Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü, yönetmen Bingöl Elmas’ın Kapadokya’daki tahribatı eleştiren “Şiirli Oda’nın İzinde” adlı belgeseline verilen desteği faiziyle geri istedi.

İki yüzü aşkın sinemacı, sanatçı, akademisyen ve meslek örgütünün imzasını attığı bir açıklamayla Bakanlığa seslenen sinemacılar sansürcü uygulamalara son verilmesi çağrısında bulundu.

Açıklamada kamu desteklerinin, eserlerin tesliminden sonra “politik gerekçelerle” faiziyle geri istenmesinin ekonomik baskı yoluyla sektörü otosansüre zorlayan sistematik bir gözdağı ve cezalandırma yöntemine dönüştüğü vurgulandı.

Bağımsız Sinemacılar tarafından hazırlanıp imzaya açılan açıklamada, Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü’nün yönetmen Bingöl Elmas’ın Kapadokya’daki kültürel hafızayı, yerel tarihi ve çevre mücadelesini konu alan “Şiirli Oda’nın İzinde” adlı belgesel filmini “başvuru dosyasında yer alan senaryo ve yaklaşım metniyle uyumlu olmadığı” ve “teknik açıdan yeterli bulunmadığı” gerekçeleriyle reddederek film için verdiği yapım desteğini faizi ile geri istediği aktarıldı.

Bakanlık tarafından iletilen resmi evrakta her ne kadar karara gerekçe olarak bu şartlar öne sürülse de yönetmenin yetkililerle yaptığı sözlü görüşmelerde belgeselin “politik bulunması” ve Kapadokya’daki tahribata yönelik Kültür ve Turizm Bakanlığı’nı hedef alan eleştiriler içermesi nedeniyle kabul edilmediğinin dile getirildiği belirtildi. Açıklamada, bu durumun “resmi yazılı gerekçelerin birer kılıftan ibaret olduğunu gözler önüne serdiği” kaydedildi.

Bakanlığın yasakçı/sansürcü politikalarının ilk örneğinin bu olmadığı ifade edilen açıklamada “Sınıflandırma yoluyla gösterim imkânlarının kısıtlanması ve hatta açıkça uygulanan gösterim yasaklarıyla yıllardır karşılaşıyoruz. Son yıllarda birbiri ardına Rojbash, Kanun Hükmü, ve Oy’una Geldik filmlerine getirilen yasaklamalar sinemacıları hizaya çekmeye çalışan aynı sansürcü siyasetin örnekleridir” denildi.

Destek süreçlerinde yıllardır kanıksanan sansür/otosansür

Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

Bingöl Elmas’ın yaşadığı ise; proje destek süreçlerine ilişkin tarafsızlık şüpheleri ve politik gerekçelerle ‘kara listeye alınmış’ sinemacıların Sinema Destekleme Kurulundaki meslek birliği üyelerine söz hakkı tanınmaksızın değerlendirme dışı bırakıldıkları iddiaları bir yana, destek mekanizmasıyla ilgili şu sorunları da görünür kılıyor: resmi gerekçelerle asıl gerekçelerin uyuşmazlığı, değerlendirme kriterlerinin ve yönteminin keyfiliği, kurulların şeffaflıktan yoksun oluşu.”

İmzacılar bu vakanın, bakanlığın sinema filmi destek süreçlerinde yıllardır süregelen ve kanıksanan sansür/otosansür mekanizmalarını kamusal olarak tartışmaya vesile olmasını umduklarını belirtti.

Kamu kaynaklarıyla sağlanan sinema destekleri bir lütuf değil

Kamu desteklerinin, eserlerin tesliminden sonra “politik gerekçelerle” faiziyle geri istenmesinin “ekonomik baskı yoluyla sektörü otosansüre zorlayan sistematik bir gözdağı ve cezalandırma yöntemi”ne dönüştüğü vurgulanan açıklamada “Oysa düşünce ve sanatsal ifade özgürlüğü anayasal bir haktır. Bunu korumak ve güvence altına almak her şeyden önce devlet kurumlarına düşen bir görev ve sorumluluktur” diye belirtildi.

Eleştiriden arındırılmış, tahrif edilmiş bir gerçeklik dayatmasının sanatın özüne aykırı olduğunu vurgulayan imzacılar kamu kaynaklarıyla sağlanan sinema desteklerinin “iktidarların ya da bürokratların kişisel veya siyasi beğenilerine göre dağıtılan bir lütuf” olmadığının altını çizdi.

‘Senaryonun birebir aynı kalması beklenemez’

Belgesel sinemanın toplumsal olayları, kamusal politikaları ve kamu kurumlarının uygulamalarını özgün ve eleştirel bakış açılarıyla ele alabileceği kaydedilen açıklamada şöyle denildi:

Çekim süreçleri bütünüyle öngörülebilir olmadığından filmin senaryosu başvuru dosyasındaki senaryodan farklılaşabilir, birebir aynı kalması beklenemez. Destek süreçlerinin şeffaf, nesnel, hesap verilebilir ve denetlenebilir ölçütlere dayanması; profesyonel ihtiyaçları ve zorunlulukları gözetmesi, her anlamda hakkaniyetli olması beklenir. Bu husus hem sanatçıların sanatsal özgürlüğüne ilişkin yasal güvence, hem de kamu idaresinin ciddiyetine duyulan güven açısından büyük önem taşır”.

Bakanlığa sorular: Kurul kimlerden oluşuyor? Teknik yetersizlikten kasıt nedir?

Açıklamada bakanlığa şu sorular yöneltildi:

“- Telefon görüşmelerindeki ifadeler ile resmî karardaki gerekçelerin farklı olması, sansür uygulamalarının örtük şekilde yapılmasının sıradan bir uygulamasına mı döndü?
– Filmi teknik açıdan yeterli bulmayan ve senaryoya uygunluğunu tartışan kurul kimlerden oluşuyor; belgesel sinema alanında mesleki yeterlilik ve uzmanlığı olan kişilerden mi oluşuyor?
– Filmin teknik yetersizliğinden kasıt nedir? Hangi standartlara ve ölçütlere dayandırılarak bu yargıya varılmıştır?”
Bir filmde politik eleştiri yapılması kurula göre filmin yetersizliğine mi işaret ediyor?”

Sansür ve finansal baskı kıskacı

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nı bu soruları cevaplamaya çağıran imzacılar ayrıca bakanlığı “genel olarak sanatsal üretime ve ifade özgürlüğüne yönelik her türlü sansür kararını geri çekmeye ve sinemacıların mağduriyetlerini gidermeye” davet etti.

Açıklamada “Filmleri sansürlenen ve gösterimi engellenen meslektaşlarımızın yanında olduğumuzu, sinemamızı sansür ve finansal baskı kıskacına teslim etmeyeceğimizi kamuoyuna saygıyla duyururuz” denildi.

soL Haber’i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.