Неможноста за полагање на правосудниот испит на албански јазик покрај полагањето на македонски јазик ги изреволтира студентите албанци во Северна Македонија, кои денес оваа право кое им се негира ќе го бараат преку протест, пишува Порталб.мк.
Протестот ќе започне во 12:30 часот пред Камениот мост во Скопјe и ќе продолжи до Министерството за правда, институцијата која не им овозможува на студентите да го полагаат овој испит и на албански јазик.
Студентите повикаа на масовно учество од граѓаните, бидејќи како што велат, ова не е само нивна „борба“, туку е „борба“ за заштита на јазикот.
Поради протестот денес ќе има ограничување на сообраќајот на улиците по кои ќе се движи протестниот марш. Организаторите на протестот беа повикани во полиција на информативен разговор.
Протестот доби поддршка и од поединци, службени лица и други здруженија од РСМ, Албанија и Косово. Но, тој предизвика и судири меѓу двата албански политички блока во РСМ, ВЛЕН и ДУИ.
Вчера, премиерот на државата, Христијан Мицкоски, ги увери студентите дека ќе најде решение за нив, апелирајќи до нив да не стануваат алатки на ДУИ.
„Им гарантирам на студентите дека како што се пронајдени многу решенија за многу предизвици и многу пропусти од минатото, така ќе се најде соодветно решение и за ова. Мислам дека тие веќе го знаат тоа и апелирам да не си дозволат да бидат алатки во рацете на политичка партија која сè уште живее во сеќавањата на минатото, односно во минатиот век“, рече Христијан Мицкоски.
Од друга страна, портпаролката на ДУИ, Арта Биљали Зендели, изјави дека гаранциите за правата важат само за време на кампања.
„Гаранциите за правата очигледно важат само за време на кампањата! По кампањата нивниот глас не се слуша, но гласот на студентите не запира пред дискриминацијата, ароганцијата и мајоризацијата. Денес, студентите се на патот кон достоинство“,
рече Биљали Зендели.
Еден од лидерите на ВЛЕН, Изет Меџити, изјави дека политиката за јазикот во Северна Македонија, за жал, е регулирана со половичен закон.
„Половичните закони даваат половични решенија. Затоа протестот е повик за свесност за сите политички и општествени чинители кои мора да придонесат за подобри законски решенија и долгорочни институционални политики во земјата. Наместо политизација,
повикувам на свесност, затоа што студентските протести секогаш се аларм за општествени феномени со кои политичките структури имаат обврска да ги третираат во целост“, рече Meџити.
За протестот имаше реакции и меѓусебни обвинувања меѓу многу функционери од власта и опозицијата.
Прашањето за правосудниот испит на албански јазик во последно време направи голема врева откако 385 студенти Албанци од три правни факултети (УТ, УЈИЕ, УНТ) во Северна Македонија преку петиција побараа од институциите правосудниот испит да се полага и на албански јазик, на јазикот на кој ги завршуваат студиите, бидејќи како што велат, тоа е нивно право кое им следува со закон.
Но, досега ова нивно барање не е исполнето.
Министерството за правда, на чело со Игор Филов, постојано инсистира дека правосудниот испит не може да се одржи на албански јазик, и покрај Законот за употреба на јазиците. А инспекцијата од страна на Инспекторатот за употреба на јазиците ја нарекоа притисок.
Во меѓувреме, Инспекторатот за употреба на јазиците, по извршена вонредна инспекција го опомена Министерството за правда на чело со Игор Филов, дека не овозможиле правосудниот испит да се одржи на албански јазик, и покрај законската и уставната обврска.
Министерството за правда нема намера да ги спроведе препораките, но поднесе жалба против оваа одлука.
И Народниот правобранител, преку предметот што го отвори за ова прашање, излезе и со конкретен предлог до Владата во кој што бара преку Министерството за правда да се покрене постапка за измена на три закони: За правосудство, Нотаријат и Судски
извршители, за да бидат усогласени со Законот за употреба на јазиците, за да може овој испит да се полага и на албански јазик.
Од Министерството за правда за Порталб изјавија дека доставиле одговор до Народниот правобранител во кој детално е објаснета постапката за полагање на правосуден испит, и дека правосудниот испит е стручен испит, а не административна постапка.
Премиерот Христијан Мицкоски иако изјави дека на студентите треба да им се овозможи да полагаат и на албански јазик, тој потоа рече дека сегашниот Закон не дозволува правосудниот испит да се полага на албански јазик и дека е спремен да го регулира, но одлуката ќе ја донесе Венецијанската комисија. На 4 мaрт во Собранието тој вети дека ќе се направат законски измени за да може испитот да се полага и на албански јазик.
