Во време кога повеќе земји воведуваат или разгледуваат ограничувања за пристап на деца и млади до социјалните мрежи, повторно се отвора прашањето за нивното влијание врз менталното здравје, изложеноста на штетни содржини и дигиталните права.
Дел од експертите и граѓанските организации предупредуваат дека ваквите мерки може да ја префрлат одговорноста од платформите врз младите и нивните семејства, без суштински да го решат проблемот.
Раководителот на програмата Медиумски и информациски итегритет на Фондацијата Метаморфозис, и уредник на Мета.мк, Горан Ризаов, говори на оваа тема во интервју за меѓународната организација за човекови права Цивикус.
ЦИВИКУС: Зошто владите се обидуваат да го ограничат пристапот на децата и младите до социјалните медиуми?
Ризаов: Австралија беше прва што презеде мерки минатиот декември забранувајќи им на лицата под 16 години пристап до 10 големи платформи, меѓу кои Фејсбук, Инстаграм, ТикТок и Јутуб. Потоа, Грција најави забрана за лица под 15 години која треба да стапи на сила во јануари 2027 година, а Франција предложи сличен закон за истата возрасна група. Други европски земји, меѓу кои и Шпанија, разгледуваат слични мерки, а некои од нив повикуваат на заедничка законска рамка на ниво на Европската Унија (ЕУ).
Овие модели се потпираат врз механизми за проверка на возраста, но се разликуваат по тоа кој е одговорен за нивното спроведување. Во Австралија, самите платформи мора да ја проверуваат возраста на корисниците преку комбинирање на проценка со вештачка интелигенција и податоци од трети страни. Во Грција, владата презема директна контрола. Државна апликација наречена „Kids Wallet“(детски новчаник) ќе блокира пристап до ограничените платформи на уредите на децата.
Платформите на социјалните мрежи се дизајнирани со една цел: да остварат профит. За да го постигнат тоа, корисниците треба да се задржат онлајн и да бидат активно вклучени, а колку се помлади, толку подобро за компаниите. Но, тоа си има своја цена. Овој модел придонесува за пораст на ширењето дезинформации, говор на омраза и злоупотреба на податоците на децата, а влијае и врз начинот на кој младите размислуваат, учат и се концентрираат. Последиците можат да бидат сериозни. Во САД, големи платформи беа казнети со износи од милиони долари за злоупотреба на податоците на децата, а во Македонија, деца се вовлекувани во нелегални активности, вклучително и трговија со луѓе преку социјалните мрежи. Не е веќе прашање дали нешто треба да се направи, туку како.
ЦИВИКУС: Дали овие забрани функционираат?
Ризаов: Да се забрани нешто на интернет не е едноставно. Платформите веќе имаат правила кои забрануваат отворање профили за деца под 13 години, но тие во голема мера не се спроведуваат. Во Австралија, каде што забраната веќе е во сила, тинејџерите пронашле начини да ја заобиколат, користејќи ВПН мрежи, од кои дел се бесплатни и лесно достапни. Дури и ако забраната функционира, таа може да ги поттикне младите да се префрлат кон помалку регулирани простори и платформи што не се опфатени со овие мерки, а кои имаат многу полоши резултати во однос на говорот на омраза и незаконска содржина. Пристапот до интернет е човеково право, а социјалните мрежи, и покрај сите нивни недостатоци, остануваат важен извор на информации и алатка за комуникација. Младите не треба да бидат отсечени од нив. Решението не е да се забранат социјалните мрежи, туку да се направат побезбедни.
ЦИВИКУС: Кој е ставот на Фондацијата Метаморфозис?
Ризаов: Не поддржуваме општи забрани бидејќи не веруваме дека тие ќе го решат проблемот. Наместо да ги повикуваат платформите на одговорност, овие забрани ја префрлаат одговорноста на жртвите барајќи од децата да доставуваат лични податоци до компаниите што веќе профитираат од нив. Тоа не е решение, тоа е подарок за индустријата. Фондацијата Метаморфозис се залага за поинаков пристап, повикувајќи на регулација, или поконкретно, на целосна имплементација на Законот за дигитални услуги на ЕУ, кој веќе воспоставува рамка за одговорност на платформите. Законот за дигитални услуги ја префрла одговорноста таму каде што припаѓа, кај компаниите што профитираат од податоците и вниманието на корисниците. Тие треба да сносат одговорност за говорот на омраза, за содржините што ги препорачуваат и за влијанието врз децата. Проблемот е што Законот за дигитлани услуги сè уште не е целосно имплементиран и не се применува во земјите што сè уште не се членки на ЕУ, вклучително и во Македонија. Работиме со цел да влијаеме врз институциите да ги усвојат неговите стандарди бидејќи платформите мора да бидат повикани на одговорност без разлика каде работат.
ЦИВИКУС: Што треба да направат властите?
