Yugoslavya İç Savaşı’ndaki Saraybosna kuşatması sırasında Sırp keskin nişancılara yüksek meblağlarda para verip onların arasına karışarak sivillere ateş açtığı iddia edilen Avrupalı zenginlere yönelik soruşturma sürüyor.

“Savaş turizmine” katılan Avrupalı zenginlere yönelik soruşturmada, zanlıların ölmüş olma ihtimali nedeniyle “bir şey yapılamayacağına” dair karar çıkma ihtimali olduğu öğrenildi. Öte yandan Alman, Fransız, İngiliz zenginlerinin de bu suçu işlemesine karşın şu anda yalnızca İtalyan zenginlerin soruşturulduğu bildirildi.

Öte yandan bu gözü dönmüş zenginlerin, hedef açısından ilk tercihlerinin çocuklar olduğu ve çocukları vurmak için daha fazla ödeme yaptığı öğrenildi.

Haberler çıktı, tanıklar belliydi ama yıllarca adım atılmadı

İtalyan gazeteci-yazar Ezio Gavazzeni, Roma’daki Yabancı Basın Derneği’nde uluslararası medya kuruluşlarından temsilcilerin, kendisinin şikayetiyle Milano’da başlayan soruşturmaya ilişkin sorularını yanıtladı.

Bu konunun savaşın devam ettiği yıllarda İtalya’da Corriere della Sera ve La Stampa gazeteleri tarafından haberleştirildiğini aktaran Gavazzeni, şöyle konuştu:

Benim yanıtını veremediğim esas soru şu: Milano Cumhuriyet Savcılığı, Torino Cumhuriyet Savcılığı, buralarda hiç kimse Corriere della Sera ya da La Stampa okumuyor muydu? Bir katliam haberi vardı, tanıklıkları bulmak için adresler belliydi, derin bir soruşturmaya bile gerek yoktu. Tanıklıkları almak için bir ekip göndermek yeterli olurdu. Ve bunu hiç kimse yapmadı.

Gavazzeni, kendisinin bu haberlerden etkilendiği için harekete geçtiğini belirterek, “Beni öylesine etkiledi ki tarihe not düşecek bir şeyler yazmak istedim” dedi.

Gavazzeni, bu konuyu araştırmak üzere ilk olarak, 2022 yapımı “Saraybosna Safari” belgesinin yönetmeni Miran Zupanic ile görüştüğünü, ardından da Zupanic’in kendisine yardım etmesiyle belgeselde tanıklığına başvurulan Bosnalı askeri istihbarat subayı Edin Subasic ile iletişime geçtiğini anlattı.

Subasic’in kendisine verdiği bilgilerin “Saraybosna Safari” belgesinin ötesine geçtiğini ifade eden Gavazzeni, bu bilgiler ışığında harekete geçtiğini kaydetti.

‘Savcılığın, bir şey yapılamayacağına karar verme riski de var’

Gavazzeni, ocak ayında Milano Cumhuriyet Başsavcılığı’na şikayette bulunduğunu, 15 Ekim’de savcılığını bunu kabul ettiğini, bu süre zarfında bulduğu yeni bilgileri de savcılığa teslim ettiğini belirtti.

Soruşturmanın gidişatı ve nasıl sonuçlanacağına ilişkin bir soruya Gavazzeni, “Soruşturmayı yürüten ben değilim. Ayrıca Savcılığın, bir şey yapılamayacağına karar verme riski de var; çünkü olayın birçok faili ölmüş olabilir. Çünkü bugün 65 ile 80-85 yaşları arasında olan insanlardan bahsediyoruz. Diyelim ki bunların yarısının yaş, hastalık vb. nedenlerle sağlık sorunları vardı. Ama muhtemelen yarısı halen hayatta” yanıtını verdi.

Gavazzeni, savcılığa yaptığı şikayette bu suçu işleyen zenginlere dair isim verip vermediği sorusuna ise “Bu soruyu cevaplayamam” şeklinde yanıtladı.

‘Sadece İtalyanlardan bahsediliyor ancak birçok ülkeden katılanlar var’

Ezio Gavazzeni, kendisinin şikayeti üzerine Milano Savcılığı’nda başlatılan soruşturmanın sadece İtalyan zenginleriyle ilgili olduğunu belirterek, “Burada İtalyanlardan bahsediliyor ancak birçok ülkeden buna katılanlar olduğunu anlamalısınız. Milano Savcılığı sadece İtalyanlarla ilgileniyor, Almanlar, Fransızlar ve İngilizlerle değil. Tüm Batılı ülkelerden katılanlar vardı” dedi.

Bu kişilerin yabancı savaşçı olmadığının da altını çizen İtalyan gazeteci, sözlerine şöyle devam etti:

“Saraybosna Safarisi filminde konuşan İtalyan tanık, ‘Hayır, hayır, bize ödeme yapılmıyor. Buraya gelmek için biz ödeme yapıyoruz’ diyor. İşte fark bu. Ayrıca, bu müşteriler ya girişimci ya da profesyonel. Yani bir hafta sonu için 250 ila 300 bin avro ödeyebilecek insanlar. Siz böyle birini tanıyor musunuz bilmem ama ben tanımıyorum. Yani, kesinlikle zengin insanlar. Hepsinin ortak bir noktası var: Silahlara tutkuyla bağlılar ve avlanıyorlar.”

‘Çocuklar ilk tercihti’

Bu “tura” katılanların çocukları vurmak için daha fazla ödeme yaptığına dair iddialar da sorulan Gavazzeni, “Çocuklar kesinlikle ilk tercihti. Keskin nişancılar çocukları (vurmayı) tercih ediyordu. Bu, erkekleri vurmadığı veya yaşlı bir kadını vurmadığı anlamına gelmez. Ama bir çocuğu vurmayı başarırsa daha da iyi oluyordu onun için” ifadelerini kullandı.

‘Vucic hakkındaki şikayetle ilgim yok’

Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic hakkında da savaş sırasında Saraybosna etrafındaki keskin nişancılar arasında olduğu iddiasıyla Milano Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğu hatırlatılan Gavazzeni, “Vucic hakkındaki şikayetle hiçbir ilgim yok.” dedi.

10 bini aşkın sivil hayatını kaybetmişti

Bosna Hersek’te 1992-1995’te yaşanan savaş sırasında başkent Saraybosna’da Sırp keskin nişancıların sivilleri hedef aldığına dair 2021 yılında bazı yeni görüntüler ortaya çıkmıştı. 

İtalyan gazeteci Ezio Gavazzeni, bazı İtalyanların “hafta sonu eğlencesi” olarak Sırp keskin nişancılara yüksek meblağlarda ödeme yaparak, Bosnalı sivillere ateş açmasına ilişkin adli makamlara Ocak ayında şikayette bulunmuş ve Milano Cumhuriyet Başsavcılığı ekim ayında kabul ederek, soruşturma başlatmıştı.

Gavazzeni’nin şikayeti üzerine başlayan soruşturma, uluslararası çapta “hafta sonu keskin nişancı turu” ve “savaş turizmi” gibi başlıklarla yankı bulmuştu.

Saraybosna, 6 Nisan 1992’de saldırıya uğramıştı. Sırp birlikleri tarafından kuşatılan ve her gün bombalanan kentte 3,5 yıllık kuşatma boyunca 1601’i çocuk olmak üzere 11 bin 541 sivil hayatını kaybetmiş, kentteki tarihi ve kültürel eserler ve altyapı büyük zarar görmüştü.