Албанската опозиција првично достави предлог-закон со кој предлагаа правосудниот испит да се полага и на албански јазик, но подоцна го повлече со образложение дека доволно е да се спроведува само Законот за употреба на јазиците. Албанската опозиција, исто така, до Собранието достави и резолуција.
Ова прашање предизвика дебата и политички судири меѓу партиите на власт и опозицијата.
Eкспертите и граѓанското општество оценуваат дека испитот на албански јазик не претставува ризик и треба да ја одразува демографската реалност.
Предлог-законот со кој ќе се овозможи правосудниот испит да се полага на албански јазик беше изготвен во 2024 година од Министерството за правда, но со промената на парламентарниот состав и новата Влада, тој беше тргнат од дневен ред на Собранието и воопшто не беше споменат од сегашната влада.
Во Законот за правосудниот испит не постои законска одредба во која се наведува дека овој испит може да се полага само на македонски јазик.
Во член 2 пак од Законот за употреба на јазиците се вели дека „државните институции мора да овозможат употреба на други службени јазици што ги зборуваат најмалку 20% од граѓаните“, а тоа е албанскиот јазик.
Во член 2 и 5 од овој Закон се вели дека „институциите се должни да овозможат употреба на албанскиот јазик во сите постапки пред судовите и другите државни органи“. Ова значи дека ако Законот за правосудниот испит не го ограничува спроведувањето на овој испит само на македонски јазик, тој треба да се овозможи и на албански јазик. Законот за примена на јазиците стапи на сила во 2019 година. Оттогаш се сменети четири министри за правда, од Бојан Маричиќ, Никола Тупанчевски, Кренар Лога и актуелно министер за правда е Игор Филков. Во претходните години, и кога немаше министер Албанец, заменик-министерот беше Албанец.
Пишува: Фисник Џелили
Денес протест во Скопје, студентите на улица откако Министерството за правда не им овозможува да го полагаат правосудниот испит на албански јазик 2026 IUSTITIA.BG – Investigations 2009-2026 2026-04-06 08:16:22 Најнови вести Светски вести Вести од земјата Најважни вести најнови вести најважни најнови вести на денот Правда Петар Низамов Пердуви Петар Низамов – Пердуви Правда bg iustitia.bg iustitia iusticia истрага usticia Бургас Бугарија вести вести од последниот час вести на денот вести од денес вести од Бугарија Вестите од Бугарија блиц вести главни вести најважни најкоментирани најнови вести Бојко Борисов вести за времето вести за коронавирусот вести за времето facebook youtube facebook instagram вести денес вести од последните минути вести денес вести вести bg вести водечки вести актуелни вести bg страница со вести за вести сите вести вести bg вести од последниот час најнови вести bg вести од денес вести денес вести денес вести од последниот час најнови вести денес вести bg вести од 24 часа вести vesti bg вести од Новини свет птица bg bivol bg bivol trud bg novini најнови вести денес novinite bg вести здраво бугарија политичка партија грб делјан пеевски скандалозна Бугарска национална телевизија Слободна Европа телевизија скандал ексклузивно телевизија во живо во живо токму сега tv tv онлајн ТВ програма bg во живо сега tv вести онлајн tv онлајн суд во живо Бургас суд Окружен суд Бургас суд Бургас Окружен суд Бургас Окружен суд Бургас Окружен суд Бургас Обвинителство во Бургас Обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Окружно обвинителство во Бургас Генерален обвинител Иван Гешев Обвинител Гешев Цацаров Министерство за внатрешни работи Бургас ODMR Бургас ODPR Полиција во Бургас Окружна полиција Бургас Обвинителство во Бургас Цацаров Случаи на SGS Суд во Варна претседател на SGS судски одлуки за граѓански предмети одлуки за случаи Суд во Пловдив одлука на судските одлуки случаи Суд во Варна кривични предмети одлуки на окружниот суд работа во судот SGS претседател на SGS судии Софиски суд пост судии Суд во Пловдив судии во Пловдив Инспекторат на Врховниот суд во Пловдив Врховен суд Врховен суд Врховен судски совет адвокат кривични предмети адвокат граѓански предмети адвокат брачни случаи адвокат административно кривично право кривична постапка граѓанско право граѓанска постапка административно право уставно право
