Özellikle Doğu Oweinat bölgesinde yoğunlaşılan çalışma kapsamında, tarıma elverişsiz çöl arazileri verimli topraklara dönüştürülüyor.

Ancak son zamanlarda bu tarım arazilerinde tuhaf bir hareketlilik dikkat çekiyor: Bölgeye yayılmış arazilerin üzerinde süzülen insansız hava araçları.

Mısır’ın tarım projesinin ortasına gizlenmiş askeri bir üsten havalanan İHA’lar, kilometrelerce yol kat ediyor ve Sudan’a ulaşıyor. Hedefleri mi? Neredeyse üç yıldır Sudan Egemenlik Konseyi’yle savaşan Hızlı Destek Kuvvetleri.

Hızlı Destek Kuvvetleri’nin kontrolündeki bölgelere saldıran İHA’ları üreten şirket ise tanıdık. AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın damadının başında bulunduğu Baykar.

İttifaklar güçleniyor, saflar sıklaşıyor

2023 yılında başlayan Sudan İç Savaşı’yla ülke fiili olarak ikiye bölündü. Ülkenin batısını Hızlı Destek Kuvvetleri’nin (HDK) lideri Muhammed Hamdan Dagalo ya da bilinen adıyla Hemedti, doğusunu ise Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı Abdulfettah el-Burhan yönetiyor.

Geçtiğimiz yılın son aylarında şiddetlenen çatışmalar ve yaşanan katliamlar sonucunda Sudan’ın 18 eyaletinden 13’ü Sudan Egemenlik Konseyi’nin, 5’i ise HDK’nin kontrolü altına girdi.

Savaş öncesinde ülkeyi birlikte yöneten Burhan ve Hemedti’nin iktidar mücadelesi, 150 binden fazla kişinin hayatını kaybetmesine, 10 milyonu aşkın kişinin de yerinden edilmesine neden oldu.

Tarafların diplomasi girişimi yerine çatışmayı tercih etmesi, yaşanan kayıpların artacağına yönelik yorumları güçlendiriyor.

Öte yandan savaşa resmi olarak herhangi bir yabancı güç katılmamış olsa da ülkenin ekonomik ve jeopolitik konumu nedeniyle çeşitli devletlerin Sudan topraklarındaki rekabeti sürüyor.

Savaşın başından beri bölgede alan tutmaya çalışan kimi devletler, çatışmaların şiddetlenmesiyle birlikte kurdukları ittifakları güçlendirmeye ve saflarını iyice belirginleştirmeye başladı.

Artık Mısır ve Pakistan’ın da savaşa doğrudan dahil olduğu belirtiliyor.

Mısır da savaşa dahil oldu

New York Times tarafından sunulan uydu görüntüleri, uçuş kayıtları, videolar ve çeşitli kaynaklarla yapılan görüşmeler sonucunda, Mısır’ın Sahra Çölü’nün hemen sınırında bulunan Doğu Oweinat bölgesindeki devasa tarlalar arasına gizli bir askeri üs kurduğu saptandı.

Veriler, tarlalar arasına kurulan bu gelişmiş askeri üsten havalanan insansız hava araçlarının en az altı aydır Sudan’daki HDK bölgelerine saldırılar düzenlediğini ortaya koyuyor.

Mısır Dışişleri Bakanlığı konuya dair soruları yanıtsız bırakırken, söz konusu bilgi ve belgeler, Sudan İç Savaşı boyunca “diplomatik bir aktör” olarak konumlanan Mısır’ın bu pozisyondan uzaklaştığını gösteriyor. 

Artık Mısır da Sudan Egemenlik Konseyi saflarında savaşa dahil olan devletler arasında yer alıyor. 

Mısır’ın savaşa girme nedeni HDK’nin ilerleyişi

Mısır’ın savaşa dahil olmasının nedeninin, HDK’nin ilerleyişi olduğu değerlendiriliyor.

Beş eyaletten oluşan Darfur bölgesinde faaliyet yürüten HDK, kısa süre içinde dört eyalette kontrolü sağladı. HDK’nin tüm bölgeyi kontrol etmesi için ele geçirmesi gereken tek bir yer kalmıştı: Kuzey Darfur eyaletinin merkezi Faşir.

Ele geçirmeyi hedeflediği stratejik bölgelerde yardım rotalarını ve ekonomik güzergahları kesme stratejisi izleyen HDK, Faşir için de aynı yönteme başvurdu. Ancak söz konusu yöntemin yeterli olmaması üzerine HDK daha radikal bir yönteme başvurarak, şehrin etrafına devasa kum setleri ördü. 

Örülen kum setleriyle şehrin dış dünyayla etkileşimi tamamen kesildi. Bir yandan yaratılan gıda krizi, diğer yandan düzenlenen İHA ve topçu saldırılarıyla, abluka 18 ayın sonunda başarıya ulaştı. Hızlı Destek Kuvvetleri 2025 yılının ekim ayında Faşir’i ele geçirerek, Darfur’daki egemenliğini resmen ilan etti. Ancak HDK bununla da yetinmedi ve komşu bölge Kordofan’a yöneldi.