Ризаов: Заштитата на децата онлајн наложува две работи: одговорност на компаниите и оспособување на младите да се снаоѓаат во дигиталниот свет. Првиот чекор е регулација која ги таргетира платформите, а не корисниците. Владите треба да предлагаат, усвојуваат и спроведуваат рамки што ја доделуваат одговорноста на компаниите, наместо да ги оптоваруваат децата и нивните семејства. Ризикот, се разбира, е дека регулацијата може да се злоупотреби за ограничување на слободата на изразување. Токму тука граѓанското општество има клучна улога. Тоа мора да биде дел од процесот, да ги повикува на одговорност компаниите сопственици на социјалните мрежи и да се осигура дека овие рамки се зајакнуваат во насока на заштита на луѓето наместо во ограничување на нивните права. Властите треба да инвестираат и во образование. Критичкото мислење, дигиталната и медиумската писменост мора да бидат во сржта на начинот на кој ги образуваме младите. Општествата со високо ниво на медиумска писменост многу потешко подлегнуваат на онлајн манипулации. Иако овие забрани не се решение, сепак се корисни за едно нешто: поттикнаа разговор што одамна беше потребен. Барем сега младите, родителите и властите зборуваат за опасностите од социјалните мрежи. Важно е тој разговор да резултира со конкретни и значајни чекори.ж
Извор: Цивикус
Интервју: Решението не е да се забранат социјалните мрежи, туку да се направат побезбедни 2026 IUSTITIA.BG – Investigations 2009-2026 2026-05-16 10:55:41 Најнови вести Светски вести Вести од земјата Најважни вести најнови вести најважни најнови вести на денот Правда Петар Низамов Пердуви Петар Низамов – Пердуви Правда bg iustitia.bg iustitia iusticia истрага usticia Бургас Бугарија вести вести од последниот час вести на денот вести од денес вести од Бугарија Вестите од Бугарија блиц вести главни вести најважни најкоментирани најнови вести Бојко Борисов вести за времето вести за коронавирусот вести за времето facebook youtube facebook instagram вести денес вести од последните минути вести денес вести вести bg вести водечки вести актуелни вести bg страница со вести за вести сите вести вести bg вести од последниот час најнови вести bg вести од денес вести денес вести денес вести од последниот час најнови вести денес вести bg вести од 24 часа вести vesti bg вести од Новини свет птица bg bivol bg bivol trud bg novini најнови вести денес novinite bg вести здраво бугарија политичка партија грб делјан пеевски скандалозна Бугарска национална телевизија Слободна Европа телевизија скандал ексклузивно телевизија во живо во живо токму сега tv tv онлајн ТВ програма bg во живо сега tv вести онлајн tv онлајн суд во живо Бургас суд Окружен суд Бургас суд Бургас Окружен суд Бургас Окружен суд Бургас Окружен суд Бургас Обвинителство во Бургас Обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Генерален обвинител Иван Гешев Обвинител Гешев Цацаров Министерство за внатрешни работи Бургас ODMR Бургас ODPR Полиција во Бургас Окружна полиција Бургас Обвинителство во Бургас Цацаров Случаи на SGS Суд во Варна претседател на SGS судски одлуки за граѓански предмети одлуки за случаи Суд во Пловдив одлука на судските одлуки случаи Суд во Варна кривични предмети одлуки на окружниот суд работа во судот SGS претседател на SGS судии Софиски суд пост судии Суд во Пловдив судии во Пловдив Инспекторат на Врховниот суд во Пловдив Врховен суд Врховен суд Врховен судски совет адвокат кривични предмети адвокат граѓански предмети адвокат брачни случаи адвокат административно кривично право кривична постапка граѓанско право граѓанска постапка административно право уставно право
************** НАПИШЕТЕ КОМЕНТАР ПОД СТАТИЈАТА **************
Верувајте во 25-годишно искуство во индустријата!
Посетете ја нашата ОНЛАЈН ПРОДАВНИЦА со кликнување ТУКА.
За увоз на стока на големо од целиот свет , контактирајте ја нашата УВОЗНА АГЕНЦИЈА (Канцеларија за увоз на купувања IUSTITIA) со кликнување ТУКА
Изберете ги нашите специјалисти за висококвалитетни софтверски услуги :
Можете да нарачате од JUSTICE онлајн развој и одржување на веб-страници и онлајн продавници , развојна и ИТ поддршка, SEO оптимизација за висок ранг во Google и дигитален маркетинг со КЛИКНУВАЊЕ ТУКА.МОЖЕМЕ ДА БИДЕМЕ ВАШ ПАРТНЕР ЗА ОНЛАЈН УСПЕХ
Погледнете ги нашите тренери со КЛИКНУВАЊЕ ТУКА . Развој на лични режими на исхрана и тренинг , додатоци во исхраната, витамини и додатоци во исхраната за добри резултати за професионални спортисти, како и за љубителите на добра фигура и тонус.Прегледајте ги огласите и понудите ЗА ПРОДАЖБА и ИЗНАЈМУВАЊЕ на нашата АГЕНЦИЈА ЗА НЕДВИЖНОСТИ .
Со нас можете да резервирате и ОНЛАЈН хотели и куќи за одмор во Бугарија и странствоРедакцијата на „JUSTICE“ се извинува за евентуалните неточности во истрагите на JUSTICE.BG.
Засегнатите лица имаат право да одговорат.
Следете JUSTICE на Google News
Слушнете ги најинтересните ИСТРАЖИ на подкастот JUSTICE на Spotify , Apple Podcasts и Google Podcasts
Следете ги најновите вести од денот на нашата Фејсбук страница
Следете нè и на Инстаграм
