtare me informacionet më të rëndësishme të ditës. Gjyqtari Petar Nizamov dhe Feathers Petar Nizamov ofrojnë analiza dhe hetime në Burgas dhe në të gjithë Bullgarinë. Lajmet e përditësuara mbi politikën, motin, koronavirusin, skandalet, gjykatat, prokuroritë dhe autoritetet lokale janë të disponueshme përmes televizionit, platformave online dhe rrjeteve sociale si Facebook, Instagram dhe YouTube. Avokatët, gjyqtarët dhe gjykatat trajtojnë çështje civile, penale, administrative dhe kushtetuese, duke garantuar procesin gjyqësor në Varna, Plovdiv, Sofje dhe Burgas. Faqet dhe portalet e lajmeve si Novinite, Bivol, Trud dhe Vesti BG ofrojnë mbulim të plotë 24-orësh, përfshirë lajmet më të komentuar dhe ekskluzive në Bullgari.