Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde (DKC) tarihin en hızlı büyüyen Ebola salgınını durdurmaya çalışan sağlık emekçileri, virüsün yanı sıra ücretlerini alamadan çalışmak zorunda bırakılmalarıyla da mücadele ediyor.

31 Ağustos’ta açıklanan hükümet verilerine göre ülkedeki doğrulanmış Ebola vakalarının sayısı 6 bin 41’e, yaşamını yitirenlerin sayısıysa 2 bin 911’e ulaştı. Böylece mevcut salgın, Demokratik Kongo Cumhuriyeti tarihindeki en büyük ve en ölümcül Ebola salgını haline geldi.

Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) 28 Ağustos tarihli raporuna göre salgın ülkenin altı eyaletindeki 60 sağlık bölgesine yayılmış durumda. Vakaların merkezi, onlarca yıldır silahlı çatışmaların sürdüğü ülkenin doğusundaki Ituri eyaleti. DSÖ, salgının hâlâ kontrol altına alınamadığını bildiriyor.

Ancak salgına karşı mücadelenin ön cephesindeki sağlık emekçilerinin önemli bir bölümü aylarca ücretlerini ve salgın nedeniyle almaları gereken ek ödemeleri alamadı.

‘Mayıstan beri çalışıyorum, yalnızca haziranın ücretini aldım’

Bunia’daki Elikya Ebola Tedavi Merkezi’nde çalışan hijyen görevlisi Martin Bolombi, The Guardian‘a yaptığı açıklamada mayıs ayından beri çalışmasına rağmen yalnızca haziran ayının ücretini alabildiğini söyledi.

Bolombi, temmuz ayında ödenmeyen ücretler ve ek ödemeler nedeniyle tedavi merkezinin önünde protesto düzenleyen yaklaşık 100 sağlık çalışanından biriydi.

Aynı merkezde hemşire olarak çalışan Sophie Mwadawa Kabundo da ücretlerinin ödenmediğini belirterek sağlık çalışanlarının her gün yalnızca kendi yaşamlarını değil, ailelerinin yaşamını da riske attığını anlattı.

Kabundo, salgının büyümesiyle merkeze giderek daha fazla hasta getirildiğini ve bazı çalışma arkadaşlarının yaşamını yitirdiğini söyledi. Sağlık çalışanlarının sürekli olarak virüsü kapıp ailelerine taşıma korkusuyla yaşadığını belirtti.

Ücret krizi yalnızca Elikya’yla sınırlı değil. Temmuz ayında Bunia’daki Ebola müdahale ekipleri ödenmeyen maaş ve ek ödemeler nedeniyle greve çıktı. İşçiler sağlık merkezlerinin önünde barikat kurarken salgına karşı yürütülen bazı çalışmalar da aksadı. Bazı çalışanların maaş ve ödemeleri yaklaşık üç ay gecikmişti.

160 sağlık çalışanı Ebola’ya yakalandı

Sağlık emekçilerinin ücret alamadan çalışması, ölümcül bir mesleki risk altında gerçekleşiyor.

Birleşmiş Milletler Ebola Koordinatörü Julien Harneis’in 21 Ağustos’ta verdiği bilgiye göre 160 sağlık çalışanı Ebola’ya yakalandı, bunlardan 43’ü yaşamını yitirdi.

Harneis, salgının müdahale kapasitesinden daha hızlı büyüdüğünü belirterek, salgının Fransa’dan daha büyük bir coğrafyaya yayıldığını söyledi.

DSÖ’nün daha önce yayımladığı 14 Ağustos tarihli rapor da sağlık kuruluşlarındaki çalışma koşullarının yarattığı riske dikkat çekmişti. Örgüt, sağlık çalışanları arasında görülen enfeksiyonların özellikle sağlık tesislerinde enfeksiyon önleme sistemlerinin yetersizliğini, koruyucu ekipman ve diğer malzemelere erişimdeki sorunları gösterdiğini bildirmişti.

Salgın üç ayda binlerce kişiyi öldürdü

Mevcut salgının yayılma hızı da önceki Ebola salgınlarından farklı.

DKC’deki salgının yaklaşık üç ay içinde 2 bin ölüm sınırını aşmasına karşılık, 2014-2016 yıllarında Batı Afrika’da yaşanan büyük Ebola salgınının bin ölüme ulaşması yaklaşık beş ay sürmüştü. DSÖ, Kongo’daki mevcut salgını ülke tarihinde kaydedilmiş en büyük Ebola salgını olarak tanımlıyor.

Salgına, Ebola virüsünün daha nadir görülen Bundibugyo türü yol açıyor. Bu tür için henüz onaylanmış özel bir aşı ya da tedavi bulunmuyor. Tedavi ve aşı adaylarına ilişkin klinik çalışmalar sürerken Kongo hükümeti geçen hafta salgının ön cephesindeki sağlık çalışanlarını aşılamaya başladı.

Çatışma, yoksulluk ve çöken sağlık sistemi salgını büyütüyor

Salgın ülkenin özellikle kuzeydoğusunda, onlarca yıldır çatışmaların ve zorunlu göçün devam ettiği bölgelerde yoğunlaşıyor.

Silahlı grupların faaliyetleri, sağlık merkezlerine yönelik saldırılar, bozuk yollar, sağlık altyapısındaki yetersizlik, salgına ilişkin yanlış bilgiler ve sağlık kurumlarına duyulan güvensizlik temaslıların izlenmesini ve hastaların erken tedaviye ulaşmasını güçleştiriyor.

Salgının ilk dönemlerinde hastaların yüzde 70’ten fazlası sağlık merkezlerine ulaşmadan yaşamını yitiriyordu. Bölgede bazı hastalar Ebola tedavi merkezlerine duyulan korku nedeniyle evlerinde tedavi edilmeye çalışılıyor ve sağlık kuruluşlarına ancak hastalık ağırlaştığında götürülüyor.

Böylece salgının kontrol altına alınması için en kritik görevleri yerine getiren sağlık emekçileri, bir yandan virüsle ve yetersiz sağlık altyapısıyla mücadele ederken diğer yandan ücretlerini alabilmek için greve çıkmak zorunda kalıyor.

Salgının bilançosu her gün ağırlaşırken, Kongo’da Ebola’yı durdurmaya çalışanların kendileri de hem hastalığın hem de sağlık sisteminin krizinin doğrudan hedefi haline gelmiş durumda.

soL Haber’i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.