Bangladeş’in başkenti Dakka çevresindeki hazır giyim havzalarında Haziran ayı boyunca art arda işçi eylemleri yaşandı. Savar, Mohakhali ve Gazipur’daki eylemler tekil fabrika sorunlarının ötesinde, ülkenin ihracata dayalı tekstil modelinde biriken krizi görünür hale getirdi.

Savar’da 1868 işçi işten çıkarıldı

Savar’da Al-Muslim Group’a bağlı fabrikalarda 1868 işçinin işten çıkarılması üzerine yüzlerce işçi sokağa çıktı. İşçiler, işe iade ve hak edişlerinin ödenmesi talebiyle Dakka-Aricha otoyolunun Dakka yönündeki şeridini yaklaşık bir buçuk saat kapattı.

Şirket yönetimi işten çıkarmaları “siparişlerde düşüş” ve “işlerin daralması”yla açıklarken, işçiler kendilerine önceden haber verilmediğini ve haklarının tam ödenmediğini söyledi. Fabrika önüne çevik kuvvet, zırhlı araç ve TOMA konuşlandırıldı.

Mohakhali’de ücret eylemi

Benzer bir eylem Dakka’nın Mohakhali bölgesinde yaşandı. NASSA Group’a bağlı üç fabrikanın işçileri, Mayıs ayı ücretleri ve diğer alacaklarının ödenmediğini belirterek Mohakhali-Gulshan bağlantı yolunu ve otobüs terminali önünü trafiğe kapattı.

İşçiler, bayramdan bu yana fabrikaların kapalı olduğunu, yönetimin 8 Haziran’a kadar ödeme sözü verdiğini ancak sözün tutulmadığını aktardı.

Apex’te kapanma kararı geri alındı

Gazipur’da ise Apex Spinning and Knitting Mills fabrikası, işçi huzursuzluğu nedeniyle 23 Haziran’da süresiz kapatma kararı aldıktan sonra 28 Haziran’da yeniden açıldı.

Şirket, işçilerle “uzlaşma” sağlandığını duyurdu; ancak şirket yetkilisi tüm sorunların çözülmediğini, bazı başlıkların yönetim kurulunda ele alınacağını söyledi. Fabrikanın yeniden açılmasıyla yaklaşık 5 bin işin kaybının önlendiği bildirildi.

İşçiler, uzun süre çalışanlara “hizmet ödeneği” verilmesini talep ediyordu.

Gazipur’da iki fabrika daha kapandı

Aynı dönemde Gazipur’daki iki fabrikanın kalıcı olarak kapanması da sektördeki kırılganlığı gösterdi. Unique Washing & Dyeing ve Unique Designers Ltd’nin kapanması yaklaşık 1800 işçiyi işsizlik ve ödenmeyen alacak belirsizliğiyle karşı karşıya bıraktı.

Fabrika yönetimi kapanma gerekçesi olarak mali zorlukları gösterirken, işçi alacakları için işçiler, yönetim ve resmi kurumlar arasında üçlü görüşme yapıldı.

İhracat düşüyor, baskı işçilere yıkılıyor

Bangladeş hazır giyim sektörü, ülkenin ihracat gelirlerinin ana omurgasını oluşturuyor. Ancak sektör son aylarda sipariş daralması, enerji maliyetleri, yüksek faizler, liman sorunları ve ABD tarifeleri gibi başlıklarla baskı altında.

Bangladeş Hazır Giyim Üreticileri ve İhracatçıları Birliği’ne göre 2025-26 mali yılının Temmuz-Mayıs döneminde hazır giyim ihracatı 35,31 milyar dolara gerileyerek yıllık bazda yüzde 3,41 düştü. Aynı dönemde AB’ye ihracat yüzde 4,88, geleneksel olmayan pazarlara ihracat ise yüzde 5,95 azaldı.

Patronlar sipariş daralmasını gerekçe gösteriyor

Patron örgütü BGMEA, Batılı perakendecilerin ellerinde biriken stoklar nedeniyle yeni siparişleri ertelediğini, küresel talepteki zayıflamanın sektörü etkilediğini savunuyor.

Ancak işçiler açısından bu tablo, ücretlerin gecikmesi, toplu işten çıkarmalar ve fabrika kapatmaları anlamına geliyor. Küresel markaların düşük maliyetli üretim arayışıyla büyüyen Bangladeş tekstil modeli, kriz dönemlerinde işçileri en korunmasız halka haline getiriyor.

Ucuz modanın görünmeyen bedeli

Dünyanın büyük giyim markalarına üretim yapan Bangladeş’te yaşananlar, “ucuz moda” zincirinin görünmeyen yüzünü bir kez daha ortaya koyuyor.

Avrupa ve ABD’de raflara düşük fiyatla ulaşan ürünlerin maliyeti, Dakka çevresindeki sanayi bölgelerinde ödenmeyen ücret, işsizlik tehdidi ve polis baskısı olarak işçilerin karşısına çıkıyor.

soL Haber’i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.