HDK’nin ilerleyişinden rahatsız olan Mısır ise Sudan’da “kırmızı çizginin aşıldığını” ve ülkeye giren Sudanlı mülteci sayısının 1,5 milyonu aştığını belirterek uyarıda bulundu.

Söz konusu uyarının ardından Mısır’daki üsten kalkan İHA’lar, HDK’nin silah, yakıt ve milis tedariki için kullandığı Libya rotasına saldırılar düzenlenmeye başladı. İkmal konvoylarına düzenlenen saldırıların yanı sıra Mısır’dan havalanan İHA’lar HDK kontrolünde bulunan bölgelere de saldırılar düzenledi.

Mısır’dan havalanan ve Sudan’a saldıran Türk İHA’ları

Söz konusu saldırıların ise Türkiye’nin sattığı İHA’larla yapıldığı belirtiliyor.

New York Times’a konuşan ismini açıklamayan istihbarat kaynakları, Baykar tarafından üretilen Akıncı tipi İHA’ların güvenlik gerekçesiyle Mısır’daki bahse konu üste konuşlandırıldığını aktardı.

ABD merkezli bir uydu istihbarat şirketi olan Ursa Space tarafından elde edilen uydu verilerine göre de geçen yılın temmuz ayında, Türk kargo uçakları Doğu Oweinat’a indi ve bir süre boyunca devam edecek bir hareketlilik başladı. 

Kısa bir süre sonra üsse önce uydu iletişim sistemi ve yer kontrol sistemi kuruldu, ardından ilk Akıncı tipi İHA görüntülendi. Sonrasında üsteki Akıncı sayısı artmaya devam etti.

Aralık ayında Akıncıların kullanıldığı saldırılar başladı, Türk askeri ve kargo uçakları da Mısır’daki üsse iniş yapmaya devam etti. Hava trafik gözetim şirketi Aireon’un uçuş verilerine göre, üsse gelen Türk uçaklarının büyük kısmı, Baykar’ın Akıncı’yı geliştirdiği ve test ettiği Çorlu’dan kalktı.

İsmini açıklamayan üst düzey bir Türk yetkili de Baykar tarafından üretilen İHA’ların uluslararası hukuka uygun olarak ihraç edildiğini ve Türk hükümetinin Sudan ordusuna doğrudan herhangi bir destek vermediğini iddia etti.

İHA yarışı kızışıyor

Öte yandan Sudan İç Savaşı’ndaki İHA kullanımı son zamanlarda daha da arttı.

İç savaş başladıktan kısa bir süre sonra Bayraktar, 120 milyon dolar karşılığında Sudan Egemenlik Konseyi’ne altı adet TB2 model İHA, 600 savaş başlığı ve bakım paketi satmıştı. Geçen yıl ise TB2’ye kıyasla en az üç kat daha fazla bomba taşıyabilen Akıncı tipi İHA’lar satıldı.

HDK ise Birleşik Arap Emirlikleri tarafından tedarik edilen Çin yapımı uzun menzilli CH-95 insansız hava araçlarını kullanıyor. Ancak Akıncı tipi İHA’ların savaşa dahil olmasıyla, HDK da envanterine Çin yapımı sinyal bozma ve füze sistemleri ekledi.

The Times’ın aktardığına göre HDK’nin bu hamlesi üzerine, son dört ayda milyonlarca dolar değere sahip olan en az dört Akıncı insansız hava aracı düşürüldü.

‘Pakistan da savaşa dahil oldu’ iddiası: 1,5 milyar dolarlık anlaşma imzalandı mı?

Birleşik Arap Emirlikleri her ne kadar yalanlasa da HDK’yi; Suudi Arabistan, Türkiye, Mısır ve Katar ise Sudan Egemenlik Konseyi’ni destekliyor. Egemenlik Konseyi’ne silah satışı gerçekleştiren ülkeler arasında İran ve Rusya’nın da bulunduğu aktarılıyor.

Çeşitli devletlerin fiili şekilde mücadele ettiği savaşa Mısır’dan sonra bir ülkenin daha eklendiği belirtiliyor: Pakistan.

Şimdi de Pakistan ile Sudan Egemenlik Konseyi’nin 1,5 milyar dolar değerindeki bir silah anlaşmasını tamamlamak üzere olduğuna dair haberler çıkmaya başladı. Söz konusu anlaşmanın, Hongdu JL-8 tipi hafif savaş uçaklarını, 200’den fazla insansız hava aracını ve hava savunma sistemlerini kapsadığı iddia ediliyor.

Öte yandan tıpkı Hongdu JL-8 gibi Pakistan ve Çin ortaklığında üretilen JF-17 Thunder model çok amaçlı savaş uçaklarının da anlaşmaya dahil edilebileceği öne sürülüyor.

Söz konusu gelişme, savaşın daha derin bir bölgesel çatışmaya evrilme ihtimalini güçlendiriyor.