Irak’ta Kuzey Petrol Şirketi (NOC) müdürü Amir Halil ve Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (IKBY) Doğal Kaynaklar Bakanlığı temsilcisinin katılımıyla Sarlu istasyonundan Ceyhan Limanı’na doğru petrol sevkiyatı bugün sabah 06:30’da başlatıldı. 

Aslında ihracatın saat 10:00’da başlaması planlanıyordu ancak Amir Halil’in açıklamasına göre bölgedeki güvenlik durumu nedeniyle istasyonda kalabalık oluşmasını engellemek amacıyla süreç erkene çekildi. Boru hattının son testi saat 06:00’da yapıldıktan hemen sonra vanalar açıldı. 

Irak Kürdistan Bölgesi Başbakanı Mesrur Barzani’nin kararı ve Federal Petrol Bakanlığı’nın koordinasyonuyla Saralu petrol rafinerisi yeniden faaliyete geçti. İlk etapta günlük 250 bin varil olarak gerçekleşecek olan bu ihracat miktarının önümüzdeki günlerde artarak 300 bin varile ulaşması bekleniyor.

Hürmüz krizi Irak’ı alternatif arayışına itmişti

Bu gelişmenin arka planında bölgede yaşanan derin bir kriz yatıyor. 

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve ardından İran’ın Hürmüz Boğazı’nı deniz trafiğine kapatması Irak’ın petrol ihracatını doğrudan etkilemişti. Petrol sevk edecek tanker bulamayan, körfeze girişlerin durmasıyla güney limanlarında yetersizlik yaşayan Irak’ta depolar dolma noktasına gelmişti. Bunun üzerine Irak Petrol Bakanlığı ülkenin toplam üretiminin üçte birini karşılayan 1,5 milyon varil kapasiteli güneydeki Rumeyle sahasında üretimi durdurma kararı almıştı. 

Irak’ın günlük 4,4 milyon varil olan toplam üretimi bu süreçte 1,5 milyon varile kadar gerileyerek yüzde 65 oranında bir düşüş yaşadı. 

Aynı dönemde IKBY de artan askeri çatışmalar ve riskler nedeniyle Ceyhan Limanı üzerinden yaptığı ihracatı tamamen kesmişti. Uluslararası şirketlerin operasyonlarını durdurmasıyla günlük 200 bin varillik sevkiyat bitmiş, bölgedeki üretim sadece yerel tüketim için gereken 50 bin varil seviyesine inmişti. Depoları dolan ve çıkış yolu bulamayan Bağdat yönetimi Suriye’deki Banyas Limanı ve Ürdün’deki Akabe hattı gibi alternatifleri değerlendirirken asıl ağırlığı atıl durumdaki Ceyhan hattına verdi ve Irak Petrol Bakanı Hayyan Abdulgani’nin yürüttüğü çalışmalarla boru hattında testlere başlandı.

Ambargo pazarlıkları ve BP’nin çekilmesi süreci hızlandırdı

Bağdat’ın Ceyhan hattını açma talebi başlangıçta boru hattının 20 kilometresini kontrol eden Erbil yönetimine takılmıştı. 

IKBY Başbakanlık Ofisi Genel Müdür Yardımcısı Aziz Ahmed, Bağdat’ın talebine karşılık bölgeye uygulanan ticari ambargonun kaldırılmasını şart koştu. Başbakan Mesrur Barzani, Irak Başbakanına gümrük veri sisteminin IKBY Maliye Bakanlığı denetiminde uygulanmasını ve verilerin doğrudan Bağdat ile paylaşılmasını öngören bir yol haritası sundu. 

Bu süreçte Irak Petrol Bakanlığı Erbil’i ihracatı engellemekle suçlarken IKBY Doğal Kaynaklar Bakanlığı “saldırgan silahlı grupların” Bağdat tarafından finanse edildiğini iddia etti. Krizin büyümesi üzerine Kürt yönetimi lideri Mesud Barzani devreye girerek Bağdat ve Erbil’e acil uzlaşı çağrısı yaptı ve bu krizin “sadece fırsatçıların işine yarayacağını” belirtti. 

Anlaşmazlıklar ve artan gerilim sürerken İngiliz petrol tekeli BP, Kerkük’teki dört petrol sahasından çekildiğini duyurdu. Irak Petrol Bakanlığı ile 2024 yılından bu yana süren görüşmeler sonucunda geçtiğimiz yıl 16 yıllık bir sözleşme imzalanmış ve günde 500 bin varil petrol çıkarılması planlanmıştı. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından şirketin sahadan çekilmesiyle bu sahaların kontrolünü tamamen Kuzey Petrol Şirketi devraldı ve tüm bu baskıların ardından tarafların uzlaşmasıyla bugün itibarıyla Kerkük petrolü yeniden Türkiye’ye doğru yola çıktı.