Cumhur İttifakı’nın bir süredir dillendirdiği “yeni Anayasa” çalışmaları, “çözüm” sürecinde Meclis’in ortak rapor yazma aşamasına gelmesiyle ete kemiğe bürünmeye başladı.

İlk adım ittifak ortağı MHP cephesinden geldi.

Partinin Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız, hazırlanan “yeni anayasa” çalışmasıyla ilgili detayları sosyal medya hesabından paylaştı. “Anayasal düzenimiz, milli devlet yapımız, üniter yönetim modelimiz, özellikle kurucu değerlerimiz tartışma konusu yapılamaz” diyen Yıldız, “devlet aklının değişmez bir ruh olduğunu” belirtti. 

‘Başkanlık Sistemi’ vurgusu

Feti Yıldız şöyle yazdı:

“Bizim çizgimiz, duruşumuz, yolumuz bellidir. Orhun’dan seslenen Bilge Kağan, Söğüt’te Bismillah diyen Ertuğrul Gazi, Bizans’ı deviren Fatih, düşmanı İzmir’de denize döken Mustafa Kemal’dir” diyen Yıldız, partisinin 100 maddelik anayasa önerisinde yer alanları şöyle özetledi:

• “Başlangıçta, ‘Allah’ın lütfu, kardeşlik ruhu ve vatan sevgisiyle varlık bulmuş biz Türk Milleti’ düsturu ile giriş yapılmıştır.
• ‘Devletin şekli ve nitelikleri’ aynen korunarak birinci maddede ele alınmış, maddenin son fıkrasında ‘Bu madde değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez’ denilmiştir.
• Temel haklara dair genel rejimde ‘hakların bütünlüğü’ yaklaşımı esas alınmış, hakları düzenleyen tüm maddelerdeki sınırlama sebepleri kaldırılmıştır.
• Hürriyetin esas, sınırlamanın istisna olduğu yaklaşım gerçek anlamıyla buluşturulmuştur.
• Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin, yüz yıl önce kuruluş felsefesinde var olan ‘milli birliği sağlama’ misyonu daha da güçlendirilmiştir.
• TBMM Başkanı’na ‘tarafsız konumuyla’ milli uzlaşmanın sağlanmasında ve siyasi krizlerin çözümünde arabuluculuk işlevi yüklenmiştir.
• Milletvekillerini dokunulmazlığı ve milletvekilliğinin düşme sebeplerine dair belirsizlikler giderilmiştir.
• Başkanlık Sistemi, yeni anayasa bütünlüğü içinde ‘kurumsal yapıya’ kavuşturulmuş, Başkan ile birlikte iki Başkan Yardımcısının seçilmesi öngörülmüş, Başkanlık Kabinesi anayasal statüye dahil edilmiş, Başkanlık Hükümet Programı’nın Meclis’e sunulması yöntemi getirilmiştir.
• Üniter devlet ilkesine anayasada açıkça yer verilmiştir.”

‘Radikal öneriler için Erdoğan’la yapılacak toplantı bekleniyor’

AKP’nin “yeni anayasa” taslağından ilk bilgilerse bugün sızdı. 

Nefes yazarı Nuray Babacan, AKP’nin kurduğu komisyonun bir yıldır üzerinde çalıştığı yeni anayasa taslağından bazı bilgiler paylaştı.

“Cumhurbaşkanının aynı zamanda genel başkan olmaması, bakanların sadece vekillerden atanması, seçime kısa bir süre kala Meclis kararıyla seçimin öne çekilmemesi gibi radikal öneriler, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’la yapılacak toplantıyı bekliyor” diyen Babacan’a göre, AKP’nin anayasa komisyonu Pazartesi günü son toplantısını yaptı. 

Habere göre, bunun cumhurbaşkanına verilecek brifingden önceki son toplantı olması planlandı. Ocak ayı içerisinde cumhurbaşkanıyla planlanan toplantıya AKP’li kurmayların deyimiyle, “anayasanın iskeleti” sunulacak, tartışmalı konularda Erdoğan’ın fikri alınacak.

AKP, 2026’yı anayasanın konuşulacağı bir yıl olarak planlarken, AKP’den gelen bilgilere göre, bir “iskelet” hazırlanıp partilere götürülecek. 

Babacan’ın yazısında “olası başlıklar” da şöyle sıralandı:

• “Parlamenter sisteme dönüş veya güçlü parlamento metinde olmayacak. Ancak cumhurbaşkanlığı hükümet sistemini revize eden maddeler yer alacak.
• Bakanların milletvekillerinden atanması ve milletvekilliğinden istifa zorunluluğunun kaldırılması önerisi var. Teknokrat bakanların başarılı olmadığı, siyaseti bilen güçlü figürlere ihtiyaç olduğu anlatılıyor.
• Cumhurbaşkanı yardımcısının sayısına sınır getirilmesi planlanıyor. En fazla iki olması üzerinde duruluyor.

Seçim sisteminde ‘daraltılmış bölge’ tartışması: ‘MHP itiraz edebilir’ endişesi

• Seçim sisteminde daraltılmış bölgenin doğru olacağı savunuluyor. Hararetle savunulan bu başlığın MHP’ye takılmasından korkuluyor.
• Bu sistem daha çok AKP, CHP ve DEM’in işine yarayacağı için, MHP’nin itiraz etme olasılığı yüksek bulunuyor. Geçmişte de buna itirazları olduğu biliniyor.
• Çalışmada anayasanın ilk dört maddesi aynen korunuyor.

‘Cumhurbaşkanı ile parti genel başkanları ayrı olacak’

• Cumhurbaşkanı ile parti genel başkanlarının iki ayrı kişi olması fikri var. Ancak bu cumhurbaşkanıyla yapılacak toplantıya bırakılmış.
• Açılım süreci devam ederken, daha güçlü belediyeler ve yerinden yönetimde çalışmanın konusu ama net çerçeve henüz oluşturulmamış.
• Eşit vatandaşlık, vatandaşın demokratik haklarına daha net vurgular planlanıyor.
• Hatta, bugün cumhurbaşkanının çok işine yarayacak olan seçimlere kısa bir süre kala TBMM kararıyla öne çekilmesinin engellenmesinin bile tartışıldığını söyleyelim. Tabi, Erdoğan’a son bir hak vererek…”

‘Takvim net değil’

AKP’li Cumhurbaşkanı Erdoğan Aralık ayında Türkmenistan’ın başkenti Aşkabat’tan dönerken uçakta yaptığı konuşmada “yeni anayasa” için “Bu dönem, bu işin neticeye bağlanacağı dönem olacaktır” demiş, partisinde bir ekibin bu başlıkla ilgilendiğini, kendisinin de zaman zaman bilgi aldığını söylemişti. 

Erdoğan, “Hassaten Cumhur İttifakı olarak da yaptığımız çalışmayla bunu başaracağız. Bu konuda kararlılığımız var. Bütün bunların yanında yeni anayasa çalışmalarına şu anda partimiz en hazır parti konumundadır” diyerek, takvimin net olmadığını ifade etmişti.