Adıyaman’da 6 Şubat depremlerinde yıkılan Zümrüt Apartmanı’nda ailesini kaybeden Mehmet Doğan’ın açtığı davada mahkeme, üç ayrı kamu kurumunu kusurlu bularak tazminat ödenmesine hükmetti. Kararda depremin “mücbir sebep” sayılamayacağı vurgulanırken, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı kendisine düşen payı ödememek için kararı istinafa taşıdı.

6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen depremlerde, Adıyaman’ın Merkez ilçesi Mimar Sinan Mahallesi’nde bulunan Zümrüt Apartmanı’nın yıkılması sonucu Mehmet Doğan, eşini ve üç çocuğunu kaybetti. 

Doğan, ailesini kaybetmesi ve evinin yıkılmasında idarenin sorumluluğu olduğu gerekçesiyle Adıyaman Belediyesi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile AFAD aleyhine 500 bin liralık manevi tazminat davası açtı.

Kurumlar sorumluluk kabul etmedi

ANKA‘nın haberine göre, Adıyaman 3. İdare Mahkemesi’nde görülen davada, ilgili kurumlar yaptıkları savunmalarda suçlamaları reddetti. Adıyaman Belediyesi savunmasında, “idarenin sorumlu tutulabilmesi için zarara yol açan işlem veya eylemin idare tarafından gerçekleştirilmiş olması gerektiğini” ileri sürerek, depremin “önlenemez ve öngörülemez mücbir sebep” olduğunu savundu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ise şehirlerin planlanması ve yapıların denetlenmesi konularında sorumluluğunun bulunmadığını iddia ederek davanın reddini talep etti.

AFAD tarafından yapılan savunmada da benzer ifadelere yer verildi. Kurum, “zararın münhasıran deprem sebebiyle ortaya çıkması ve depremin yıkıcı etkisinin büyük olması durumu da göz önüne alındığında, idarelerinin herhangi bir işlemi veya eylemi ile gerçekleşen zarar arasında illiyet bağı kurulmasının idare hukuku ilkeleri ile bağdaşmadığını” öne sürdü. AFAD, kamu hizmetinin işleyişinde bir kusur bulunmadığını iddia etti.

Mahkeme: Deprem mücbir sebep değildir

Başvuruyu inceleyen Adıyaman 3. İdare Mahkemesi, bilirkişi raporundaki kusur oranlarını esas alarak toplam 460 bin lira manevi tazminat ödenmesine hükmetti.

Mahkeme heyeti, depremin “mücbir sebep” olarak değerlendirilip idarenin sorumluluğunun ortadan kaldırılamayacağını belirtti. Gerekçeli kararda mücbir sebep kavramına ilişkin, “Mücbir sebep, sezilemeyen ve karşı konulamayan bir olayı ifade eder. Deprem kuşağında yer alan bölgede, deprem gerçeğinin bir veri alınması suretiyle yerleşmelerle ilgili alanların belirlenmesi, bu alanlardaki yapılaşmaya ilişkin kararların alınması, uygulanması ve denetlenmesiyle ilgili idari faaliyetlerin bütünündeki olumsuzluklardan oluşan idarenin ‘olumsuz eyleminin’ bulunması durumunda, depremin mücbir sebep olarak değerlendirilerek zararla illiyet bağını kestiğini kabule olanak bulunmamaktadır” tespiti yapıldı.

Mahkeme ayrıca, devletin deprem bölgelerindeki yapı tekniklerini belirleme ve denetleme sorumluluğu olduğunu hatırlatarak, “Deprem olgusunun, doğal bir olay olarak ortaya çıkmasının yanında, idarece gerçekleştirilecek uygulamalarla doğabilecek zararların önlenmesi, hatta ortadan kaldırılması mümkündür. Başka bir anlatımla, depremin nerede, ne zaman ve hangi büyüklükte olacağı öngörülememekle birlikte, depremin yaratacağı olumsuz sonuçların öngörülebilir olduğu ve oluşacak zararların en aza indirilmesi için önceden önlem alınabileceği açıktır” ifadelerini kullandı.

Bakanlık itiraz etti

Kararda tazminat miktarı kurumların kusur oranlarına göre paylaştırıldı. Buna göre, Adıyaman Belediyesi’nin 368 bin lira, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 55 bin 200 lira ve AFAD’ın 36 bin 800 lirayı yasal faiziyle birlikte davacı Mehmet Doğan’a ödemesi kararlaştırıldı.

Mahkemenin “hizmet kusuru” tespitine rağmen, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı karara itiraz etti. Bakanlık, eşini ve üç çocuğunu kaybeden depremzedeye ödenmesi hükmedilen 55 bin 200 liralık tazminatın iptal edilmesi istemiyle konuyu istinaf mahkemesine taşıdı.