Suriye’de HTŞ yönetimi ile Rusya, Beşar Esad yönetiminin devrilmesinin ardından Moskova’nın ülkedeki askeri varlığının geleceği konusunda yürütülen görüşmelerde anlaşmaya vardı.

Suriye Dışişleri Bakanlığı tarafından açıklanan mutabakata göre Lazkiye’deki Hmeymim Hava Üssü ile Tartus’taki Rus tesislerinin statüsü yeniden düzenlenecek. Yaklaşık bir buçuk yıldır devam eden müzakerelerin ardından varılan anlaşmanın üç ay içinde hayata geçirilmesi öngörülüyor.

Mutabakat kapsamında Hmeymim’deki sivil havalimanı tesisleri ile Tartus Limanı’nın 4 numaralı ticari rıhtımı ve buna bağlı depolar HTŞ yönetimine geçecek. Rusya’nın askeri kullanımındaki tesisler ise tamamen kapatılmayacak; Suriye-Rusya ortak eğitim ve personel yetiştirme merkezlerine dönüştürülecek.

Böylece Moskova’nın Suriye’deki askeri varlığı Esad dönemindeki biçimiyle devam etmeyecek olsa da Rusya, Doğu Akdeniz’deki stratejik konumunu bütünüyle kaybetmeyecek.

Esad sonrasında kopuş değil pazarlık

Rusya, 2015’te doğrudan askeri müdahalede bulunarak Esad yönetiminin savaşın seyrini değiştirmesinde belirleyici rol oynamıştı. Hmeymim Rus hava operasyonlarının merkezi haline gelirken Tartus, Moskova’nın Akdeniz’deki başlıca deniz üssü olarak kullanılıyordu.

Ahmed Şara liderliğindeki cihatçı güçlerin Aralık 2024’te Şam’ı ele geçirmesi ve Esad’ın Rusya’ya gitmesinin ardından Rusya’nın Suriye’deki geleceği tartışmaya açılmıştı.

Ancak yeni Şam yönetimi, iktidara geldikten kısa süre sonra Moskova ile ilişkileri kesmek yerine müzakere yolunu tercih etti.

Suriye’nin Rusya’dan enerji, tahıl, askeri ve teknik altyapı alanlarında hâlâ önemli ölçüde yararlanması, Moskova’nın ise Suriye üzerinden Doğu Akdeniz ve Afrika’ya erişimini korumak istemesi iki tarafı anlaşmaya yönelten başlıca nedenler arasında gösteriliyor.

Suriye’nin askeri ve sivil altyapısının önemli bir bölümünün Sovyetler Birliği ve Rusya menşeli sistemlere dayanması da Şam açısından Moskova’yla ani bir kopuşu maliyetli hale getiriyor.

ABD Rusya’nın Suriye’deki etkisini azaltmak istiyor

Mutabakat aynı zamanda Suriye üzerindeki uluslararası nüfuz mücadelesinin sürdüğünü gösteriyor.

Esad yönetiminin devrilmesinin ardından ABD ve Avrupa ülkeleri Suriye’yle ilişkilerini hızla yeniden kurarken Washington, Rusya’nın Suriye’deki askeri ve ekonomik ağırlığının azaltılması yönünde adımlar atıyor.

Geçtiğimiz hafta HTŞ yönetimi, ABD’yle yürütülen görüşmeler kapsamında Rusya’dan petrol ithalatını ciddi biçimde azaltabileceğinin de sinyalini verdi. Rus petrolü halen Suriye’nin enerji tedarikinin önemli bölümlerinden birini oluşturuyor.

ABD ve İsrail, HTŞ yönetimini Rus askeri varlığını sona erdirmeye yöneltmeye çalışıyor. Buna karşın HTŞ, Moskova’yı tamamen dışlamak yerine Rusya’yla ilişkileri diğer güçlerle yürüttüğü pazarlıklarda bir denge unsuru olarak kullanmayı tercih etmiş görünüyor.

Rusya’nın Doğu Akdeniz’deki ayağı korunuyor

Tartus ve Hmeymim’in önemi yalnızca Suriye’yle sınırlı değil.

Tartus, Rusya’nın Akdeniz’deki başlıca askeri deniz noktası olurken Hmeymim de Moskova’nın Ortadoğu ve Afrika’ya dönük askeri operasyonlarında lojistik merkez işlevi gördü.

Yeni anlaşma Rusya’nın Esad dönemindeki hareket serbestisini sınırlandırırken Moskova’nın Suriye’den tümüyle çıkarılmasını da engelliyor.

HTŞ yönetimiyse bir yandan ABD, Avrupa ülkeleri, Türkiye ve Körfez monarşileriyle ilişkilerini geliştirirken diğer yandan Rusya’yla köprüleri atmıyor.

soL Haber’i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.